Li Sûriyeyê, rêveberiya demkî ya piştî hilweşîna rêveberiya Beşar Esad ava bû, bi pirsgirêkên bingehîn ên weke rewatiya siyasî, serhevanîa aboriyê û parastina mafên civakên cuda yên li welêt re rû bi rû ye. Rojnamevan-nivîskar Nîdal Hawarî li ser mijarê ji ANF’ê re axivî û got, ji ber ku rêveberî çareseriyên mayinde ji van pirsgirêkan re peyda nake, rewşa nediyar a li welêt û rageşiya civakî kûrtir dibe.
Hawarî destnîşan kir ku bûyerên li Sûriyeyê ji hev cuda nikare bê nirxandin.
‘REWATIYA RÊVEBERIYA DEMKÎ CIHÊ NÎQAŞÊ YE’
Hawarî işaret bi avaniya rêveberiya demkî kir û bi bîr xist ku pergala heyî ya siyasî ji aliyê rêveberiyeke ji aliyê gel ve hatiye hilbijartin nehatiye avakirin. Hawarî ragihand ku ji meqamê Serokkomariyê heta bi saziyên demkî şêweyê avabûna rêveberiyê nîqaşên rewatiyê bi xwe re tîne û destnîşan kir ku avaniya bi serkêşiya HTŞ’ê ava bûye, xwe naspêre lihevkirineke ji tevahiya civakên welêt.
Nîdal Hawarî destnîşan kir ku ji bo vegera li pergaleke demokratîk divê saziyên welê bêne avakirin ku xwe bispêrin îradeya gel, karibin bêne kontrolkirin û hesab bidin.
‘KRÎZA ABORIYÊ KÛR DIBE, KRÎZÊN ÇÊKIRÎ TÊNE HILBERANDIN’
Li gorî Hawarî tabloya aboriyê ya li Sûriyeyê bi krîzeke giran re rû bi rû ye û pirsgirêkên ji ber nedana mûçeyên xebatkarên cemaweriyê û pêwîstiya bi çavkaniyên derve qada tevgerê ya rêveberiyê teng kiriye. Hawarî ragihand ku rewşa nediyar a têkildarî paşeroja piştgiriya ji Erebistana Siûdî, Tirkiye û welatên din tê, zextê zêde dike û got, eger alîkariya derve kêm bibe yan jî qut bibe, rêveberî wê ji aliyê meşandina xizmetên cemaweriyê ve hîn bêhtir zehmetiyê bikişîne.
Rojnamevan û nivîskar Hawarî diyar kir ku krîza aboriyê û krîza siyasî ji hev cuda nikare bêne nirxandin û anî ziman ku çaresernekirina pirsgirêkên aboriyê rageşiya civakî zêde dike û zemîneke welê diafirîne ku pirsgirêkên ewlekariyê û krîzên siyasî yên nû rû bidin.
Di dewama nirxandina xwe de Nîdal Hawarî ragihand ku rêveberî ji bo pirsgirêkên aboriyê binixumîne di navbera beşên cuda yên civakkê de krîzên çêkirî û dijminatiyê diafirîne û anî ziman ku ev yek jî bêhtir zextê li wan civakan dike ku di mijara maf û nasnameya xwe de daxwazên xwe bilêv dikin.
RAGEŞIYA LI HESEKÊ, PROVOKASYONA EŞÎRAN JI BANDORÊN DERVE CUDA NÎNE
Hawarî li ser êrişên li dijî Kurdan ên li Hesekê û helwesta eşîrên Ereb sekinî û diyar kir ku bûyerên qewimî tenê di çarçoveya têkiliyên navbera rêveberiya demkî û Kurdan de nikare bê nirxandin, divê pozîsyona siyasî ya eşîran û bandora herêmî ya li ser van rêxistiniyan bêne lêkolîn. Hawarî diyar kir ku eşîrên Ereb di nava xwe de xwedî helwestên cuda ne, hin eşîran beriya niha bi daxuyaniyan piştgirî dan lihevkirina Kurdan û hikumeta demkî di çarçoveya entegrasyonê de, piştre jî ji vê helwesta xwe vegeriyan.
