Parlamentera Wanê ya DEM Partiyê Gulcan Kaçmaz Sayyîgît ku ji bo Konferansa Yekrêzî û Yekhelwesta Kurdî ya Rojava hat Rojavayê Kurdistanê, li ser encamên konferansê û çavdêriyên xwe ji ANF’ê re axivî.
Sayyîgît anî ziman ku ew cara yekê ye tê Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê, lê belê li ser modela li vê derê xwedî agahî ne û got, “Ya rast modelek e ku em ji Bakur, ji Tirkiyeyê dişopînin. Ev der yek jan herêman e ku gelek gel û netewe bi hev re lê dimînin. Hem ji aliyê olî ve, hem ji aliyê çandî ve û hem jî ji aliyê ziman ve cihekî welê ye ku gelek derdorên cuda bi hev re lê dijîn. Modeleke ku vê pirrengiyê weke dewlemendiyê dibîne û hewl dide vê dewlemendiyê bixe meriyetê. Bi rastî jî modeleke ku ji cîhanê re dikare bibe mînak. Yanî modeleke gelekî girîng û balkêş e ku hurmetê nîşanî hesasiyeta her kesî dide û jiyaneke bi vî rengî ava kiriye.”
Li ser armanca tevlîbûna xwe ya li konferansê Sayyîgît got, “Birêz Abdullah Ocalan nêzî 27 sal in li Tirkiyeyê tecrîdkirî ye û ev polîtîkayên tecrîdê hîn jî dewam dikin. Di nava çar salên dawî de têkilî bi temamî jê hatibû qutkirin û tecrîdê bi vî rengî dewam dikir. Hûn jî zanin, we ji nêz ve şopandine; 1’ê Cotmehê Birêz Devlet Bahçelî hat koma DEM Partiyê, bi destê wan girt û bi vî rengî pêvajoyekê destpê kir. Piştre jî Birêz Omer Ocalan serdana Îmraliyê kir û bi Birêz Abdullah Ocalan re rûnişt. Wê demê Birêz Ocalan tişta ku di sla 1993’an de gotibû dubare kir. Got, ‘Bi dîtina min divê pirsgirêka Kurd bi rê û rêbazên aştiyane û demokratîk bê çareserkirin û ji bo vê yekê amade me’. Ji bo çareseriya bi rê û rêbazên demokratîk heyetek ji Birêz Pervîn Bûldan û Birêz Sirri Sureyya Onder ku di heyeta Îmraliyê ya berê de cih digirtin, careke din bi Birêz Ocalan re hevdîtin kir. Birêz Ocalan li wê derê ev fikrên xwe anîbû ziman. Gotibû, ‘Ji bo vê yekê ez amade me û di vê der barê de berpirsyarî dikeve ser milê her derdorê’. Û kar bi giranî ji Meclîsa Tirkiyeyê re hiştibû. Pêşniyar kiribû ku li wê derê bi temsîliyeta hemû partiyên li wê derê komîsyonek bê avakirin, bi rêya wê komîsyonê zemîneke hiqûqî û siyasî bê avakirin û ev kar bê meşandin. Û di wê hevdîtinê de Birêz Abdullah Ocalan gotibû, ew dixwaze zanibe bê her aktorekî li Kurdistanê li ser pêvajoyê çi difikire, bi çi rengî nêzîk dibe, fikir û pêşniyarên xwe heye yan na. Hûn jî zanin, bi vê wesîleyê me wê demê serdana Başûr kir. Lê mixabin nekarîbû serdana Rojhilat û Rojava bikin. Di çarçoveya ‘Banga Aştî û Civaka Demokratîk’ a ku Birêz Abdullah Ocalan di 27’ê Sibatê de kir û me jî weke bangeke dîrokî pênase kir, me hem li Bakur hem jî li Tirkiyeyê li gelek deveran civîn lidar xistin, hem bi rêxistinên civakî yên sivîl, hem bi partiyên siyasî, rêxistinên jinan hem jî me bi gelê xwe re civînên cidî lidar xistin. Ev civîn li zêdeyî 100 cihî hatin kirin û têkildarî rastiya Banga Aştî û Civaka Demokratîk, her wiha rê û rêbazên bicihanîna bangê me hewl dan bi gelê xwe re nexşerêyekê amade bikin. Di vê çarçoveyê de heyeta me careke din hat Başûr û li Başûr du cara hevdîtin kir. Ya rast em bi wê çarçoveyê li vê derê ne. Rasthatina vê serdanê li konferansê ji bo me tesadufî bû. Di demekê de ku karên yekîtiyê, karên civaka demokratîk, karên li ser çareseriya pirsgirêka Kurd a bi rêbazên aştiyane de me şahidî ji lidarketina konferanseke bi vî rengî girîng re kir û ji bo me gelekî hêja ye ku em di demeke ewçend dîrokî de li vê derê ne. Vê yekê bi navê heyeta Bakur û partiya me tînim ziman.”
