Binpêkirinên mafên mirovan û êşkenceya li dijî girtiyên li girtîgehên li Kurdistan û Tirkiyeyê berdewam dikin. Di demên dawî de li Girtîgeha Ewlehiya Bilind a Tîpa F a Kirikkaleyê, girtiyê bi navê Îhsan Oral di hucreyek bê kamera û sungerkirî de ji aliyê çend gardiyanan ve rastî êşkenceya fîzîkî hat. Li nexweşxaneya ku Îhsan Oral biribûnê bijîşk rapor û belge nedanê. Birayê wî Haşim Oral li ser vê mijarê ji ANF’ê re axivî.
Haşim Oral diyar kir ku birayê wî jî piştî ji nexweşxaneyê vegeriya, di hucreyê de bi ava sar îşkence lê kirin. Haşim Oral diyar kir ku di serdana dawî de dît ku birayê wî ji ber êşkenceyê nexweş ketiye û piştî ku bi rêveberê girtîgehê re axivîn û li dijî êşkenceyê nerazîbûn nîşan dan, birayê wî ji bo dermankirinê birin nexweşxaneyê. Haşim Oral bi gotina “Aştî, wekî ku dibêjin, divê bigihêje girtîgehan jî” bertek nîşanî bûyerê da.
RAPORA ÊŞKENCEYÊ NEDANÊ
Bûyer di 31’ê Kanûna 2025’an de qewimî. Girtî Îhsan Oral lji ber timî ode tên giherandin û hewldanên wî bibin odeyeke din nerazîbûn nîşan da. Piştî vê yekê, gardiyanan li ber çavên rêveberên girtîgehê êşkence li wî kirin. Oral li erdê kaş kirin, ew qiriqa wî şidandin û birin hucreya sungerkirî û li wir jî heman êşkence lê kirin.
Girtiyên bi navê Ahmet Herdem û Hayrullah Turan ên ku befrtek nîşanî êşkenceyê dan, bi êşkenceya fîzîkî ya gardiyanan re rû bi rû man. Îhsan Oral ê ku piştî êşkenceyê birine nexweşxaneyê, bijîşk rapora ku êşkence lê kirine nedanê. Dema ku ew vegeriya girtîgehê, ji aliyê rêveberê girtîgehê ve rastî gefên,”Ez ê serê te bişkînim, ez ê çavên te derxim, tu kî yî ku li ser van şert û mercan gilî bikî, bertek nîşan didî?” hat.
BÛYER BIRIN ROJEVA MECLISÊ!
Piştî ku bûyer gihîşt parêzer û meclisê, Parlamentera Şirnexê ya DEM Partiyê Newroz Uysal bi fermî serî li Komîteya Lêkolîna Mafên Mirovan (ÎHÎK) ya meclisê da û pirseknameyeke berfireh pêşkêpêşî Wezareta Dadê kir. Piştî ku bûyer ket rojevê, hat hînbûn ku girtî rastî heman zextê hatine û êşkence bi awayekî sîstematîk berdewam kiriye.
Haşim Oral ê ku piştî bûyera êşkenceyê serdana birayê xwe yê li girtîgehê kir, got ku girtî nikarin bigihîjin tenduristiyê û heta xwarina ku bixwin nabînin.
‘PIŞTÎ KU JI NEXWEŞXANEYÊ ANÎN JÎ ÊŞKENCE DÎTIYE!’
Haşim Oral anî ziman ku zext û binpêkirinên li girtîgehan roj bi roj zêde dibin û got ku birayê wî yê ku ji sala 2016’an vir ve girtî ye, pêşî sirgûnî Edeneyê, paşê sirgûnî Mereşê û herî dawî sirgûnî girtîgeha Kirikkaleyê hatiye kirin û xetereya sirgûnkirina wî ji wir jî heye. Haşim Oral diyar kir ku birayê wî piştî êşkenceyê birine nexweşxaneyê, piştre dîsa anîne girtîgehê û dîsa êşkence lê kirine û got, “Pêşî di odeyek bê kamerayan de lê xistin, piştre jî qiriqa wî şidandin û gef li wî xwarin. Li nexweşxaneyê rapora lêdanê nedan. Piştî vegeriya girtîgehê, midûr bi heman awayî gef li birayê min xwar. Ji ber van bûyeran, piştî vegera ji nexweşxaneyê li şûna wî bibin odeyê birine hucreyê.. Li wir, wî tazî kirin û bi ava sar êşkence lê kirin. Piştî vê bûyera êşkenceyê, birayê min dîsa nexweş ket. Cara dawî ku ez çûm, tayê wî bilind bû. Ez ji vê rewşê bêxem nemam û min bi rêveberiya girtîgehê re axivî. Min li dijî vê êşkenceyê giliyê sûc jî kir. Birayê min zêdetirî 30 salan e di girtîgehê de ye. Ji roja ku ew çûye Kırıkkaleyê timî bi binpêkirinan re rû bi rû maye.”
‘DAXWAZÊN WÎ YÊN XWARIN Û NEXWEŞXANEYÊ PÊK NAYNIN’
Haşim Oral diyar kir ku birayê wî piştî hevdîtina xwe bi rêveberiya girtîgehê re dermankirin kirine û wiha domand: “Pirsgirêkên ku ew li girtîgehê dijîn pir in. Divê ev pirsgirêk werin çareserkirin. Berî her tiştî hewce ye ku parlamenter serdana girtîgehê bikin.
Birayê min ji roja ku çûye wir ve 15 kîlo winda kiriye. Ew çerm û hestî maye. Destûrê nadin ku ew biçe xebatên civakî an werzîşê bikin. Di serdana min a dawî de, birayê min ji min re got, ‘Ew hewl didin ne derûnî be jî di aliyê fîzîkî de mirovan bikujin’. Daxwazên sewqê têne redkirin. Dema ku ew bi pereyên xwe ji kantînê tiştek siparîş dikin, piştî çend hefteyan ji wan re tînin. Ew qet nikarin xwe bigihînin xwarinê. Di kawşa birayê min de girtiyek felcbûyî jî heye ku nikare bi tena serê xwe biçe destavê. Dev ji berdana wî berdin, wî ji bo dermankirinê jî nabin nexweşxaneyê.”
‘DIVÊ KES GIRTÎYAN JI BÎR NEKIN’
Haşim Oral li hember binpêkirinên li girtîgehan daxwaza çavdêrî û başkirinê kir û wiha dawî li axaftina xwe anî: “Îro qala aştiyê dikin, lê eger îro aştî hebûya, ev tişt li girtîgehan nediqewimîn. Em dixwazin şert û merc bên baştirkirin. Divê girtiyên siyasî neyên jibîrkirin. Divê hemû sazî li ser wan bisekinin. Divê şert û merc bên baştirkirin, divê hem parlamenter û hem jî wezaret li ser vê yekê bisekinin.”
