Endama Desteya Rêveber a KJAR’ê Rûken Nexede li ser têkoşîn û jiyana fermandar Gerdenî Deman bi nasnav Feraşîn Bêrîtan axivî ku 14’ê Kanûna 2023’an di encama êrişeke hewayî ya dewleta Tirk de şehîd bû.
Çend ji xalên sereke yên nirxandina Rûken Nexede bi vî rengî ne: “Em bejna xwe li hember hemû şehîdên azadiyê, bi taybetî hemû şehîdên tevgera azadiyê yek bi yek ditewînin. Bi rastî jî şehîdê me, mirov çiqasî bi minet bi bîr bînin, çiqasî bixwaze behsa şehîdan bike, heqê gavên ku avêtine bide, em ê kêm bimîne. Ji ber wê jî tenê bi gotina em bejna xwe ditewînin weke rêzdariyekê em pênase dikin. Bejna xwe tewandin li ber ked, meş, fikr, hebûna wan tiştekî ewqasî giran e ku erkekî dixe ser milê me. Ji ber wê jî bibîranîna hevalan bi xwe bi serê xwe erkekî mezin dixe ser milê me. Ji bo ku em karibin bibin bersiv, vê erkê bi cih bînin herî kêm bi qasî yek dilopa avê li nava deryayeke mezin, hênaseyeke biçûkkirin e. Ji ber wê li hember malbata hevala Feraşîn hemû malbatên şehîdên me yên azadiyê bi taybetî hemû hevalên me yên Rojhilatê Kurdistanê ku di cih û mekanên cuda, di şerê cuda ji bo azadiya Kurdistanê bi taybetî ji bo azadiya civaka xwe, ji bo binxistina feraseta serdest şerekî dijwar kirin, meşandin û gihîştin meqamê şehadetê, em bi rêz wan malbatan bi rastî jî silav dikin û em hezkirinên xwe ji bo hemû malbatên şehîdên xwe dişînin. Di heman demê de careke din li hemberî dayika hevala Feraşîn, malbata wê bejna xwe li hemberî mezinahiya hevala Feraşîn ditewînin û silavên xwe ji malbata wê re dişînin.
Hevala Feraşîn piştî ku tevgera Apoyî nas kir, ji nava hemû tevgerên din ew hilbijart û tevlî bû. Beşdarî fikrê Rêber Apo dibe, fikrê Rêber Apo ji bo xwe weke pêşengtiyê dibîne. Yan jî rengê çanda civaka xwe ya resen li nava fikrê Rêber Apo de dibîne, ku Rêber Apo hemûyan temsîl dike. Ji ber wê beşdar dibe. Dema tê beşdar dibe bi vê cewhera xwe ya ku xera nebûye xwe bi rêxistinê re dike yek. Dema ew çêdibe, êdî pêşketinên gavên lez çêdibin. Ew ji bo her yek ji me derbasdar e. Heval beriya ku şehîd bikeve tayên xwe yên fikrî bi fikr û felsefeya Rêber Apo girê dide.
Hevala Feraşîn yek ji wan jinên ku ji çanda dayik, beşa bermahiyên jinên xwedawend, jinên serbilind, bi îrade, jinên ku berdewam hewl dane têbikoşin, li ber xwe bidin, civaka xwe biparêzin, welatparêziyê sar nekin, ruhê komunal ava bikin, bû. Hevala Feraşîn jî ji van berheman mezin bûbû. Ji bo wê dema beşdar dibe vê rastiya fikrê Rêber Apo dibîne. Bi taybetî jî nêzîkatiyên Rêber Apo li hemberî jinê, rêbazên Rêber Apo ji bo avakirina mirov; çi jin dibe çi mêr dibe, bi taybetî jî analîzên Rêber Apo yên li ser jin a kole, kesayeta mêr ê kole û serdest bala wê dikişîne. Dahûrandinên ku Rêber Apo bi pêş dixistin, li ser van dahûrandinan kesayet ava dikir. Hevala Feraşîn bi esasî xwe di vir de dibîne. Di vir de bi esasî gavên rast diavêje. Dema em dibêjin cewher, bi esasî ew e. Bi rastî jî rola Rêber Apo li bercestekirina civakên me, bi taybetî cihekî weke Makû xwe di nav de dîtin, bercestekirin, dîroka wê dayina naskirin, kesayetiya jin li vir derxistina holê, kesayeta civakê ya komunal derxistina holê yanî xwedî li zanebûna vê ferhenga ku ava bûye derketin, esas bi rastî jî rola yekem e ya Rêber Apo. Ji bo wê jî dema heval tên beşdar dibin, dema van rastiyan di şexsê Rêber Apo de dibînin, êdî amade ne werin dahûrankirin.