Der barê encamên konferansê yên li ser meseleya Kurd a li Tirkiyeyê Sayyîgît nirxandineke bi vî rengî kir:
“Dikarim vê yekê bibêjim; ev konferans bi rastî jî konferanseke dîrokî ye. Hûn jî zanin, Rojava demeke dirêj e parçeyek e ku têdikoşe. Û di nava vê têkoşînê de pêşengiya ji karekî bi vî rengî re ji bo me gelekî hêja ye. Konferans îro ya li vê derê bi rastî jî destpêka karekî welê ye ku wê bi tîpên zêrîn li dîrokê bê nivîsandin. Ya ku li vê derê derkete holê beriya her tiştî ji bo naskirina nasnameya statuya Kurd a li nava Sûriyeyê, her tişt, her çalakiya bê kirin, her gava bê avêtin wê teqez bandoreke mutleq li parçeyên din ên Kurdistanê bike. Mînak pêkhatina jinûve hevdîtinan bi Birêz Ocalan re, israra Birêz Ocalan a li ser çareseriya bi rêbazên demokratîk a vê pirsgirêkê û kirina Banga Civaka Demokratîk, em hêza xwe ji vê derê werdigirin.
Eger em îro li Rojava bin, ev yek bandora vê ye. Em dikarin van hevdîtinan bikin. Vaye em şahidiyê ji vê konferansa dîrokî re dikin. Destketiya li parçeyekî wê teqez bandoreke erênî li parçeyên din jî bike. Me berê jî anîbûn ziman; sedsaleke din nîne ku Kurd winda bikin. Hûn jî zanin sed sal in em hatine parçekirin û sînor di navbera me de hatine danîn. Lê belê ev sînorên fîzîkî ti carî di mejiyê Kurdan de ti carî nebûn sînorek. Em di wê baweriyê de ne ku karekî wan sînoran hem ji aliyê ruhî hem jî ji aliyê fikrî ve wê bi temamî dîne aliyekî, di dema pêş de hê hîn bi hêsanî bê meşandin.”
Di dewama axaftina xwe de Sayyîgît destnîşan kir ku divê êdî pêşhukmên Tirkiyeyê yên li ser rêveberiya Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê ji holê rabin û got, “Eger îro bi Kurdên li nava Tirkiyeyê re aştî tê axaftin, divê bi Kurdên li her cihî re aştî bê axaftin. Ya rast divê em vî karî bi Kurdên li her cihî re li ser bingeha hurmeta li destketiyên wan û hevkariyê bê kirin. Eger Tirkiye bi Kurdên li nava xwe re li hev bike, lê dijminatiyê li Kurdên li derveyî sînorên xwe bike, ev yek wê ne bi Tirkiyeyê bide qezençkirin ne jî bi parçeyên din. Lewma divê Tirkiye êdî hemû pêşhukmên xwe yên li hemberî Rêveberiya Xweseriya Xweser a li vê derê ji holê rake. Û bi rengekî erênî nêzî mafên Kurdan û hemû gelên li vê derê bibe.”
Têkildarî rêxistiniya jinan a li Rojava jî Parlamentera DEM Partiyê ya Wanê Gulcan Kaçmaz Sayyîgît got, “Dikarim vê yekê bi rengekî eşkere bibêjim. Beriya her tiştî heyranê rêxistiniya jinan a li vê derê me. Ji ber ku her tiştên têne kirin bi pêşengiya jinê têne kirin. Û ev model gelekî bi îdîa ye. Dikare ji tevahiya cîhanê re bibe mînak. Û modeleke ku hemû cîhan meraq dike û ji xwe re dike mînak li vê derê ye. Modeleke jiyanê ye ku bi pêşengiya jinê hatiye afirandin. Dibe ku cara yekemîn e em ji Bakur hatine vê derê, lê belê em dibihîzin û dibînin. Vaye di nava sohbetan de eşkere dibe. Heval dibêjin ji welatên cuda timî heyet tên vê derê. Dixwazin bibin şahidê avabûna modela jiyana nû ya li vê derê, dixwazin vê bibînin. Ev yek coş û kelecaneke cidî dide Kurdên li Bakur. Ev paradîgmaya jiyana bi hev re, modela jiyana bi hev re bi rastî jî ji bo me hêja ye. Lİ hemberî mejiyê netewe dewletê, modekele demokratîk divê li her derê bê afirandin.
