Pirtûka bi navê “Di dilê çiya de ronahî heye” ya nivîskar Medya Doz derket.
Nivîskar Medya Doz, têkildarî pirtûka xwe ya bi navê “Di dilê çiya de ronahî heye” de, balê dikşîne ser heqîqeta jiyana gerîlayên azadiya Kurdistanê û di warê wicdanî û exlaqî de dengê berxwedaniya gerîlayan vedibêje.
Têkildarî naveroka pirtûkê Nivîskar Medya Doz, ji ajansa me re axivî.
Niviskar Medya Doz di destpêka axaftina xwe de bal kişand ser êrîşên bê navber ên 10 salên dawî yên dewleta Tirk ên li dijî Herêmên Parastinê yên Medyayê û destnîşan kir ku armanca dewleta Tirk dagirkirina xakên her sê beşên Kurdistanê bû.
Medya Doz anî ziman ku armanca sereke ya dewleta Tirk, teslîmgirtina gerîla bû û da zanîn ku li hember berxwedana gerîla bi ser ne ketiye û di encamê de neçar ma ku serî li rêbazên sûcê şer ên bikaranîna çekên kimyewî bide û wiha got, “Wek tê zanîn deh sal beriya niha jî pêvajoyek mîna vê bi dewleta Tirk re hatibû destpêkirin. Lê li gel hemû hewldanên Rêber Apo û Tevgera Azadiyê jî dewleta Tirk di sala 2015’an de pêvajo xira kir û şerek giran da dest pê kirin. Bi vî şerî re tişta ku dihat armand kirin ji nû ve dagirkirina her sê beşên Kurdistanê bû. Lê ji bo ku vêya serbixîne jî, pêwîst bû şervanên azadiyê yan teslîm bûba yan jî hatiba tune kirin. Dewleta Tirk jî xwest gerîla teslîm bigire, lê dema ku dît gerîlla li gel hemû hewldanan jî teslîm nabe, vê carê jî bi her cure çekên qedexe kirî êrîşî Herêmên Parastinê yên Medyayê kir.
‘JI BO MIN WATEYEK CUDA YA VÊ PIRTÛKÊ HEYE’
Nivîskar Medya Doz nêrînên xwe yên têkîldarî pirtûk û naveroka pirtûkê bi wan gotina ve anî ziman: “Min hetanî niha çend pirtûkên din jî nivîsiye, lê ji bo min wateyek cuda ya vê pirtûkê heye. Min ev pirtûk di sala 2022’an de dema ku “şerê tunelan” û êrîşên li ser tunelan di serê gelê me de fikar û tirs çêdikir nivîsand. Ji ber ku ev nûçeyên têkîldarî êrîşan wiha dihatin dayîn; çekên termobarîk wiha tên bikaranîn, çekên kîmyevî welê tên bikaranîn û balafir wiha êrîş lidar dixin. Ango nûçeyên dihatin dayîn timî bi vî rengî bûn. Ha rastiya xwe tinebûn? Belê rastiya xwe hebûn, lê belê di bin erd de jiyanek ku gerîla afirandî, dîsa sosyalîteyek ku gerîla çêkirî jî hebû û haya ti kesî/ê ji vêya tinebû.
Me hemûyan jî bi xwendina rojnîvîsk, bîranîn û romanên gerîla ve jiyana gerîla nas kiribû. Herî kêm nifşê me jî gerîla wiha nas kir. Ji ber vê jî ez ketim nava vê tirs û xofê û min got; me gerîla di pirtûkan de nas kir, lê wê ev nifş çawa nas bike? Yanê wê gerîla tenê bi çekên hov ên ku kapîtalîzmê çêkirîn ên wekî termobarîk û kîmyevî ve bên nas kirin? An jî wê bi berxwedan û jiyana xwe ve bên nas kirin? Ji ber ku rûyê gerîla pir ne dihat xuya kirin. Lewma min xwest ku ev jiyan bê zanîn. Her çiqas ji aliyê her kesî/ê ve nedihat bihîstin jî; li wê derê tiqetîqek hebû, dîsa birîn dihatin pêçandin, jiyanek nû hebû, pêwendiyên nû dihatin çêkirin, bi hev re jiyan dikirin û bi hev re şer dikirin. Yê ku ji wan bê agahî jî diman, em bûn. Ango civak ji vêya bê agahî û ji vî şerî biyanî dima. Ji ber ku şer li dijî teknolojiya nû, bi taktîk û stratejiya nû ve xwe vekişandibû binê erd. Ango gerîla jî li gorî vê stratejiya nû bin erd dima. Lewma sedemek ku min ev pirtûk nivîsî jî ew e ku gerîlayê dibin erd dimîne, pêwîste temasî dil û zîhniyetan bike.