Wateya hezkirinê ya ku ji civakê fêr bûbû, dema tê beşdarî nava tevgera Apoyî dibe, vê carê naskirina Rêber Apo û di heman demê de pênaseyên Rêber Apo yên jin, mêr, civakê, rêya hîn rasttir a hezkirinê nîşan da. Mesela, pêwendiya jinê bi jinê re, yanî jin çawa dikare ji jinê hez bike, jin dikare jinê mezin bike, jinê bi îrade bike, bi hev re çawa dikare xwe bi rêxistin bike, bigihêje asta ku xwe û civaka xwe bi rêxistin bike; bi têgihiştina van re hevala Feraşîn êdî gavên ber bi azadiyê ve diavêt.
Di pêşengiya civakê de hevala Feraşîn roleke mezin lîst. Ji ber vê yekê hevala Feraşîn di demeke kurt de li nava rêxistinê gavên mezin avêt. Êdî xwe ava dike. Hewl dide ku ji aliyê fikrî ve xwe bi pêş ve bibe, bi taybetî di salên dawî de li ser zanista jinê sekinî. Hewl da fermandariyê jî bi rengê jinê bike. Di heman demê de di fermandariya xwe de keseke adil bû. Hevala Feraşîn xwedî vê kesayetiyê bû.
Dema mirov qala hevala Feraşîn bike, mirov nikare tenê weke kesekê binirxîne. Dema ku mirov qala hevala Feraşîn bike mirov qala tevahiya civakê dike, qala nasnameya jinê dike, qala pêşengiya ji civakê re dike. Hem bi ruh, hem bi rêxistinbûyînê, hem bi têkoşînê, hem bi îradeyê, hem bi rêveberî û fermandariya xwe êdî giştî ye. Mirov dikare weke jiyan, têkoşîn û şehadeteke komunal pênase bike. Hevala Feraşîn ji komuna şehîdên me yên pêşeng ê jin e.
Wekî din, moral û coşa xwe ji gavên xwe yên azadiyê digirt. Her roj dema wate dida têkoşîna xwe, wate dida xebatên ku dikir, wate dida pêşketinên li nava civakê çêdibû, li nava jin û ciwanan çêdibû hîn bêhtir bi coş dibû ku ber bi pêş ve biçe. Ji karê xwe moral digirt. Navenda coşa hevala Feraşîn fikir û felsefeya Rêber Apo bû. Li gorî vê jî rojane beşdarî kar û jiyanê dibû.
Birêxistinkirina civakê, fêrî parastina cewherîkirin, fêrî gavên azadiyê kirin, çawa xwe nas bike, çawa nasnameya xwe nas bike, çawa civaka xwe, welatparêziya xwe zanibe û li gorî wê têbikoşe, ev yek tê wateya fermandariyê, tê wateya rêvebirin, tê wateya pêşengtiyê. Li Rojhilatê Kurdistanê li gelek deverên ku hevala Feraşîn maye, gel hevala Feraşîn bi vî rengî dibîne. Wê hevala Feraşîn ji niha û pê ve jî bi vî rengî zanibe. Tişta ku kiriye, tiştên li pey xwe hiştiye, berhemên ku li pey xwe hiştiye, hevaltiya ku hiştiye, hezkirina ku hiştiye, fêhm û feraseta ku hiştiye heta li ser axa Kurdistanê, li binarê çiyayên Zagros û Torosan jiyanek hebe hevala Feraşîn jî wê bê bîranîn. Li Makû bi xwe jî niha gelek zarok hene bi navê hevala Feraşîn in, wê gelekî navê hevala Feraşîn rakin. Ne tenê li Makû, li gelek cihên din ên Kurdistanê wê bi vî rengî be, bi taybetî li Rojhilatê Kurdistanê. Ji ber ku weke pêşenga sembola jiyana azad tê dîtin.
Ji bo hevala Feraşîn mirov çiqasî biaxive, kesayetiya wê vebêje wê kêm bimîne. Ji ber vê em hevala Feraşîn careke din bi bîr tînin, bejna xwe li ber mezinahiya hevala Feraşîn ditewînin. Careke din rêz û silav li malbata wê, li hemû gelê me yê Rojhilatê Kurdistanê dişînin. Sersaxiyê ji hemûyan re dixwazin. Serê Rêber Apo sax be, serê tevahiya gelê me sax be. Hevala Feraşîn wê her tim di dil, ruh û fikrê me de be. Di jiyana me de wê jiyan bike. Em ê hevala Feraşîn di hemû gavên xwe yên têkoşînê de bidin jiyankirin.”
