Jinên Kurd têkildarî polîtîkayên şer ên li Rojhilata Navîn axivîn û li hemberî van polîtîkayan bal kişandin ser girîngiya rêxistiniya jinan û yekîtiyê. Jinan banga yekîtiyê li gelê Kurd kirin, ji bo zerarê ji polîtîkayên şer nebîne û gotin, ev yekîtî divê bi pêşengiya têkoşÎna jinê ya rêxistinbûyî pêk were.
Seroka Navçeya Peyasê ya Partiya Însan û Azadiyê (PIA) Banû Ay bi bîr xist ku mijara yekîtiya Kurdan meseleyeke girîng e ku salên dûr û dirêj e nehatiye çareserkirin û li gel karên ku heta niha hatine meşandin jî di asta tê xwestin de yekîtî pêk nehatiye. Ay ragihand ku pêvajoya aştiyê û platformên jinê ji bo nêzîkbûna li vê armancê roleke girîng dilîze û destnîşan kir ku di pêvajoya heyî de divê partiyên siyasî hemû bi berpirsyariyê rabin.
Ay ragihand ku atmosfera şer a li herêmê pêwîstiya bi yekîtiyê hîn bêhtir radixe pêş çavan û diyar kir ku divê gelê Kurd bi hev re tevbigere. Ay bi dewamî got, “Di vî şerî de mijara yekîtiyê hîn girîng û hêja bûye. Eger em nebin yek ev şer wê zerarê bide me. Ez bi xwe ti şerî qebûl nakim. Emerîka ji bo herêmê bixe bin kontrola xwe vî şerî derdixîne û ji bo berjewendiyên xwe dikare gelan hemûyan bi kar bîne. Di vê mijarê de divê gelê Kurd li berjewendî û paşeroja xwe bifikire. Di vê pêvajoyê de rola herî mezin dikeve ser milê me jinan. Çi dibe bila bibe, li ku dibe bila bibe divê em vî karê xwe zêde bikin. Gel êdî aştiyê dixwaze; kes naxwaze zarokên xwe ji dest bidin û êşê bikişînin. Ji bo pêkanîna vê aramiyê divê em bi hev re û bi berpirsyarî tevbigerin û têkevin binê bar.”
‘ÊRIŞ LI DIJÎ ÎRADE Û NASNAMEYA JINAN TÊ KIRIN’
Aktîvîsta Înîsiyatîfa Yekîtiya Demokratîk Songul Korkmaz ragihand ku bûyerên li herêmê diqewimin ji bo gelê Kurd girîngiya yekîtî û rêxistiniyê careke din nîşan da û got, bi taybetî jinên Kurd divê di vê pêvajoyê de bi roleke çalak rabin. Korkmaz diyar kir ku polîtîkayên şer herî zêde êrişê dibin ser nasname û îradeya jinan û işaret bi girîngiya têkoşîna hevpar a jinan kir.
Songul Korkmaz got, “Îro li ku derê şer biqewime destpêkê êrişî îrade û nasnameya jinan dike Me di şerê Rojava de ev yek bi şênberî dît. Di vê demê de me hem hesreta gelê Kurd a ji bo yekîtiyê hem jî têkoşîna xurt a jinan dît. Pêwîste jinên Kurd li dora nasnameya xwe bibin yek. Li hemberbî atmosfera şer a ku li Rojhilata Navîn jinûve giran bûye, têkoşîna rêxistinbûyî gelekî girîng e.”
‘YEKANE TIŞTA KU ME LI DIJÎ ŞER BIPARÊZE RÊXISTINÎ Û YEKÎTÎ YE’
Korkmaz got, “Weke jin di nava vê têkoşînê de divê em cihêkariya nijad, ziman û olê nekin. Ji bo jiyaneke azad divê em li dora nasnameya xwe ya jinê bibin yek, bixebitin û piştre weke gelê Kurd têkoşîna xwe mezin bikin. Ya ku di nava vê atmosfera şer de me dikare biparêze rêxistinî û yekîtî ıye. Ji ber vê jî divê em ji vê têkoşînê gavê paşve neavêjin, di nava siyasetê de yekîtiya jinê ava bikin û pêşengiyê ji pêvajoya aştiyê re bikin. Em weke jinên ji Bakurê Kurdistanê em her tim bi jinên li herêmê re ne û em ê xwedî li vê têkoşînê derkevin.”
‘GELEK DIXWAZIN LI PÊŞIYA YEKÎTIYÊ BIBIN ASTENG’
Endama Platforma Yekîtiya Jinên Kurd Zimanzan Ferîde Aktûran jî destnîşan kir ku ji bo parastina yekîtiya gelê Kurd û xurtkirina wê ziman û çand xwedî roleke diyarker e û anî ziman ku di vê mijarê de divê jin ji bo afirandina berpirsyariyê li hev bicivin. Aktûran bi bîr xist ku civaka Kurd salên dûr û dirêj bi polîtîkayên cuda hatine cihêkirin, bi taybetî qedexeyên li ser ziman û çandê yekîtiya civakî ji bo lawazkirina yekîtiya civakî ne û got, “Yekîtiya gelê Kurd gelekî girîng û hêja ye. Ji ber vê jî em îro li hev kom bûn û careke din dixwazin balê bikişînin ser girîngiya vê yekê.
Sed sal in em ji hev hatin dûrxistin û cihêkirin. Xwestin ku li her qadê ziman û çanda me qedexe bikin. Bi taybetî li Bakur me ev yek bi şênberî dît. Destpêkê bi êrişa li ser jiyan û zimanê me xwestin vê yekîtiyê ji holê rakin.”
‘JI BO PARASTINA XWE, TÊKOŞÎNA HEVPAR ŞERT E’
Aktûran ragihand ku parastina ziman ji aliyê yekîtiya civakî û nasnameyê ve hêmaneke bingehîn e û diyar kir ku polîtîkayên şer zerareke mezin da gelan. Aktûran got, “Li gel zimanê xwe bi parastina nasnameya xwe em dikarin xwedî li yekîtiya xwe derkrevin Li hemberî vî şerî bi yekîtiyê em dikarin têkoşîn û hêza xwe zêde bikin. Ev şerê ku netewe dewlet diafirînin zerareke mezin dide gelan. Weke gelê Kurd em çiqasî karibin weke gelên din bibin yek û bi xurtî bisekinin, em ê di vî şerî de zerarê nebînin. Ji bilî vê li pêşberî van polîtîkayan wê şensê me nebe. Lewma di mijara yekîtiyê de divê em pêvajoyeke avakirinê ya xurt bimeşînin û ji bo parastina xwe, têkoşîna hevpar bimeşînin.”
