Şaxên Sendîkaya Kedkarên Zanîst û Perwerdehiyê (Egîtîm-Sen) yên Amedê bi serenavê “Di perwerdehiya bi zimanê zikmakî de ber bi çareseriyê ve: Derfetên Heyî, Astengî, Pêşniyazî” li Çand Amedê ya li navçeya Yenîşehîr a Amedê komxebatek li dar xist. Komxebat rûniştina şeşem di nirxandinê saziyan û kursiya azad de berdewam kir. Nunerên saziyan derketin dike û nirxandin kirin.
Ji Komeleya Jinan a Rosa Esra Çelik Ercan axivî û diyar kir ku mafê jinan a sereke tê binpêkirin û wiha axivî: “Xizmên Fatma Altinmakas dest dirêjî wê kirin. Fatma gilî kir. Lê ji ber ku Fatma Altinmakas bi Tirkî nedizanî polîsan ew şand malê. Paşê Fatma kuştin. Mafê jinê yê sereke nayê parastin. Dethilatdar maf nadê jinê. Dema ku şaredarî destêser kirin jinan nedikarî li şaredariyan gilî bikin. Ji ber ku qeyûm Kurdî qedexe kiribû. Jinan jî nikaribûn li şaredariyan bi zimanê xwe biaxivin. Cîhan diguherê. Lê mafê jinan hej jî tê binpêkirin. Lê em ê ji bo mafê xwe li her derê bin.”
Li ser Vakfa Mezopotamyayê Cemîl Guneş xwest ku zimanê zikmakî bikin xebata sereke û wiha axivî: “Rizgariya zimanê bi xwendina ziman pêkan e. Li Tirkiyeyê nêzikatiya nû derketiye holê. Êdî ji zimanê Kurdî re dibêjin zimanê mîrasê. Divê em li dijî vê yekê xebatê xwe veguherin zimanê zikmakî û bibêjin em zimanê perwerdê dixwazin. Em bi hevre bibêjin bila Kurdî bibe zimanê perwerdê.”
Li ser Nubiharê Nesîbe Kayag jî diyar kir ku ev komxebat xebatek pîroz e û got: “Astengiya sereke ya li ser ziman ewe ku zimanê me ne xwedî statû ye. Her diçê êdî Kurdî nayê axaftin. Zimanê Kurdi tene li malê tê axaftin. Ev talûke ye. Divê em têkoşînê xurt bikin. Divê em em bibin yek û zimanê xwe li kolanan belav bikin.”
Paşê rêveberê Komeleya Rojanmegeran a Dîcle Firatê (DFG) Fexreddîn Kiliç axivî. Fahrettîn Kiliç qala armanca avakirina Ajansa Welat kir û xwest ji bo pêşî li bişaftin û xwepişaftinê bê girtin xwedî li zimanê Kurdî û saziyên ji bo ziman dixebitin bê derketin û got: “Pirsgirêkên ku çapemeniya Kurd li qadê pê re rû bi rû dimînin zêde ye. Divê sazî, dezgeh û partiyên siyasî û çapemeniya Kurd bi berpirsyartî tev bigerin. Karê me gelek girîng e. Îro bi dehan hevalên me ji bo rastiyê derdixin holê di zindanan de ne. Hevalên me Cîhan Bilgîn û Nazim Daştan bi êrîşeke hewayî hatin kuştin. Lê em ê ti carî nehêlin rastî di tariyê de bimînin û em ê heqîqetê bi zimanê xwe yê dayikê ji raya giştî re ragihînin. Mîr Celadet Elî Bedirxan dibêje ‘Zimanên biyanî cil û kincên me bin, zimanê dayikê çerm û laşê me ye’. Ev nîşan dide ku zimanê dayikê çiqas girîng e.”
Paşe li ser MED-DER’ê Mamoste Musa Şanak axavî. Musa Şanak diyar kir ku bi kedek giran hatinê vê astê û got: “Yên ku me înkar kirine, mafê me binpêkirine li ser zimanê me jî polîtîkayên bişaftinê dimeşînin. MED-DER dixwaze hişmendiya Kurdî ava bike. Li pêş me 15’ê Gulanê Cejna Zimanê Kurdî heye. Lê divê ne tenê rojekê divê her roj em xwedî zimanê xwe derkevin. Divê her pîşe li qada xwe xwedî li Kurdî derkevê û Kurdî biaxive. Hewceye em hemû êşa bîrkirina zimanê Kurdî bihesin. Divê em nexweşiya xwe bizanin û vê nexweşiyê çareserbikin. Desthilatdar dibejê nifşek di jî zimanê xwe neaxivê êdî her zeravayê Kurdî ye werê jibîrkirin. Li dijî wan divê em her kolanan di nav têkoşînê de bin.”
Paşê Hevserokê PEN’a Kurd Omer Fîdan axivî û qala kar û xebatên PEN’a Kurd kir û xwest 15’ê Gulanê Cejna Zimanê Kurdî ji aliyê UNESCO’yê ve weke rojeke navnetewî bê qebûlkirin. Omer Fîdan da zanîn ku dê beriya 15’ê Gulanê têkildarî vê mijarê konferansekê li dar bixin.
Endamê Şaxa Mafên Mirovan (ÎHD) Yakûp Guneş ku bi zaravayê Kirmanckî axivî, bal kişand ser pirsgirêkên zaravayê Kirmanckî pê re rûbirû dimîne û got: “Hevalên me dibêjin Kirmanckî bi tinebûnên re rûbirû ye lê li gorî wê tevnagere.”
Serokê Komeleya Çand û Hunerê ya Dîcleyê Celal Ekîn jî bal kişand ser bandora çand û hunerê ya li ser ziman û xwest her kes zarokên xwe bişînin saziyên çand û hunerê.
Dûre gelek nûnerên saziyên sivîl û partiyên siyasî jî astengî, pirsgirêkên ku zimanê Kurdî pê re rûbirû dimîne vegotin û ji bo ku ev astengî ji holê rabin pêşniyarên xwe pêşkeş kirin. Piştî axaftinan encamnameya komxebatê hate parvekirin.
