Piştî banga Rêber Apo ya “Aştî û Civaka Demokratîk” xebatên ji bo çareseriya demokratîk û aştiyane ya pirsgirêka Kurd berdewam dikin. Sêşema borî, yekem civîna komîsyona Meclîsê ya 51 kesan pêk hat. Di komîsyonê de, li dijî şer giranî li ser demokrasî û aştiyê hate rawestandin û biryar hate girtin ku hefteyê du caran civîn bêne kirin.
Piştî vê biryarê, endam û komên di komîsyonê de cih digirin bal kişandin ser bingeha destûrî, her wiha “Mafê hêviyê” jî hate rojevê.
Di vê qonaxa berdewam dike de, dema ku bi biryara fesixkirina PKK’ê û dawîanîna têkoşîna çekdarî pêvajoyek girîng dest pê kir, li Kurdistanê jî civînên gel ên ji bo pêşniyar û rexneyên gel berdewam dikin. Hejmara civînên gel ên li gelek navendan hatine kirin gihîşt 2 hezar û 500 û li Amedê jî li 200 cihan civînên gel hatin lidarxistin.
Gel eleqeyek mezin nîşanî civînên li gundan, taxan û kolanan da û hêviyên xwe yên der barê pêvajoyê de anî ziman. Aktîvîsta TJA’yê Emîne Çaynak de rbarê civînên dawî de wiha axivî: “Gel bi xwe bawer e. Hem bi hêvî ye û hem jî hay jixwe heye. Bingehên qanûnî dixwaze.”
Emîne Çaynak diyar kir ku piştî banga Rêber Apo ya “Biçin ba gel, guh bidin gel” ew derketine qadê û got, “Em mal bi mal, kolan bi kolan geriyan. Me hêvî, rexne û daxwazên gel guhdarî kirin. Me ne tenê bi gelê welatparêz, hewl da ku bi her kesî re biaxivin.”
Çaynak anî ziman ku di danûstandinan de gel gelek caran behsa nesamîmiyeta dewletê kirin û wiha domamd: “Me gelek caran gotina ‘Ji Romê bawer nekin’ bihîst. Me jî ji gel re got; em ji xwe bawer in” û bal kişand ser diyaloga bi gel re ku li ser bingeha baweriyê hatiye avakirin.
‘GEL AXIVÎ, ME GUHDARÎ KIR’
Emîne Çaynak diyar kir ku bi dîmenan wan bi gel re civîn li dar xistine û got, “Civîna yekem li Amedê dest pê kir. Bi coş û kelecaneke mezin derbas bû. Gel eleqeyeke mezin nîşan dida.” Çaynak destnîşan kir ku aliyê herî girîng ê civînan ew bû ku gel axivî û ramanên xwe parve kir û wiha pêde çû: “Di van civînan de me herî zêde mafê axaftinê da gel. Me dixwest em zanibin ka ew çi difikirin û pirsên wan çi ne.”
Çaynak bal kişand li ser naveroka civînan jî û got: “Cih û dem bi baldarî hatine hilbijartin. Me li parkan û kolanan gel guhdarî kir. Ev hem ji bo gel hem jî ji bo me pir girîng bû.”
‘GEL JI XWE BAWER E’
Emîne Çaynak destnîşan kir ku di civînan de pirsa ku herî zêde ji wan hatiye kirin ew bû, ‘Hûn bi vê dewletê bawer dikin?’ Ev pirs hema hema her roj ji me dihate kirin. Çaynak wiha dewam kir: “Gel bi hêvî ye û aştiyê dixwest; lê serpêhatiyên berê jî li ber çavan digirt. Me jî gelek caran got ku hayjixwebûn girîng e û em ji xwe bawer in.”
Çaynak behsa berxwedana dîrokî ya gelê Kurd kir û ev tişt li ser axaftinên xwe zêde kir: “Gelê Kurd bi sedsalan bi tena serê xwe berxwedaneke mezin da. Ne ji dewletên din ne jî ji tiştekî din alîkarî hêvî nekir. Ev gel, bi salan bi têkoşîna xwe û nasnameya xwe heta îro hat. Kokên wî bi hêz in û xwedî li têkoşîna xwe derket.”
Çaynak diyar kir ku baweriya gel di civînên gel de dîsa zindî bûye û ev tişt got: “Pêvajo ne tenê gava aştiyê ya demkî ye, lê hewldana avakirina civakeke demdirêj e. Sîstema ku niha tê avakirin, li cîhanê mînakeke wê tine. Em jî têkoşîna vê yekê didin.”
‘GEL DIXWAZE DEWLET GAVÊN ŞÊNBER BIAVÊJE’
Çaynak diyar kir ku di civînan de rexneyên gel jî bi awayekî eşkere hatine gotin û got, “Gel got ku Kurdan gavên girîng ên berbiçav avêtine, lê dewletê gav neavêtiye. Daxwaza avakirina bingeha qanûnî gelek hate gotin. Gel got ku bawerî tenê bi vî awayî dikare were bidestxistin.
‘DESTÛRA BINGEHÎN’
Çaynak got ku ev pêvajo di nûkirina baweriya gel de roleke girîng lîstiye û wiha dewam kir: “Bi van civînan me hem baweriya bi gel re hem jî hêviya têkoşînê nû kir. Gel her çendî bi xemgînî biaxive jî, baweriya xwe bi xwe û partiyên xwe heye.
Di civînan de mijarên wekî girtiyên nexweş, mafê hêviyê, bombebaran û binpêkirinên mafan hatine rojevê. Banga ku ji bo ev rojev dîsa neyên jiyîn hate kirin. Di warê guhertina dewletê û avêtina gavên di vî warî de jî encamên girîng hatin bidestxistin.”
Çaynak got ku ev pêvajo di heman demê de xurtkirina rêxistinkirina herêmî jî aniye rojevê û wiha dewam kir: “Meclîsên taxan û komun dîsa hatin rojevê. Gel nîşan da ku tevî her tiştî ew ê têkoşîna xwe berdewam bike.”
Çaynak bal kişand ser ku gava herî mezin a aştiyê li cîhanê jî tê axaftin û got, “Di dîrokê de cara yekem çek hatin şewitandin û hemû cîhan behsa vê kêliyê kir. Sibê, dema nifşên nû van çekan bibînin, ew ê careke din bibin şahidê gavên aştiyê û têkoşîna vî gelî.”
‘EM Ê RÊXISTINBÛNÊ XURTIR BIKIN’
Çaynak diyar kir ku yek ji encamên herî zelal ên civînan der barê asta rêxistinbûnê bû û got, “Me dît ku rêxistinbûn qels e. Gel di nav baweriyeke mezin de ye, lê ev rêxistinbûn di tax û kolanan de xwe bi awayekî xurt nîşan nade. Em ê rêxistinê xurtir bikin.
Em ê baweriya gel vala dernexin. Divê em bi ruh û hêza vê têkoşînê nêzî xwe û gel bibin. Haya me ji berpirsyariya me ya civakî heye.”
‘JIN WÊ DÎSA ROLA XWE BILÎZIN’
Çaynak behsa rola pêşeng a jinan di vê pêvajoyê de jî kir û wiha bi dawî kir: “Wekî jin, rola me hê girantir e. Jinên Kurd di vê pêvajoyê de jî wê rola xwe û mîsyona xwe bi awayê herî baş bilîzin.”
