Tevgera Azadiyê ya Kurd yek ji wan tevgeran e ku di dîroka şoreşê ya cîhanê de berxwedana herî mezin pêk anî. Yek ji dirûşmên tevgerê ku ji aliyê Rêber Apo ve hate bilêvkirin bi vî rengî bû; ‘Me bi ciwantî destpê kir, em ê bi ciwantî biqedînin’. Vê dirûşmê bandor li her kêliya Tevgera Azadiyê kir.
Her dema dîroka Tevgera Azadiyê divê bi rengekî cuda bê nirxandin. Yek ji van serdeman jî dema Tevgera Ciwanên Şoreşger a Welatparêz (YDG-H) bû ku sala 2015’an li metropolên Tirkiye û Kurdistanê ji aliyê ciwanên Kurd ve hate avakirin.
Dema YDG-H’ê li sala 2015’an radest hat ku hingî li Kurdistanê êrişên qirkirinê jinûve destpê kir. YDG-H encamek jinûve rêxistinbûna ciwanên Kurd a li dora rêxistineke şoreşger a li metropolên Tirkiyeyê bû.
YDG-H ne tenê rêxistineke welê bû ku li kolanan çalakî dikir an jî şer dikir; weke qadeke girîng a paradîgmaya nû ya Rêber Apo rewşa ceribandî ya pratîka stratejiya xweparastinê bû.
JI BERXWEDANA YDG-H’Ê HETA BI ÇIYAYÊN AZAD
Andok Cûma Zagros (Erhan Ûzûn) ku malbata wî di salên 1990’î de ji ber zexta dewletê ya li Kurdistanê neçar ma koçî Stenbolê bike û li Stenbolê ji dayik bû, li taxa Gazî ya Stenbolê li nava refên YDG-H’ê li dijî dejenerekirina taxê têkoşiya.
Andok Cûma Zagros bi taybetî di navbera salên 2015 û 2016’an de bi karên li taxê bal kişand û di pêvajoya “Berxwedana Xwerêveberiyê” ya sala 2016’an de bû yek ji sedan ciwanên Kurd ku berê xwe da Kurdistanê.
Dayika wî Zulfunaz anî ziman ku kurê wê Andok yekî bêdeng û aram bû û got, “Diçû kar û dihat. Hevalên wî hebûn, lê belê li derve hev didîtin. Zarokatiya wî baş bû; li nava kolanan digeriya, bi hevalên xwe mijûl dibû, bi hevalên xwe maç dilîst. Ez nizanim bê diçû partiyê yan na, ji ber ku tiştek ji me re nedigot. Diçû, dihat; dema ku me jê dipirsî bê ‘Bi ku ve çûye?’ digot, ‘Ez ji gel hevalên xwe têm’. Li marketan dixebitî. Li wir jî çi dikir, nizanim. Dema ku ji kar dihat malê tiştek nedigot; xwarin dixwar û derdiket derve. Dema ku me jê dipirsî ji ku tê, digot, ‘Ez ji cihekî nayêm, tiştekî nakim’.
Diçû taxa Gazî, digeriya. Roja Yekşemê çû; sibehê hişyar bû, çû û heta êvarê nehat. Ji xwe dema hişyar bû tiştek ji min re negot, tenê got ‘Ez ê biçim pîknîkê’. Tiştekî din negot. Ji me re qala tiştekî nedikir, yekî sakîn bû.”
‘DEMA KU MIN DIGOT, HATIN XAPANDIN, HÊRS DIBÛ Û DIGOT, EW HER TIŞTÊ ME NE’
Bav Huseyîn jî anî ziman ku Andok Cûma qet sixêf nedikir, zarokekî sakîn bû, bi dilrehmiya xwe dihate naskirin û diyar kir ku bi saya kurê wî nêrîna wî ya li Tevgera Azadiyê guherî. Bav Huseyîn got, “Di sala 1994’an de em hatin Stenbolê. Destpêkê em li Karayollari rûdiniştin, di kirê de bûn. Wê demê Erhan tine bû. Piştre me ev mal kirî; Erhan li vê malê ji dayik bû.
Dema em ji gund hatin, wê demê dewletê li gundan heqaret li Kurdan dikir, digirt, zorî li me dikir. Me dest ji gund û mala xwe berdan û koçî bajêr kir. Ez jî li Stenbolê zewicîm. Di Adara 2001’ê de Erhan ji dayik bû; 8’ê Adara wê salê çûm leşkeriyê. Erhan mezin bû; yekî bêdeng bû, ji kesî re qala tiştekî nedikir. Dayika min got, ‘Bila bixebite, derkeve derve’. Pişte dest bi kar kir; çû dibistanê lê belê heta du salan xwend.
Dersên wî baş bû; di sporê, di bezê de madalyayên wî hebûn. Sempatiya xwe ji bo partiyê hebû. Di televîzyonê de li gerîlayan temaşe dikir. Dema ku wî li televîzyonê dinihêrî min jê re got, ‘Ew şehîd dikevin, çiqasî zehmet e, mirovan dixapînin, dibin’. Ew jî bi hêrs bû û got, ‘Ew zarokên me ne, her tiştê me ne’. Dema min jê pirsî ‘Tu ji wan hez dike?’ wî jî got, ‘Erê, gelekî ji wan hez dikim’.”
‘EZ JÊ RAZÎ ME, JI BO AZADIYA ME ÇÛ’
Bavê Andok Cûma Huseyîn Ûzûn qala roja çûyîna wî kir û got, “Di sala 2016’an de çû, rojeke Yekşemê bû, ez jî li malê bûm. Dema ku radibûm, normal min kincên wî seerast dikir, dipirsî ‘Tu çi dike, çi nake?’ Wê rojê weke ku dest û lingên min hatin girêdan; nekarîm ji şûna xwe rabim. Li ber derî bû. Li min nihêrî, min jî li wî nihêrî. Ji min re got, ‘Ez diçim pîknîkê’. Rojek berê ji xwe bi hevalên xwe re li ber derî bi gogê dilîst. Wî li min nihêrî, min jî li wî nihêrî. Weke ku tiştek ji dilê min qut bû, min jî ji xwe re got, ‘Eger rojekê Erhan winda bibe ez ê jî bimirim’.
Yanî rojeke Yekşemê got, ‘Ez ê biçim pîknîkê’ û ji malê derket. Wê wextê çû. Min ji hevalên wî pirsî. Diçû mîtîngan, çalakiyan. Di çalakiyên li taxa Gaziyê de çend dîmenên wî hebûn; çakêtê weke yê Denîz Gezmîş li xwe kiribû, di bûyeran de li refên herî pêş bû. Bejin dirêj bû… Ji bo gelê Kurd têkoşiya, lê belê nîşanî me neda. Zarokekî gelekî baş bû; nebaşî ji wî nedihat, Quran dixwend.
Hez ji malbata xwe dikir, yekî bêdeng bû. Dema ku tiştek jê dihate pirsîn bersiv dida, ji bilî wê nediaxivî. Li malê dema ez ne amade bûm bi dayika min re henek dikir. Dema ku diçûm kar dilê min rehet bû, ji ber ku li şûna min ew timî li malê bû. Ez jî wî razî me. Bi nêta ‘ji bo zimanê me, dayikan, ji bo laçikên spî yên li serê dayikan, ji bo azadiya me’ çû, tevlî bû.”
Andok Cûma Zagros di 27’ê Îlona 2023’an de li Qendîlê di êrişekê de şehîd bû.
