Çanda agir çanda avakirinê ye û di rastiya mirovatiyê de ev çand tu carî tûnê nebûye, berovajî her tim bi wateyekê mezin ve xwe berdewam kiriye. Wateya Newroz jî bi agir re bêhtir nîşaneya azadî û yekîtiye dide. Dîrok bi çanda qehremanên navdar ve hatiye nivîsandin. Her yek ji wan bûne agirê rojê û tevahî gelan re pîroziya Newrozê diyarî kirine. Ji Kawayê Hesinkar heta Mazdek, ji Kawayê Hemdem Mazlûm Doxan heta Zekiye Alkan, ji Ronahî û Berîvan heta Sema Yuce Newroza gelên bindest bi nûjêniya xwe ve hatiye pîrozkirin. Li ser bingehê serhildanê ve agirê roja pîroz bi dilên pola ve hatiye pêxistin. Li quntarên Zagrosan agirê ku hatiyê pêxistin bi hezaran salane nehatiye tefandin û xwe belavî hemû cîhanê kiriye. Gelên ku aliyê ji hêla desthilatdaran ve hatine bindest kirin Newrozê ji bo xwe wekî hatina biharê û nîşaneya azadiyê dibînin. Ev heyecana ku her bihar tê jiyankirin bi xwe re rihê serkeftinê jî nû dike û bi afirineriya jiyanê ve di dika dîrokê de cihekî avaker digire.
Di sala 2026’an de Newroza ku li her derê tê pîroz kirin bi rengê azadî û yekîtiya gelan ve behtir derdikeve pêş. Dema ku di sala 1973’an de Rêber Apo bi wesîleya pîrozbahiya Newrozê ve gavê meşa azadiyê avêt. Bi 6 kesan re rêya azadiye hat vekirin, bi çalakiya Kawayê Hemdem Mazlûm Doxan ve Newroz gihişt asta lutkeyê. Bi çirûskên agirê Newrozê ve, bi meşaleyên berxwedanê ve serkeftin nîşaneya nirxên pîrozin di wateya xwe de. Bi gotina ‘Ger azadî hesan ba, Ronahî û Berîvanan xwe ne dişewitandin’ ve şehîdên nemir ji bo azadiyê têkoşîn kirin. Gelê ku axê wê, welatê wê, çand û nasnameya wê di bin dagirkeriyekî giran de be nikare behsa azadiyê bike. Ji ber vê yekê jî herî zêde gelê Kurd ev yek heta roja me ya îro qebûl nekiriye û li hemberî zextên dagirkeriyê serî rakiriye û li berxwe dayê. Ji ber vê yekê jî zarokên vê axa pîroz her tim bi rihê Kawayê Hemdem Newroz pêşwazî kirine. Li her derê çiyayên azad agirê ku hatiye pêxistin wê were zanîn ku ew zarokên vê axê ne û bi salan li serê van çiyayan têkoşîn kirine, berxwedanên dîrokî kirine. Gêrîlayên azadiyê jî Newroza weke nîşaneya her bihar bi nûbûyin û bilindkirina tekoşînê pêşwazî kirin.
LI RÊZEÇIYAYÊN ZAGROSAN AGIRÊ NEWROZÊ HAT PÊXISTIN
Li quntarên rêzeçiyayên Zagrosan di sala 2026’an de agirê Newroza azadî û yekîtiyê ji hêla gerîlayên HPG û YJA-Star’ê ve hat pêxistin. Bi coş û heyecanekî bilind pîrozbahiya Newrozê hat kirin. Bi salane zarokên vê axa pîroz ji bo azadiya fîzîkî ya Rêber APO mîsoger bikin di şerê tûnelan de bi rihê serkeftinê ve têkoşîna azadiyê tacîdar dikirin. Gerîlayên azadiyê angaşta xwe ya vê newrozê wiha dan diyar kirin ku wê bi vê newrozê re azadî û yekîtiya gelê Kurd mîsoger bikin û ji bo vê wê ji tekoşîna pêwîst tu tawîzan nedin. Gerîlayên Azadiyê şahiyê ku hatibû amade kirin, bi coşekî mezin li qadê pîroz kirin. Gerîlayên azadiyê li vê derê kombûn û amadekariyên ku ev demeke bi kedên mezin hatiyê kirin li ser dikê hat pêşwazî kirin.
‘EM Ê BI SEKN Û FELSEFEYA RÊBERTÎ BIMEŞIN Û XWE BIGIHIJÎNIN RONAHIYA NEWROZÊ
Şahiya Newrozê bi rêzgirtina deqeyekê ser giyanê şehîdan ve hat destpêkirin. Di van kêlîyan de hestên ku derketin pêş di tevahiya şahiyê de kelî bi kelî di rûyê gerîlayên azadiyê de hat dîtin û kêyfxweşiyek mezin da kirin. Piştî bîranîna şehîdan, bi gotina Rêber APO ve ji fermandarên YJA-Star’ê Gulan Avaşîn ji bo wate û giringiya rojê ji gerîlayên azadiyê re cîvînek li darxist. Fermandar Gulan Avaşîn di naveroka axaftinê xwe de ji bo Newroza Azadî û Yekîtiyê van nirxandinan anî ser ziman; “Sekna Rêbertiya me bû ku nehişt dîrok xwe dûbarê bike. Sîstema kapîtalîst ciwanan tûne dike. Civakê dirizîne. Dermanê vê jî ciwanên Kurdin. Newroz ji ber vê yekê ji bo me bi wateye. Em cejna Newrozê li hemû gelan pîroz dikin. Bi sekn û felsefeya Rêbertî emê bimeşin û xwe bigihijînin ronahiya Newrozê. Ger însanê ku vê Newrozê de germahiya agir di dilê xwe de hîs nekir pêwîste bizîvire wijdanê xwe û lêpirsîn bike. Agirê Newrozê ku tê pêxistin pêwîstê ji ronahiya rojê geştir û mezintir bibe. Newroza hemû Kurdistaniyan û gelê Rojhilta Navîn pîroz dikin.”
