Tevgera Azadiya Jinên Êzidî (TAJÊ) li mekteba Zarîfe Osê ya Şengalê têkildarî sûcên çeteyên girêdayî Colanî û dewleta Tirk li Şêxmeqsûd û Eşrefiyê li dijî Kurdan û Êzidiyan hatine kirin daxuyaniyeke çapemeniyê da.
Di daxuyaniya ku ji aliyê Endama Komîteya Dîplomasiyê ya TAJÊ Sûham Şengalî ve hate xwendin de, bangên girîng li saziyên peywendîdar ên navneteweyî hate kirin û daxwaza lêkolînkirineke serbixwe hate kirin.
Di daxuyaniya TAJÊ ya ji aliyê Sûham Şengalî ve hate xwendin de destpêkê şehîdên berxwedana Helebê û hemû qûrbanî hatin bîranîn.
Di daxuyaniyê de hate gotin, ya li taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyê çêbû, sûcê şer û qirkirinê ye. Di dewama daxuyaniyê de kiryarên çeteyên ser bi dewleta Tirk û Ehmed Şera (Colanî) weke sûcê qirkirinê û şer hate dîtin û bang li saziyên peywendîdar yên navnetewî hate kirin ji bo lêkolînkirina sûcên hatine kirin komîteyeke serbixwe ava bikin.
Di dawiya daxuyaniyê de jî li ser serdana Colanî ya çûyîna Berlînê bang li Êzidiyan hate kirin, protesto bikin û bi hemû hêza xwe li dijî rabin.
Dirêjahiya daxuyaniya TAJÊ wiha ye;
“‘Em weke tevgera azadiya jinên Êzidî (TAJÊ ) di serî de di şexsê rêheval Denîz, Ziyad, Faraşîn, Gerlîa, Leyla, Dilbirîn, Rojbîn, Hawar, Brûsk û Malik de ku bi lehengî şer kirin û bi berxwedana xwe bûn destan, em tevahî şehîdên Şêxmeqsûd, Eşrefiyê û tevahî qûrbaniyên komkujiya Şêxmeqsûd û Eşrefiyê bi bîr tînin bi bîr tînin û bi minetdarî bejna xwe li hemberî bîranîna wan ditewînin.
Di dîrokê de bi hezarê salan gelên bindest li hemberî komkûjî û fermanan li ber xwe dane. Gelê taxên Şêxmaqsûd û Eşrefiyê jî bi salan li hemberî zihniyeta deshilatdar bi rûhê şerê gelê şoreşgerî ji bo jiyanek bi rûmet xwedî tekoşîn û berxwedanek bê hempane. Ev sekna bi hêz ne li gorî berjewendiyên hêzên hegomonîk û dagirker bû. Ji ber vê yekê bi pîlanek mezin, di encama peymanên qirêj de, di 6 Çile’ de êrîşên hovane li ser taxên Şêxmaqsûd û Eşrefiyê bi hate destpêkirin. Ev êrîş raste rast ji milê çeteyên HTŞ bi talîmat û hevkariya dewleta Tirk pêk hatin. Li ber çavê cîhanê du dewletan êrîşî du taxan kirin. Me dît çawa jin, zarok, mirovên sivîl û hêzên asayîşê bi hovane rastî êrîşî hatin. Di van êrîşan de bi sedan mirov jin û zarok jî di nav de hatin qetil kirin, bi deh hezaran ji cih û warên xwe bi zorê koçber bûn û bi deh hezaran miletê sivîl ku di taxê de mane çarenûsa wan ne diyar e. Tê gotin zêdetirî 500 kesî hatine revandin û tu agahî ji wan nîne.
Li her du taxan 1200 malabatên Êzidî diman, di encama şer de bi sedan ji wir hatin koçber kirin û bi sedan ên ku li taxê man agahî ji wan nîne. Ji xwe ev çend roj in ji bo rastiya kiryarên wan dernekevin holê bi tu awayî nahêlin tu kes, ragihandin jî di nav de derbasî taxê bibin. Ew çeteyên DAIŞ î cenazê şervana jin a leheng ku ji bo parastina axû gelê xwe, canê xwe feda kir, bi rengek wehşî cenazê wê ji binyatê avêtin. Ev dîman wijdanê mirovahiyê hejand. Her wiha şewitandina cenazê şehîdan, cenazebi erdê re kaş kirin, zarok bi îşkencê kuştin, destdirêjiya li ser jinan, kuştinên komîû revanidin,zihniyet û kiryarên DAIŞ in û derveyî exlaqê insanetiyê ne.
Li gorî raporên Neteweyên Yekbûyî û rêxistinên mafê mirovan, di komkûjiya taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyê de, nêzî 120 hezar mirov bi darê zorê ji cih û warên xwe koçber bûne. Zêdetirî 500 mirov jî winda ne û aqûbeta wan nayê zanîn. Tê zanîn zêdetirî 300 mirov jî hatine kuştin, di nav de malbatên ku bi komî hatine kuştin jî hene. 1200 malbatên Êzidî li van herdu taxan jiyan dikirin, piraniya wan bi darê zorê, sala 2018 ji Efrînê koçber bûbûn. Li gorî agahiyan di vê êrîşê de bi sedan malbatên Êzidî koçber bûne, bi sedan jî li herdû taxan mane. Çarenûsa 1200 malbatan ne diyare û peywendî bi wan re qût bûye.
Li gorî zagonên navneteweyî, kuştina bi sedan mirovan, kuştinên komî, wêran kirin û talankirina malan, êrîşên ser nexweşxaneyan, bi zorê koçberkirina bi sed hezaran mirovan ji cih û warê wan, revandina mirovan, kuştina zarokan, destavêtinali jinan û îşkence, sûcên qirkirinê ne. Lewra em dibêjin kiryarên ku li taxa Şêxmaqasûd û Eşrefiyê hate jiyan kirin ferman e. Fermana sala 2014 an li Şingal pêk hat, li Helebê hate dubare kirin û metirsî heya vê kêliyê dewam dikin.
Em tevgera azadiya jinên Êzidî (TAJÊ) êrîş û kiryarên li Şêxmaqsûd û Eşrefiyê bi tundî şermezar dikin û em van bangan li raya giştî û hemû saziyên ku van kiryaran qebûl nakin dikin ku van komkûjiyan rawastîn in.
Êrîş û kiryarên li taxên Şêxmaqsûd û Eşrefiyê qewimîn û dewam dikin, sûcên qirkirinê ne, lewra em bang dikin ku ev yek wek ferman bê pênase kirin.
Di heman demê de em dixwazin komîteyên serbixwe ên navnetewî van sûcen şer lêpirsîn bikin û pêwîste bê ceza nemînin. Di heman demê de pêwîste saziyên mafên mirovan û ragihandin derbasî taxa Şêxmeqsûd bibin ku em bikaribin li pêşiya kiryarên ku bêdeng têne kirin bigirin. Em bangawazî li hemû civaka xwe ya Êzidî li welat û dervayî welat dikin ku hêza xwe bikin yek û li dijî van kiryarên DAIŞ î bêdeng nemîn in. Herî dawî jî em dibêjin ku 19’ê mehê çûndina Colanî a li Berlînê, bi girseyî bê şermezar kirin û bertekeke tund bê raber kirin.”