‘MIN HEQÎQETA NIXÛMÎ DIMÎNE HEZIM NEDIKIR’
Nivîskar Medya Doz diyar kir ku ew ji bo ku bibe dengê berxwedana heyî vê pirtûkê nivîsandiye û wiha got, “ Yanê birastî jî min heqîqeta bin erd nixûmî dimîne, ya gerîlayekî hezim ne dikir. Ji ber ku eger tu bin erd bimînî, vê carê pergal mîna ku tu tinebe tevdigere û vêya bi her kesî/ê jî dide qebûl kirin. Jixwe ji ber vê termobarîk diavêje, çeka kîmyevî û atom bikartîne. Ji ber vê êdî li derdora şikeftin ku heval bikartînin, giya jî şîn nabe. Vaye tişta ku min hezm nedikir ev bû. Dîsa ji ber em jî bi çîrokên gerîla ve mezin bibûn. Lewma pêwîst ba çîrokên vê demê jî heban. Vaye min ji bo vê xwest ku ev pirtûk bibe dengê vê berxwedanê.
Medya Doz anî ziman ku oirtûk ji çar çîrokan pêktê û wiha got: “ Ev dibe ku wek roman, destan jî hatiba nivîsandin. Lê min xwest hinek dilnizm li bûyerê mêze bikim. Lewma min xwest pirtûkek mutewazî derbikeve. Lê aliyek din jî hebû ku min ne dikarî yekoyek xwe bigihînim wan hevalan. Belkî jî cara yekem bû ku min ne dikarî biçim wan tunelan û xwe bigihînim wan hevalan. Ji ber vê jî min destpêkê xwest bi xeyalan ve; xwe bigihînim wê derê, hest û bîranînên wan binivîsînim, kom bikim û bixînim arşîvê. Birastî jî her çiqas li wê derê nebûm jî caran hestek mîna ku ez dengê wan dibihizim, di min de peyda dibû. Ji ber vê jî ev taybetmendî pir kêrî min hat. Her wekî din hevalên ku ji wê derê dihatin jî behsa wê berxwedanê dikirin. Lewra eger ez li gorî nûçeyên li ser wê dihatin çêkirin nêzîk bibam, wê tiştek pir realîst derketiba. Ji ber ku nûçe pir cemidî bûn, pir ziwa bûn. Di nûçeyan de xeyal tinebûn; berevajî dûxanek pir tarî, pir reş hebû. Yanê li beramberî wan dîmenên rast; di mirov de fikrek wekî li wê derê tiştek bi navê jiyanê nemaye peyda dibû. Ji ber ku biawayek pir rasteqîn hovitî û bê merhametiya modernîteya kapîtalîst radixist liber çavan.
Vaye ev hest di nivîsa vê pirtûkê de pir bûn alîkar. Jixwe ji zaroktiyê û hetanî niha di min de taybetmendiya arşîvê yanî ya kom kirinê heye. Belkî jî ev taybetmendî ji gotina “hûn Kurd tune ne” tê. Aha hewldana min jî ji bo îspat kirina vêya bû. Yanê derdek min a wiha heye. Dixwaze ev biwêneyekê be, dixwaze ev binivîsekê be, dixwaze bi fîlmekê be; ev ji bo min pir ferq nake. Bes ez hebûnê ispat bikim. Vaye vê înadê hişt ku ez vê pirtûkê binivîsînim.