Em hêzê ji rêxistiniya bi pêşengiya jinê werdigirin. Ji ber ku hevalên jin dema radibin ser xwe û diaxivin bi bawerieke ji xwe diaxivin, pêşengiyê ji têkoşînê, ji serketinê re dikin, ev destketiyên jinan niha li cîhanê bûye mînak. Ev serbilindiya ji pêşengiyê bandorê li her karî jî dike.”
Ji bo pirsa “Gelo Konferansa Neteweyî ya Kurd a Rojava wê bandorê li ser naskirina modela Rêveberiya Xweser a li qada herêmî û navneteweyî bike yan na?” Sayyîgît bersiveke bi vî rengî da: “Modela rêveberiyê ya li vê derê modeleke ku her kes ji nêz ve dişopîne. Ji bo her kesên dixwazin jiyaneke demokratîk bijîn modeleke ku dikare bibe mînak. Lê belê bi xweşiya sîstema kapîtalîst, feraseta netewe dewletê naçe. Ji ber ku rêya sêyemîn e. Ev rêya sêyemîn ji bo mirovên dixwazin jiyaneke demokratîk bijîn gelekî girîng e û li her derê divê li ser vê yekê panel, konferans, sempozyûm bêne lidarxistin. Lê belê konferansa ku îro li vê derê hate lidarxistin ne tenê ji bo Rojava yan jî gelên din ên li Rojava girîng e, di heman demê de gaveke girîng e ji bo hemû parçeyên Kurdistanê. Ev yek dibe ku destpêkê ji bo mirovên li Rojava gaveke girîng be Lê belê gaveke welê ye ku wê bandorê li çar parçeyên Kurdistanê û Rojhilata Navî bike. Bi vê konferansê re îro tovên vê yekê hatin avêtin. Aliyekî bi vî rengî heye; piştî konferansê hem ji aliyê hiqûqî hem jî ji aliyê siyasî ve wê bi Şamê re hevdîtinek bê kirin. Dema ku hin karên bi konferansê re fermî bûn bê kirin, wê hêzên navneteweyî jî near bimînin ku vê rêveberiyê nas bikin.”
Di dawiya axaftiya xwe de Sayyîgît peyameke bi vî rengî da derdorên siyasî û got, “Weke Bakur me têkoşîna li Rojava timî ji dûr ve dişopand. Lê belê em her tim heyranê têkoşîna li vê derê bûn. Ji bo tiştekî gelekî hêja ye ku îro li vê derê ne, vê şopê dibînin, hîs dikin, sohbet dikin. Hûn jî zanin; çend sed metre dûrî me, li kêleka me Nisêbîn heye. Li Nisêbînê gelek mirov hene ku xwişk û birayên xwe li vê derê hene, xizmên xwe, dotmam û pismamên xwe li vê derê hene. Lê belê ji ber ku derî girtî ye nikarin têkiliyê bi vir re dîne, nikarin biçin û bên. Mînak, em di ser Hewlêrê re hatin vê derê. Ya rast di ser Nisêbînê re em dikarîbûn hîn zû bihatina vê derê. Yanî divê êdî ev derî bêne vekirin. Yanî divê dewleta Tirk di vê mijarê de êdî gavên pêwîst biavêje. Ji ber ku ev yek Kurdan ji têkoşîna wan venagire, Kurd bi her rengî têdikoşin. Bi ruhê hevgirtî wê ji niha û pê ve jî têkoşîna vê yekê bikin. Lewma beriya her tiştî divê ev sînor, yanî ev derî ji holê bê rakirin. Pirsgirêkên di vê mijarê de bi Tirkiyeyê nadin qezençkirin. Divê ev yek bê gotin. Û eger Tirkiye wê bi Kurdên di nava sînorên xwe de li hev bike, divê bi Kurdên li parçeyên din jî li hev bike, nas bike. Bawer bikin, bi vî rengî wê Tirkiye qezenç bike, wê gelên li Tirkiyeyê qezenç bikin. Di serî de jî gelê Kurd wê qezenç bike. Ji ber ku li vê derê me gelekî kêfxweş im Ji ber ku şahidiyê ji vê konferansa dîrokî re dikim gelekî kêfxweş im. Û gelekî kêfxweş im ji ber ku em ê tecrûbeyên xwe yên li vê derê bigihînin Bakur û Tirkiyeyê.”