Civîna ku hat kirin jî ji aliyê gerîlayên azadiyê ve bi baldarî hat guhdarkirin. Bi fêmkirin û wate kirina vê rojê di berdewamiya şahiyê de behtir derket pêş.
Piştî civînê gerîlayên azadiyê bi coşekî bilind govenda azadiyê gerandin. Di şahiya Newrozê de bi gerîlayên azadiyê ve amadekariyên ku hatibûn kirin hatin pêşwazî kirin. Bi koro, folklor û şanoyan ve gerîlayên azadiyê amadekariyên xwe pêşkeş kirin. Bernameya şahiyê xilas bû û gerîlayên azadiyê bi lîstoka ‘bire’ leyîstin. Bi govend û lêyîstokên gerîla ve gerîlayên azadiyê ji bo evarê amadekariyên ku berê kiribûn ketin nav tevgerê de. Gerîlayên azadiyê bi pîrozkirina vê rojê sê meşaleyan ve agirê Newrozê pêxistin û li dora agirê Newrozê govenda gerîla gerandin.Weke kevneşopiyekê gerîlayên azadiyê xwe li ser agir avetin. Vê yekê coşeke mezin da gerîlayên li qadê.
Gerîlayên ku beşdarî şahiyê bibûn hest û fikrên xwe anîn ser ziman;
Di şahiya Newrozê de gerîlayê HPG Devran Kozluk ji bo wateya vê, rojê fikir û hestên xwe wiha anî ser ziman û wiha got; “Di zindana Amedê de Mazlûm Doxan bi berxwedaniya xwe ve Newroz pîroz kir, ev 50 salin ev berxwedanî het roja me ya îro jî berdewame. Li her qada Kurdistanê ji aliyê gerîlayên azadiyê ve ji aliyê gel ve ev roj bi coşekî mezin tê pîroz kirin. Ev jî bandoriya xwe ji fikrê Rêber Apo digire, giredanbûyina me bi Rêbertî re mezintir bû. Me soz daye ku emê li ser vê dozê hîn behtir têkoşîna xwe xurtir bikin û azad jiyan bikin.”
Gerîlaya YJA-Star’ê Sosin Şêrewa ji bo pêşwazî kirina Newrozê axivî û wiha got; “Ev Newroz ji bo me israrkirina di azadiya fîzîkî ya Rêber Apo de îfade dike û weke gerîlayeke YJA-Star’ê xwstek û hêviya me ev ku em Newrozê bi Rêber APO re pîroz bikin. Emê têkoşîna xwe bilind bikin û azadiya gelê xwe misoger bikin. Ev Newroz li tevahî gelê me û gelên me yên berxwedêr pîroz dikin. Bi hêviyeke mezin azadiya fîzîkî ya Rêber APO pêk bînin û Newrozan bi hevdû re pîroz bikin.”
Di berdewamiya şahiyê de gerîlayê azadiyê Fedekar Şoreş li ser ‘Newroza Azadî û Yekîtiyê’ nirxandinên xwe wiha anî ziman; “Kawayê Hemdem Mazlûm Doxan agirê Newrozê pêxist û heya roja me ya îro ev têkoşîn berdewam dike. Newroza 2026’an bi hevalê Ehmed Kerkûk ve yekîtiya gelê Kurd û hemû yekîtiya gelan dixwazin hîn bihtir mezin bikin. Hevalên me yên ku li qadên cûda têkoşîna xwe berdewam dikin taybetî em Newroza Rêber APO pîroz dikin.”
Gerîlaya YJA-Star’ê Nesrîn Dêrik yek ji gerîlayên azadiyê bû ku tevlî şahiyê Newrozê bibû hestên xwe anî ziman û wiha parve kir; “Em Newroza mîmarê azadî û afrînerê jiyana azad Rêber Apo pîroz dikim. Newroza îsal bû Newroza biratiya gelan. Li her çar perçeyên Kurdistanê gelê me berxwe didin li hemberî dehakan serî netewandin, bila bizanin ku em li vir in û gelê xwe tenê nahelin. Bi taybetî em Newroza gelê xwe yê Efrînê pîroz dikin û ji bo vegera wan em kêfxweşin.”
Gerîlayê HPG Şîyar Teyrê Baz ji bo wateya Newrozê fikrên xwe anî li ser ziman û wiha got; “Newroz ji bo me azadiye, serkeftine û berxwedane. Rêber APO tevgera me weke ‘tevgera Newrozê’ pênasê kir. Ji ber ve yekê jî em Newroza Rêber APO pîroz dikin. Azadiya fîzîkî ya Rêber APO û yekîtiya gelan tanzîm bikin. Tekoşîna xwe bilind bikin û azdiya fîzîkî ya Rêber APO mîsoger bikin. Em deyndarê şehîdên xwe û Rêber Apo ne.”
Newroza ku 2026’an ji bo azadiya fîzîkî ya Rêber Apo mîsoger bibe têkoşîneke dîrokî hat kirin, bi vê rastiyê re gerîlayê azadiyê Xebat Agirî wiha axivî; “Destpêke em Newroza Rêber APO û gelên Kurd û Ereb pîroz dikim. Newroz wateyek wiha ye ku êdî di cîhanê de tê pîroz kirin. Pêşketinên ku çêdibin ev tê dîtin. Pêwîste ev agir neyê berdan, ji bo me pîroze.”
