Rêxistina DEM Partiyê ya Bedlîsê bi beşdariya Hevserokê Giştî Tûncer Bakirhan û Endama Şandeya Îmraliyê û Serokwekîla Parlementoyê ya DEM Partiyê Pervîn Bûldanê li ser pêvajoya “Aştî û Civaka Demokratîk” civîna gel li dar xist. Civîn li eywaneke dawetê ya li navendê hat lidarxistin û pankartên weke “Sonda me kezîzerên me ne, Rojava rûmeta me ye” û “Bi ronahiya heqîqetê ber bi azadiyê ve” hatin daliqandin. Endam û rêveberên partiyên siyasî, nûnerên saziyên demokratîk û gelek kes tev li civînê bûn.
Hevserokê Giştî yê DEM Partiyê Tûncer Bakirhan li vir axivî û diyar kir ku li gorî ruhê pêvajoyê divê xebat û çalakî bên mezinkirin û xurtkirin. Tuncer Bakirhan destnîşan kir ku miletê Kurd ev sed sal in ji bo nasname, ziman û çanda xwe bedel û ked didin û wiha got: “Weke tê zanîn pêvajoyek dimeşe û ev pêvajo bi bertekên me yên li dijî pêkanînên dij-demokratîk ve girêdayî ye. Xwestin siberojek bê nasname û bê statu li ser Rojava ferz bikin. Bawer bikin, peymana ku di 30’ê Çile de li Rojava hate îmzekirin bi saya berteka bi rûmet a Kurdên ku li Cîzre, Nisêbîn û li çar aliyên cîhanê daketin kolanan, pêk hat. Bê guman, ne her tişt wekî ku me dixwest çû. Lêbelê, bi saya vê yekê, statuya Kurdan li Sûriyeyê hate naskirin. Ji bo ku Kurd li Serekaniye û Efrîn vegerin welatê xwe bingehek hate danîn.”
Tûncer Bakirhan destnîşan kir ku li parlementoyê komîsyonek hat damezrandin, lê tiştên ku hatine gotin ne teqez in. Tuncer Bakirhan anî ziman ku komîsyonê deriyê vê pêvajoyê vekir û ev tişt got: “Komîsyon di bingeh de dezgehek e ku pêşniyaran dike. Partiya me hin made qebûl kirin lê di hin madeyan de jî şehr danî. Em bi nêzîkatiyek ku me paşguh dike û hîn jî me dixe nav sînorê terorê re razî nabin. Pirsgirêka Kurd meseleya demokrasî, azadiyan û ziman e. Di hevdîtina xwe ya dawî de, Birêz Ocalan got ku bêyî Kurdan komar nabe û divê nebe jî. Pirsgirêkên ku hatine jiyîn sedema nebûna çareseriyek ji bo pirsgirêka Kurd in. Ger pêvajoya ku ji hêla Birêz Ocalan ve hatiye destpêkirin bigihîje çareseriyekê, karker, teqawîd û welatî dê ji destpêkê ve bi rehetî nefes bigirin. Kurd beşek girîng a vî welatî ne. Ev hişmendiya ku Kurdan dixe nav sînorê ‘terorîzmê’ tiştê rast nake. Ger em bira û xwişk bin, zimanek me yê cuda heye. Pêdivî ye ku em perwerde bibin û bi wî zimanî bijîn. Hin blok li dijî DEM Partiyê derdikevin. DEM Partî ji bo civakîkirina vê pêvajoyê civînan li dar xist. DEM Partî bi niyeteke baş tevdigere. Yên ku bi niyeteke baş tevnagerin, ew in ku pirsgirêka Kurd di çarçoveya ‘terorîzmê’ de dibînin. Niha, ziman û nasnameya Kurdî hewceyê parastina qanûnî ne.”
Tûncer Bakirhan anî ziman ku ew bi rastî jî ji aştiyê bawer dikin û got, “Ji bo ziman û nasnameya Kurd êdî pêwîstî bi hiqûqekê heye. Divê ziman û nasname ji aliyê qanûnî û destûra bingehînî ve bêne naskirin.”
Tûncer Bakirhan wiha berdewam kir: “Ev rapor ne çareseriyek ji bo pirsgirêka Kurd e; ew xalek destpêkê ye. Ger kêmasî hebin, divê parlamento bi wêrekî tevbigerin. Divê biryarên DMME û AYMê di zûtirîn demê de werin bicîhanîn. Ji bo mafê ziman dibêjin ‘mafê xwezayî yê jidayikbûnê tê’. Hin kes dibêjin ku zimanê Kurdî wê welêt parçe bike. Welat hene ku perwerde bi zimanê dayikê li kêleka zimanê fermî tê dayîn û yek ji wan jî parçe nebûye. Ziman parçe nake, ziman yek dike. Rapor demokrasiya herêmî tekez dike. Wezareta Karên Hundir li benda çi ye? Divê ew niha şertên vê yekê bicîh bînin. Divê pênaseya hemwelatîbûnê bi tevahî biguhere. Em hemî welatiyên Tirkiyê ne, lê di nav welêt de gelek komên etnîkî yên cûda hene. Ji ber vê yekê, divê gavên ku me behs kirine di zûtirîn dem de werin avêtin.”
Tûncer Bakirhan wiha dawî li axaftina xwe anî: “Têkoşîn neqediyaye, hê nû dest pê dike. Niha dem dema bidestxistina mafên xwe ye. Niha divê em partî û mafên xwe biparêzin. Ji aliyekî ve dibêjin divê PKK çekên xwe deyne, lê qanûnek tune ku vê yekê misoger bike. ‘Çekên xwe deyne, lê hûn nekarin werin welêt,’ ‘hûn nekarin malbata xwe bibînin.’ Em gavên yekalî, samîmî û bi niyeta baş diavêjin. Lê em niha li benda çi ne? Di destpêkê de behsa Sûriyeyê kirin, lê Kurdên Sûriyeyê rewabûn bi dest xistin. Eger Mazlum Abdî bi şandeya Sûriyeyê re nebûya, kesî şandeya Sûriyeyê cidî nedigirt. Kurd li benda gavan in. Werin em bi girtîgehan û qeyimên tayînkirî dest pê bikin. Werin em bi dadwer û dozgerên ku hevalê me yê ku govend digerand darizandin dest pê bikin. Ma em pêvajoyek cûda dijîn? Binêrin, em ji bo Rojava rabû ser piyan û Rojava di qada navneteweyî de bûye mijareke bingehîn. Em ê têkoşîna xwe bidomînin heta ku em nasname û zimanê xwe azad bikin.”
