Li gorî daneyên Platforma Em ê Kuştina Jinan Rawestînin (KCDP) di 11 mehên destpêkê yên sala 2025’an de 260 jin hatin kuştin, 267 jinan jî bi gumanbarî jiyana xwe ji dest dan. Bi Paketa Dadgeriyê ya 11’emîn re ku hefteya derbasbûyî li meclîsê hate qebûlkirin, zêdeyî 50 hezar girtiyên edlî hatin berdan. Yek ji kesên hatin berdan Okay Gur rojek piştî ku girtîgehê derket Rojda Yakişikli qetil kir ku bi olî pê re hatibû zewicandin. Jinên Amedî diyar kirin ku paket wê sûcên li dijî jinan û zarokan zêde bike û anîn ziman ku welat ji bo jinan her roj bêhtir neewle dibe û bal kişandin ser girîngiya xweparastinê.
Jinên Amedî ragihandin ku guhertina hatiye kirin bi kêrî jinan nayê û bi gotina “Em edaleta mêran naxwazin” bang kirin ku Peymana Stenbolê bê vegerandin û guhertinên destûra bingehînî bêne kirin.
‘QADÊN NE EWLE ZÊDE DIBIN’
Sekretera Jinan a Şaxê Amedê ya SES’ê Îlknûr Ayik bal kişand ser cînayetên piştî Paketa Dadgeriyê ya 11’emîn û got, “Di nava sê rojên piştî Paketa Dadgeriyê ya 11’emîn de 2 hevalên me yên jin hatin qetilkirin. Wê hîn bêhtir bibin û em vê qebûl nakin. Têkildarî vê yekê divê sererastkirin bêne kirin. Ji bo jin neyên kuştin divê tavilê guhertin bêne kirin. Ji ber ku em êdî naxwazin bimirin. Em naxwazin kujerên me bêne berdan. Em edaleta rastî dixwazin, em edalata mêr naxwazin.”
Îlknûr Ayik anî ziman ku Tirkiye ji bo jinan bûye welatekî hîn bêhtir neewle û nerazîbûn nîşan da ku sala 2025’an weke “Sala Malbatê” hate ragihandin. Îlknûr Ayik got, “Tirkiye jinan ber bi qadeke bêhtir neewle ve dehf dide. Sala 2025’an weke ‘Sala Malbatê’ hate ragihandin lê belê ji bo jinan bû saleke nebaş. Eger em li ser ‘Sala Malbatê’ bixwazin, dest li şêweyê zayînê, şêweyê lixwekirina kincan a jinan tê werdan. Herî dawî Diyanetê fetwayek li ser kincên jinan ragihand û dewama vê wê were. Em saleke bi vî rengî ya malbatê qebûl nakin.”
‘DI PAKETÊ DE DIVÊ SERERASTKIRIN BÊ KIRIN’
Îlknûr Ayik nerazîbûn nîşanî polîtîkayên lihevanînê ya jinan jî da û got, “Li gel ku gilî tê kirin, pêvajoya lihevanînê tê bikaranîn. Em vê qebûl nakin. Jin ji aliyê bav, bira, hevjîn, hezkiriyên xwe ve têne kuştin. Li hemberî vê yekê divê pêkanînên cezayî yên rasteqîn hebin. Di Paketa Dadgeriyê ya 11’emîn de divê bi lez sererastkirin bêne kirin. Bila yên weke Rojda êdî nemirin.”
‘BI VAN PAKETAN RE RIZANDIN ZÊDE DIBE’
Seroka Komeleya Jinan a Rosa Sûzan Îşbîlen jî diyar kir ku li welêt edaleta rasteqîn nehatiye bicihanîn û got, “Li vî welatî desthilatdariyek heye ku naxwaze edaleta rasteqîn pêk were. Heta ku edalet pêk neyê di serî de jin temamiya civakê di bin rîskê de ye. Desthilatdariya AKP’ê di nava 23 salan de 11 paketên dadgeriyê amade kir. Hewl didin ku tenê bi paketên dadgeriyê vê pêvajoyê bimeşînin lê belê bêedaletî û bêhiqûqiya van paketan, têra rawestandina rewşa riziyayî ya li welêt nake.”
‘JI BER PAKETA DADGERIYÊ JIN HATIN QETILKIRIN’
Sûzan Îşbîlen diyar kir ku hişyariyên ji aliyê rêxistinên jinan ve berê hatibûn dayin pêk hatin û got, “Kampanya EŞÎK’ê gelekî girîng bû. Me gotibû, ‘Bila jin hay ji xwe hebin, kujerên jinan derdikevin derve’. Mixabin em mafdar derketin. Kujer hatin berdan û destpêkê 2 hevalên me yên jin qetil kirin. Eger ne ji wê paketa dadgeriyê bûya îro ew jin sax bûn.”
Sûzan Îşbîlen ragihand ku ji bo jinan cihê herî xetere mal in û got, “Di nava vê sîstemê de qada herî bi rîsk a ji bo jinan malên wan bi xwe ne. Ji ber ku bi kujeran re dijîn. Mêr di hinceta herî biçûk de tolê ji jinê hiltîniln. Ev yek ne meseleyeke welê ye ku tenê bi sererastkirinên qanûnî bê çareserkirin; pêwîstî bi wan polîtîkayan heye ku têgihiştina mêrbûyînê bi temamî bixe ber lêpirsînê û ev yek ji perwerdeyê heta medyayê bê meşandin.”
‘JI BILÎ RÊXISTINBÛNÊ TEDBÎREK NÎNE’
Xebatkara Navenda Piştevaniya Jinê ya Şaredariya Sûrê Dîlek Acar jî diyar kir ku jin êdî xwe ewle nabînin û got, “Di nava şert û mercên heyî yên Tirkiyeyê de ti tedbîr nîne ku jin karibin werbigirin, ji bilî rêxistinbûnê. Em dibînin ku di dema dawî de tora rêxistinbûnê jî hatiye lawazkirin. Di vê nuqteyê de divê xeta têkoşînê bê xurtkirin.”
Dîlek Acar Tirkiye ji bo jinan ber bi pêvajoyeke neewle ve tê dehfdan û got, “Êdî li ti bajarekî Tirkiyeyê jin nikare bi ewle bigere. Em li malên xwe jî ne ewle ne.”
