“Kaos pêlekan e.” Gotina navdar a Petyr Baelish ji romana A Song of Ice and Fire ya J. Martin bi rastiyê re xweş tê. Heya ku nebûna nîzamê şertê bingehîn yê têkiliyên navneteweyî bimîne, ji bo zêdekirina çavkaniyên heyî û ji bo guhertina vektora siyaseta derve gelek derfet hene.
Ev ne cara yekem e ku em di çerxeke pêşbazîyê de derbas dibin, ji bilî vê, niha em qonaxa wê ya herî tund hêj nabînin. Heya niha, ev hîn jî rûbirûbûnek kontrolkirî ye li gorî rêgezên hişk di hundurê pergala giştî ya navneteweyî de, lê ne nakokiyek a planek apokalîptîk e. Cîhan ji Rojava ber bi Rojhilat, ber bi Okyanûsa Pasîfîk ve guherînek di qutba hêzê de derbas dibe. Li Asyayê çêbûna navendên herî mezin ên aborî, siyasî, û di dawiyê de giraniya leşkerî berdewamiyek nû ye ku bi sedsalan tune bû.
Pir kes nakokiyên leşkerî wek îstîsnayekê di pêwendiya welatan de bi hev re dibînin. Lê dîroka cîhanê tiştek din pêşniyar dike: pevçûn dibe ku awayê yekem û herî sereke ya danûstandinê bû. Piştî bidawîhatina Şerê Cîhanê yê Duyemîn, mirovahî bi serdemek aştiya bi îstîqrar a ku xwe dispêre astengkirina nukleerî ya hevdu aciz bû. Ji hêla vê cihanê ve, û ji hêla têgihîştina gumanbar a serfiraziya piştî Şerê Sar ve, elîtên rojavayî destûr dan ku hêviyên nerealîst ên ka dê dîrok çawa derkeve holê dîyar bikin. Ji wan re xuya bû ku çavkaniyên kolektîf ên Rojava ji bo serdestiyê bes in.
Piraniya nakokîyan bi danûstandinan bi dawî dibin û di demekê de ku hawirdora navneteweyî avahiyek nû distîne, derfet çêdibe ku peywendiyên dualî û piralî yên heyî ji nû ve bên çewisandin. Enerjî û çavdêriyên kesane yên nifşek nû ya dîplomat û têkiliyên navneteweyî dikarin bikêrhatî bin li cîhanek ku rûxandina avahiyek kevn û avakirina avahiyek nû rû dide. Em di nav serdemek de ne ku bi zêdebûna nezelaliyê û tengezariyê ve tê taybetmend kirin, lê di heman demê de demek bi firsende ji bo têkiliyên navneteweyî û dîplomasiyê.
Li cîhanê ji nûve avakirinek pêk tê – çend navendên hêzê derdikevin holê, ku ji bo xwe bêtir azadî, cîh û berjewendîyên xwe diparêzin. Bi gelemperî, pevçûn xwedî taybetmendiyên wêranker e, lê di heman demê de amûrek pêşveçûnê ye. Hin teorîsyen, di nav wan de yên rûs, aliyên çêker ên pevçûnê û encamên ku ew dihêle ku bigihîje – gihandina hevsengiya mezintir di karûbarên navneteweyî de û zelalkirina qaîdeyên pêşbaziyê vedibêjin.
Guhertinên di pêkhateya têkiliyên navneteweyî de li ser bingeha guherînên hevsengiya hêzan di aborî, warên pîşesazî û zanistî-teknîkî de, û hem jî di çand û îdeolojiyê de, ku beriya derbasbûna qonaxek bi kalîte ya nû kom dibin. Di encamê de dewlet hem bi xetereyên nû yên stratejîk re rû bi rû dimînin û hem jî bi derfetên nû yên stratejîk re rû bi rû dimînin. Van tehdîd û fersend ew qas hêzdar in ku welatan teşwîq dikin ku lêçûnên girîng û xetereyên mezin ên ku di şerê nûjen de têkildar in qebûl bikin.
Di operasyonên leşkerî yên nûjen de mezinbûna beşê agahdarkirinê bi girîngî şiyana piştgirîkirina hevalbendan û meşandina “şerên bi wekalet” zêde dike. Di dehsalên dawî de, hêzên sereke di warê teknolojiya leşkerî de ji bo pêşxistina pergalên keşfkirin, çavdêrî, ragihandin û kontrolê hatine armanc kirin. Li derveyî vê qadê, hema hema hemî welat, heta hêzên mezin, hîn jî bi giranî xwe dispêrin teknolojiya serdema Şerê Sar. Lêbelê, kapasîteyên îstîxbarata teknîkî, ragihandin û kontrolê kapasîteyên çekên kevin bi awayekî radîkal diguherînin.
