Bi fikara ku çeteyên DAÎŞ’ê jinûve dikarin vegerin, bal li ser çola Sûriyeyê ye. Her wiha Neteweyên Yekbûyî (NY) jî hişyariyan dide. Dema dawî li Tejaneya Yermûkê ya Derayê ku li başûrê Sûriyeyê ye, nûçe belav bûn ku çeteyên DAÎŞ’ê jinûve bi bandor dibin.
Ev vegera endamên DAÎŞ’ê piştî Kanûna 2024’an destpê kir ku rejîma Beşar Esad hate hilweşandin. Wê demê ji Girtîgehên Sednayayê bi sedan kes hatin berdan ku bi sedan DAÎŞ’î lê dihatin ragirtin.
Beriya ku hêzên Esad sala 2017’an kontrolê bi dest bixin, Tejaneya Yermûkê ya li Derayê ya li başûrê Sûriyeyê keleha dawî ya DAÎŞ’ê bû. Ev tejane îro jî şahidiyê jinûve rabûna çeteyên DAÎŞ’ê re dike. Lê belê vê carê hesab ji wan nayê pirsîn, her wiha hin ji wan ji aliyê hezên leşkerî yên rêveberiya Şamê ya demkî ve têne parastin.
Li gorî qenala ‘Daraa 24’ a herêmî, gelek endamên DAÎŞ’ê hatin berdan, ku dema herêm di bin kontrola rêxistinê de bûn dixebitîn û sala 2018’an hatin girtin. Her wiha hate ragihandin ku hin milîtanên bi salan xwe veşartibûn jî vegeriyan gundên xwe.
Bajarokê Tasilê yê li rojavayê Derayê nêzî du salan di bin kontrola DAÎŞ’ê de bû. Niha jî herî kêm 8 endamên DAÎŞ’ê li vî bajarokî vegeriyan ku di nava rêxistinê de bi roleke aktîf rabû bûn. Gelê xwecihî dibêje, wan nekarî hovîtiya rêxistinê ji bîr bikin. Şêniyekî bajarok bûyerên sala 2016’an bi bîr xist û got, “Kurên me hati kuştin, cesedên wan bi qadê ve hatin daliqandin. Îro hin ji va kesan bêteredût jinûve dikevin nava me. Hin ji wan ji aliyê hêza ewlekariyê ya li Tasilê û Servîsa Ewlekariya Giştî ya li herêma rojava ve têne parastin. Hinek ji wan bi têkiliya xwe ya bi servîsên ewlekariyê pesnê xwe didin, dibêjin hevalên wan li nava servîsê dixebitin, yan jî ji aliyê dewletê ve têne parastin.”
Li gorî Daraa 24 meha Tîrmehê şêniyên Tasilê ji bo derxistina çeteyên DAÎŞ’ê yên berê ji bajarok, li ber hêzên ewlekariyê çalakiyeke şermezarkirinê lidar xistin. Çalakiya şermezarkirinê piştî wê bûyerê rû da ku di navbera şêniyên herêmê û hin ji endamên DAÎŞ’ê yên vegeriyan de pevçûn qewimî.
Hişyarî hate dayin ku vegera çeteyên DAÎŞ’ê gefeke yekser li aştiya civakî ya li herêmê dixe û hate gotin, “Şêniyên herêmê yên ku zarokên xwe winda kirin an jî rastî binpêkirinên giran ên rêxistinê hatin, êdî li kiryarên berê rast tên û ne xwedî derfetê hesabpirsînê ne.”
Aktîvîstên xwecihî destnîşan dikin ku eger pêvajoyeke adîl û zelal neyê meşandin, dibe ku yên vegeriyane zemîneke nû ya şer amade bikin. Sûîqestên dema dawî yên li bejahiya rojavayê Derayê xwedî şopa rêbazên DAÎŞ’ê ne.
Vegera çeteyên DAÎŞ’ê ya li herêmê ji aliyê rayedaran ve ji nedîtî ve tê. Hinek ji wan ji aliyê hêzên ewlekariyê yên nû ve têne parastin. Ev rewş bilindbûna bi nepenî ya rêxistinê ya sala 2014’an tîne bîra mirovan. Gel bi fikar e ku tundî jinûve rû bide.
Aktîvîstên xwecihî dibêjin vegera bi vî rengî li gelek gundan bûye, ev yek tesadufî nîne û destnîşan dikin ku rayedar vê pêvajoyê ji nedîtî ve tên.
