Jin îsal 25’ê Mijdarê Roja Têkoşînê ya Navneteweyî ya li dijî Tundiya li Jinê di nava şert û mercên giran de pêşwazî dikin. Tundî û êrîşên li ser mafên destketî yên jinan zêde dibin, krîza aborî û tengaviya siyasî ya ji ber polîtîkayên şer mezin dibe û ev yek jî bandoreke yekser li jiyana jinan dike.
Endama Desteya Rêveberiyê ya Komeleya Jinan a Rosa Esra Çîçek Mercan têkildarî 25’ê Mijdarê Roja Têkoşînê ya Navneteweyî ya li dijî Tundiya li Jinê ji ANF’ê re axivî û got, “Gelek sedemên mezinbûna pirsgirêka tundiya li jinê hene. Bi taybetî polîtîkaya bêcezahiştinê yek ji wan polîtîkayên sereke ye. Ji ber ku polîtîkayên mêr û mêr dewletê ceza li kiryaran nabire, ev tundî her roj mezin dibe.
Dema ku mirov bala xwe didin ser mercên siyasî yên heyî, dibînin ku desthilatdariya siyasî xwedî nêta çareseriya vê yekê nîne. Polîtîkayên desthilatdariyê bi şênberî li holê ne. Dixwaze jinê bi temamî li nava malbatê asê bike, tenê malê bike qada jiyanê ya jinê. Feraseteke welê heye ku li qadên din ên jiyanê jinê tine dihesibîne. Jinan li hemberî van polîtîkayan her tim têkoşîn meşandin û hîn jî têdikoşin.”
‘POLÎTÎKAYA BÊCEZAHIŞTINÊ HÊZ Û WÊREKIYÊ DIDE’
Esra Çîçek Mercan anî ziman ku ji ber kiryar nayên cezakirin her cûre tundî li jinan dibe û got, “Bi taybetî ji ber daxistina ceza ya ku em jê re tehrîka neheq dibêjin, yan jî eger jinek kuştibe yan jî birîndar kiribe, bi giranî sûcdar nayê cezakirin. Nedayina ceza jî hêz û wêrekiyê dide wî û derdorê.
Dema ku mirov bala xwe didin ser van bûyeran, dibînin ku aqlekî mêr heye ku ji polîtîkaya bêcezahiştinê bi rengekî cidî hêz û wêrekiyê werdigire. Ev aqlê mêr ji aqlê dewletê ne cudatir e. Bi rengekî bi rêk û pêk û rêxistinbûyî vê dikin. Ev rewş jî dibe sedem ku jin bi rewşeke welê re rû bi rû bên ku gelekî zehmet e û li dijî rûmeta mirovahiyê ye.”
‘JIN HER ROJ TÊNE QETILKIRIN’
Esra Çîçek Mercan işaret bi girîngiya têkoşîn û rêxistinbûnê kir û got, “Mirina jinan êdî tenê weke hejmaran tê dîtin. Li welatekî ku jin ewqasî têne qetilkirin, yên ku welêt bi rê ve dibin divê êdî li ser vê mijarê bifikirin. Lê mixabin aqlekî bi vî rengî nîne.
Gava em bûyerên kuştina jinan lêkolîn dikin, li daneyên metirsîdar rast tên. Jin her roj têne qetilkirin. Asta ku bûyerên kuştina jinan gihîştiye û polîtîkayên desthilatdariyê dema ku li ber çavan têne girtin, em dibînin ku nêteke wan a baş nîne. Feraseteke welê heye ku dibêje, ‘Serî li ber mêr bitewîne, naxwe tu yê bimire’.
Ev yek jî ji polîtîkayên şerê taybet ên li Kurdistanê cuda nîne. Bi taybetîı jin ber bi xwekuştinê ve têne dehfdan. Lewma divê jin bi rêxistin bin û têbikoşin.”
Esra Çîçek Mercan destnîşan kir ku di 25’ê Mijdarê Roja Têkoşînê ya Navneteweyî ya li dijî Tundiya li Jinê wê ji bo ragihandina daxwazên xwe li qadan bin û got, “Weke her salê îsal jî amadekariyek eme ya cidî heye. Em li gel saziyên ku hevkariyê bi hev re dikin ji bo pêşîgirtina li tundiyê em atolyeyên cuda lidar dixin. Bi taybetî raporeke me ya têkildarî tundiyê heye ku em ê 25’ê Mijdarê eşkere bikin. Bi jinan re ji bo bibin dengê jinên din em karê rêxistinbûnê dimeşînin û ji bo vê têdikoşin.
Li vî welatî her roj jin têne kuştin; hişekî bi vî rengî yê vî welatî heye. Em ê van jinan nedin jibîrkirin. Em ê nehêlin ku ew tenê weke hejmarekê bêne dîtin. Ji bo jinên din neyên kuştin êm ê têbikoşin.”
