Di çarçoveya Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk a ku ji bo çareseriya demokratîk a meseleya Kurd hatiye destpêkirin de, nîqaşên têkildarî gihandina zemîna hiqûqî ya danîna çekan û vegeran dewam dikin. Digel ku li ser vê pêvajoyê re du sal borîn jî, biryara Desteya Ewlehiya Millî (MGK) ya ku ji bo pêkanîna qanûna çarçoveyê ya di 10’ê Tebaxê de bi dengên erê yên 467 parlamenteran ji Meclîsê derbas bibû, hêj nehatiye girtin.
Ji bo ku mekanîzmaya ku qanûna di 16’ê Tebaxê de di Rojnameya Fermî de hatî weşandin pêşbînî dike bixebite, tespîtkirina yekîneyên ewlehiyê yên derbarê danîna çekan de û piştrastkirina vê bi biryara MGK’ê re pêwîst e. Tevî ku Meclîsê dest bi sala xwe ya nû ya qanînî kiriye û MGK jî civiyaye, neavêtina gavên şênber a têkildarî pêkanîna qanûnê dibe sedema rexneyan.
Hevseroka Şaxa Komeleya Hiqûqnasên Ji Bo Azadiyê (OHD) ya Amedê Zeynep Karayilan, ji ANF’ê re nirxandin li ser aliyê hiqûqî yê pêvajoyê, kêmasiyên qanûna çarçoveyê, bendewariyên demokratîkbûnê û gavên ku divê bên avêtin kir.
‘ALIYÊ KURD GAVÊN DÎROKÎ AVÊTIN LÊ DESTHILATDARÎ PÊVAJOYÊ BI ZELALÎ NAMEŞÎNE’
Zeynep Karayilan got: “Me gelek caran anî ziman ku ev qanûn qanûnek çiqasî qels e, di serlêdan an jî pêkanînê de dê bi gelek pirsgirêkan re rû bi rû bimîne. Bi rastî jî ji çareseriya meseleya Kurd dûr e, dîsa di bingeha wê de polîtîkayên ewlehiyê hene.”
Zeynep Karayilan got ku Tevgera Azadiya Kurd di çarçoveya pêvajoyê de biryarên girîng girtine, lê belê desthilatdarî gavên şênber û şefaf neavêtine. Zeynep Karayilan, diyar kir ku têkildarî çawaniya xebitandina mekanîzmaya ku ji bo xurtkirin an jî ketina meriyetê ya qanûnê pêwîst e, ti daxuyanî nehatiye dayîn.
Zeynep Karayilan wiha domand: “Tevî ku du meh bi ser derketina qanûnê re derbas bûne jî, têkildarî ka çawa ev mekanîzma bixebite ti daxuyaniyeke fermî nîne. Sazî civînê dikin, civîn tên lidarxistin lê derbarê naverokê de ti agahiyeke fermî nayê dayîn. Pêvajo ji aliyê wan ve bi awayekî zelal nayê birêvebirin.”
‘ZIMANÊ JEHRÎ Û NEDIYAR BAWERIYA CIVAKÊ QELS DIKE’
Zeynep Karayilan, da xuyakirin ku zimanê cudakar ê di nava çapemeniyê de û nediyariya têkildarî pêvajoyê, pêbaweriya civakî qels dike. Zeynep Karayilan, destnîşan kir ku meseleya Kurd tenê bi çek danînê û an jî rawestandina şer nabe were destgirtin û wiha axivî: “Meseleya Kurd ne tenê mijareke bêçekbûn an jî bidawîbûna şer e. Ji bo çareseriyeke mayinde, naskirina mafên siyasî, çandî û kolektîf ên Kurdan, vekirina rêya siyaseta demokratîk û çêkirina rêziknameyên hiqûqî yên li gorî vê yekê, şert e.”
Zeynep Karayilan, anî ziman ku ji bo misogerkirina hiqûqî ya pêvajoyên danîna çekan û vegeran pêdivî bi rêziknameyên berfirehtir heye û rexne li nêzîkatiya qanûna çarçoveyê ya heyî ku kes û tîpên sûcan cihê dike, kir. Zeynep Karayilan got, “Ji bo pêşî li rêya siyaseta demokratîkbûnê vebe, divê azadiya îfade, raman û rêxistinbûnê jî werin misogerkirin.”
‘BI FEDEKARIYÊN YEKALÎ EV PÊVAJO NAYÊ MEŞANDIN’
Zeynep Karayilan destnîşan kir ku di wan şert û mercên ku qada siyaseta demokratîk hatiye tengakirin de, nayê çaverêkirin ku kesên çek berdan vegerin û wiha got: “Meşandina pêvajoyê bi fedakariyên yekalî êdî ne di asteke domdar de ye. Ji bo ku gavên hatine avêtin bersivê bibînin, divê desthilatdar derbarê demokratîkbûn û ewlehiya hiqûqî de berpirsiyariyeke berbiçav bigire ser milên xwe.”
‘REWŞA HIQÛQÎ YA OCALAN Û MAFÊ HÊVIYÊ SERNAVÊN BINGEHÎN Ê PÊVAOYÊ NE’
Zeynep Karayilan anî ziman ku ji bo Abdullah Ocalan bikaribe di pêvajoyê de roleke çalak bilîze, divê şert û mercên ragihandinê û xebatê werin pêşkêşkirin. Zeynep Karayilan, da zanîn ku pêkanîna biryarên DMME’yê û misogerkirina Mafê Hêviyê yê di hiqûqa navxweyî de mecbûrî ye.
Zeynep Karayilan da xuyakirin ku gavên wekî bidawîanîna pêkanînên qeyûman, serbestberdana girtiyên nexweş û rakirina zextên li ser azadiya xweîfadekirinê, bêyî ku li bendê qanûneke nû werin seknandin, dikarin bên avêtin. Zeynep Karayilan, got ku di rapora komîsyona Meclîsê de jî ev mijar cih girtine, lê belê di pêkanînê de ti gav nayên avêtin.
‘DIVÊ KOMÎSYONÊN HEQÎQET Û HEVRÛBÛNÊ WERIN AVAKIRIN’
Zeynep Karayilan, destnîşan kir ku ji bo aştiyeke mayinde divê mafên demokratîk bên naskirin û bi rabirdûyê re hevrûbûnek pêk were û wiha dawî li axaftina xwe anî: “Şert e ku gavên hiqûqî yên ku dê aştiya erênî pêk bînin, bên avêtin. Pêwîst e peymaneke civakî ya nû ku hemwelatîbûna wekhev esas digire, bê avakirin; mafên çandî, siyasî û civakî yên ku dê bersivê bidin pirsgirêkên avahî yên meseleya Kurd bên naskirin. Her wiha ji bo ku mirov bi encamên şer re hevrûbûnê bike divê Komîsyonên Heqîqet û Hevrûbûnê werin avakirin.”
