Dîrok gelek lehengên ku ji bo edalet û azadiyê canê xwe feda kirine tomar dike. Yek ji van lehengan jî jina wêrek a gelê Kurd Leyla Qasim e. Ew ne tenê kesayetek e, sembolek e ku li berxwedan, bawerî û rûmeta gelê xwe xwedî derdikeve.
Leyla Qasim di sala 1952’yan de li bajarê Xaneqînê yê Başûrê Kurdistanê ji dayik bûye. Leyla li erdnîgariyeke zehmet û dijwar jiya, zaroktiya wê di bin zilm û zordariyê de derbas bû û mezin bû. Leyla li zanîngeha Hewlêrê beşa civaknasiyê xwend. Di temenekî biçûk de biryar da ku ji bo mafên gelê xwe têbikoşe û tevlî Yekîtiya Xwendekarên Kurdistanê (YXK) dibe. Leyla di wê baweriyê de bû ku berxwedana rêxistinkirî û hişmendiya siyasî ji bo gelê wê rêya rast a rizgariyê ye.
Di salên 1970’an de rejîma Baas a Iraqê bi awayekî sîstematîk zilm li gelê Kurd dikir. Ziman, çand û nasnameya Kurdan dihat tine hesibandin. Dengê hemû mûxalîfan dihate bêdengkirin. Leyla Qasim li dijî van zextan derket û bêdeng nema. Bi bawerî, cesaret û biryardarî beşdarî berxwedanê bû. Ew ne tenê têkoşer bû, di heman demê de kesayetek pêşeng bû ku di qada siyasî ya serdest a mêr de weke jinekê derketiye pêş. Nîşan da ku jin jî li dijî zilmê dikarin li ber xwe bidin.
Lê belê ev berxwedan bû sedem ku bikeve ber radara rejîma Iraqê. Leyla di sala 1974’an de hat girtin û bi mehan rastî êşkenceyên giran hat. Ji wê hat xwestin ku lêborîn bixwaze û poşmaniya xwe raber bike, lê ew kêliyekê jî dev ji berxwedana xwe berneda. Di dadgehê de doza gelê xwe bi wêrekiyeke mezin parast. Helwesta wê li hemberî zaliman qîrîna heqîqetê bû.
Di 12’yê Gulana 1974’an de Leyla Qasim di 22 saliya xwe de ji aliyê rejîma Baas a Iraqê ve hate darvekirin. Leyla Qasim weke yekemîn girtiya siyasî ya jin ku li Iraqê hate darvekirin, di dîrokê de cih girt. Li ber sêdarê jî çavên wê bêtirs bû û bi gotina “Min bikujin lê divê hûn vê rastiyê zanibin, bi kuştina min re bi hezaran Kurd wê hişyar bibin. Kêfxweş û serbilind im ku ji bo azadiya Kurdistanê canê xwe feda dikim” mohra xwe li dîrokê xist. Wê rojê ne tenê jin, hêviyên gelan, êş û hesreta azadiyê li ber wê sêdarê deng veda.
Jiyana Leyla Qasim ji bo gelê Kurd ne tenê bîranînek e, di heman demê de banga têkoşînê ye. Navê wê îro jî li qadan, sirûd û helbestên azadiyê deng vedide. Ji ber ku ew bû navê berxwedanê. Weke mînaka wêrekî, rûmet û baweriyê, îro jî ew ji bo jinên Kurd û hemû gelên azadîxwaz dibe çavkaniya îlhamê.