‘DIVÊ JI BO MIROV AN JÎ GERÎLA PEYVA ‘TÎŞTEKÎ BÊ KIRIN TUNE YE’ NEBE
Nivîskar Medya Doz wiha berdewam kir: “Di vê pirtûkê de derdek min a ku ez tenê behsa atmosfera şer bikim tineye. Derveyî vê ez di pirtûkê de behsa hinek karakteran dikim. Ji ber ku îro dixwazin li seranserî cîhanê karakterek mirov ê ku nikare li hember zehmetiyan berxwe bide biafirînin. Ji bo wê jî îro gotinek navdar ê binavê ‘tiştek ku mirov bikare bike tineye’ heye. Mesela ji bo yekî dibêjin; çûye filan derê, lê tiştek ku bê kirin tuneye. Halbukî çawa tine, tiştek ku bê kirin heye. Yanê divê ji bo mirovekî/ê, ji bo gerîlayekê/î peyva ‘tiştek bê kirin tune’, nebe. Her demê tiştek ku bê kirin heye. Ji ber vê jî ez ti demê vê peyvê bikar naynim. Vaye karakterên di vê pirtûkê de jî yên ku layiqê tune kirinê tên dîtin jî, di bin erd de jiyanekê diafirînin. Mesela wan bi berxwedanek çawa ve hebûna xwe mayînde kirin? Aha ji bo ku ev karakter mînak bên girtin bitaybet jî min xwest ciwan vê pirtûkê bixwînin. Dîsa ji bo ku jin nebêjin “tişta mirov li hember tundiya zilam bike tineye”; min ev pirtûk nivîsand. Ango eger mirovên bi mirinê re rû bi rû bikarin eşqek wiha mezin biafirînin, ên xwediyê her derfetê jî dikarin her tişt biafirînin. Lê eger her kes bi gotina ‘tiştek bê kirin tine’ ve tevbigere, wê demê wê jiyan bimire ku binêrin her kes pir cemidî jiyan dike; di navbera mal û cihê kar de û dîsa di navbera telefon û kesayet bixwe de jiyan berdewam dike. Heta ji ber ku her tişt li ser telefonê tê çareser kirin, lewra qada jiyanê, pêwendî pir teng bûne. Mirov êdî nikarin ji mekanên xwe dûr bikevin. Halbukî mekan, mirov, jiyan û vebijêrkên cuda jî hene. Mekanên ku moral, hêz didin mirov jî hene. Dîsa mekan û mirovên ku jiyanek cuda raber dikin jî hene. Yanê gerîla çawa dikare li hember kirêtiyan, jiyanek wiha biwate biafirîne? Çawa li beramberî ew qas şaşitiyan dikare meşek wiha rast bide rûniştandin? Yan jî çawa dikare li hember ew qas zehmetiyan jiyanek wiha bedew ava bike? Vaye ji ber vê ez dixwazim ev pirtûk bê xwendin. Mînak ji vê pirtûkê bên girtin. Ha ez nabêjim bila her kes bibe gerîla. Lê ez dixwazim di mirovan de fikrek bi vî rengî derbikeve holê; bêyî ku benda zirûfên jıyana rast, bedew û baş bisekinin; bikarin li pêy wan zirûfan bikevin.
‘PARTÎ FESIX BÛYE LÊ ÇÎROK Û BÎRANÎN FESIX NEBÛNE’
Mînak hinek caran dibêjin ku jixwe Partiyê xwe fesih kiriye. Rast e, lê çîrok, bîranîn, tiştên ku me jiyan kirîn û berxwedanên me, neyên fesih kirin. Ango Partî tên fesih kirin, lê ev tiştên ku em behs dikin nayên fesih kirin. Berevajî em rêyên jiyanek biwate digerîn. Lê piştî ku min pirtûka hevalên di tunelan de şer dikin û berxwe didin nivîsand şûnve, şansê dîtina wan hevalan bidestxist. Ji ber ku êdî pêvajo destpêkiribû hem ez çûm wan qadên ku heval lê dimînin û hem jî hevalan xwe gihande min. Min di vê navberê de wek xwezayî fêm kir ku divê min ne cureyek wiha, bicureyek cuda pirtûk nivîsandiba. Ev belkî destpêkek be, belkî îro şûnve dewama wê jî bê. Lê eger ez binivîsînim jî divê hê bihêz, hê birasteqîn û bi zimanê kesên ku şer dikin ve hewl bidim binivîsînim.
Yanê wekî ku min jor jî ani ziman piştî ku min pirtûk nivîsand şûnve ez rastî lehengên pirtûkê hatim. Min ji wan re xwend. Ango pêşiya her kesî/ê, wan ev pirtûk xwend. Min xwest ku ew destpêkê bixwînin, rexne û nêrînên xwe jî bikin. Ji ber ku min hewlda ez jiyana wan binivîsînim. Lewma wan jî piştî xwendinê nêrînên xwe anîn ser ziman û gotin “wekî ku tu, bi me re mabî. Te em pir baş hîs kirine.”
Hûn dikarin bi lînka li jêr pirtûkê peyde bikin:
Pirtukakurdi.com