Bi dewamî Hawarî anî ziman ku ev guherîn ji aliyê têkoşîna hêzê ya li herêmê girîng e û ragihand ku şerê berjewendiyan ê navbera Tirkiye û Îsraîlê jî bandorê li helwesta aktorên herêmî dike, hin eşîrên Ereb jî li dijî Kurdan hatin sorkirin.
SIBEROJA DURZIYAN Û POLÎTÎKAYA ÎSRAÎLÊ YA TÊKILDARÎ SÛRIYEYÊ
Hawarî rewşa Durziyên li başûrê Sûriyeyê nirxand, bal kişand ser bandora Îsraîlê ya li herêmê û got, li herêmên Durziyan avaniyeke îdarî û leşkerî ya hîn serbixwe pêk tê, bi piştgiriya Îsraîlê hêzên xwecihî amadekariyê dikin ku avaniyeke leşkerî û uîdarî ya xweser ava bikin. Hawarî işaret bi liv û tevgera leşkerî ya Îsraîlê ya li derdora Şamê kir û anî ziman ku armancên herêmî yên herdu welatan her tim li hev nayên, rageşiya navbera Tirkiye û Îsraîlê dikare bandorê li pozîsyonên hêz’en xwecihî bike.
‘PIRSGIRÊKÊN ELEWIYAN GIRAN DIBE’
Nîdal Hawarî diyar kir ku pirsgirêkên Elewiyên li Sûriyeyê giran dibe, bi taybetî li herêmên peravî fikarên ewlekariyê zêde dibin û got, bi îdîayên êrişê yên li ser Elewiyan û gotinên nefretê rageşiya civakî zêde dibe. Hawarî ragihand ku rêveberiya demkî di demên xwe yên krîzê de Elewî kir hedef, bi vî rengî karker bûn hedefa êrişan û got, Elewî ji aliyê bicihbûa li wezîfeyên cemaweriyê jî li pirsgirêkan rast hatin. Hawarî got, di rewşeke welê de ku mafê karkirinê jî ınehatiye ewlekirin, prastina mafên çandî wê zehmet be û destnîşan kir ku li şûna sûcdarkirina mezhebî divê nêzîkatiyeke dayina hesabê hiqûqî û lêpirsîna serbixwe esas bê wergirtin.
PÊVAJOYA ENTEGRASYONÊ YA KURDAN
Rojnamevan û nivîskar Hawarî careke din bal kişand ser mijara entegrasyona Hêzên Sûriyeya Demokratîk li saziyên dewleta navendî û got, Kurd di vê pêvajoyê de nerm û çêker nêzîk bûn, lê belê mafên wan bi rengekî mayinde nehatine misogerkirin. Hawarî ragihand ku li Sûriyeyê dewleteke hiqûqê nîne û işaret bi nebûna binesaziya saziyî kir ku peymanên entegrasyonê bi cih bîne.
Hawarî anî ziman ku girêdana mafan bi biryarên rêveberiya demkî re rîks e û ev pirs kir, “Gelo bi rastî jî mirov dikarin van mafan weke mafekî bibîne?” Hawarî destnîşan kir ku maf divê xwe bispêre lihevkirina civakî, garantiya destûra bingehîn û mekanîzmayên dadgeriyê yên serbixwe. Hawarî diyar kir ku entegrasyon divê li gel pergaleke ku azadiya perwerde, ewlekarî, temsîla siyasî û çandî bê meşandin.
‘EGER MAFÊN GELAN NEYÊN PARASTIN DIBE KU SED SAL JI DEST BIÇIN’
Hawarî li ser bandora pêvajoya demkî ya li Sûriyeyê li ser jiyana nifşên nû got, “Herêm xwe ji sed salê pêşiya me re amade dike. Eger gel mafên xwe yên niha winda bikin, nikaribin biprêzin û paşeroja xwe nikaribin misoger bikin, encamên vê dibe ku sed salî dewam bike.”
Nîdal Hawarî ragihand ku maf divê ne bi biryarên demkî lê bi garantiyên mayinde û şênber bêne parastin û got, heta ku pergaleke ku mafên Kurdan, Elewiyan, Durziyan û civakên din diparêze, tevlîbûna siyasî û nakokiyan bi rêya hiqûqê çareser dike neyê avakirin, rewşa nediyar a li ser paşerojê wê bi dawî nebe.
