Banga ‘’Aşitî û Civaka Demokratîk’’ a di 27’ê Sibata 2025’an de ji aliyê Rêber Apo ve hate kirin, ji aliyê çareseriya pirsgirêka Kurd a bi rêyên demokratîk ve weke destpêka serdemeke nû hate nirxandin. Her çend piştî bangê hin gavên beramber hatibin avêtin jî bi taybetî têkildarî sererastkirinên hiqûqî û mijara çarçoveya yasayî neavêtina pêngavên şênber yên ji aliyê dewletê ve û berdewamkirina nediyariya statuya Rêber Apo ku seraktorê pêvajoyê ye rê li ber rexneyan vedikin.
Şaredarê Cenevreyê yê berê, siyasetmedar û Parêzvanê Mafên Mirovan Remy Pagani yê Swîsreyî ku yek ji wan kesan e pêvajoyê ji nêz ve dişopîne, têkildarî mijara berbehs ji ANF’ê re axivî.
‘ERDOGAN HEWL DIDE WEXT BI DEST BIXE’
Remy Pagani di destpêka axaftina xwe de diyar kir ku qonaxa ku pêvajo gihiştiyê wî xemgîn dike û ev yek anîn ziman: ‘’Em weke hemû berpirsên din ên Kurd têkildarî pêvajoya ku Birêz Ocalan da destpêkirin gelekî hêvîdar bûn. Lê belê miabin ku roja îroyîn em dibînin ku pêvajo di qonaxa xitimandinê de ye û di pêvajoyeke zehmet de ye. Pêngavneavêtina Tirkiyeyê nîşan dide ku Ergogan hewl dide ji xwe re wextî çêke. Ji bo pêşketina pêvajoyê tu tiştan nake û bi ser de hê jî kesên hatine hilbijartin û siyasetmedaran digire. Reqîbên xwe yên siyasî dişîne girtîgehan û hê jî bi israr e ku wan li wir ragire. Van hemûyan ji bo ku wext bi dest bixe, dike; ji ber ku ew bi xwe jî weke hemû kesan dizane ku êdî hêza wî ya nûnertiyê nemaye. Êdî qabiliyeta wî ya nûnertiyê lawaz bûye. Kapasîteya wî ya qanihkirina gelê Tirk gelekî kêm bûye. Lê belê tevî vê yekê jî nêzîkatiya xwe ya rêveberiyeke otorîter hê jî didomîne. Roja îroyîn Tirkiye bi awayekî fiêlî dîktatoriyek e.’’
‘JI PÊNGAVÊN KURDAN RE BERSIV NAYÊN DAYÎN’
Remy Paganî piştre da zanîn ku di serdema ku li seranserê cîhanê xweçekkirin û şer zêde bûne de helwesta PKK’ê ya têkildarî aşitiyê gelekî watedar e û got: ‘’Ez di wê baweriyê de me ku divê piştgiriya hemû rêxistin, komên siyasî û gelên ku aşitiyê dikin armanca xwe were kirin. Girêdayî vê yekê PKK’ê têkildarî aşitiyê pêşniyarek kir û pêngavên şênber avêtin. Lê belê bersivê nadin vê yekê. Piştî peymanên mêtigehiyê gelê Kurd dabeş bûye 4 perçeyan. Êdî dema çareserkirina vê yekê hatiye. Kurd, ji bi lihevkirinê destê xwe dirêj kiriye lê belê bersiva vê yekê nayê dayîn. Kurdên li Sûriyeyê têkildarî çareseriyê hewlwest nîşan dan lê belê hikûmeta ku Erdogan beraliya wê dike hê jî Kurdan gîro dike.’’
‘JI BO SERKEFTINÊ DIVÊ ABDULLAH OCALAN AZAD BIBE’
Remy Pagani di dewama axaftina xwe de da zanîn ku tevî hemû hewldanên Rêber Apo yên têkildarî aşitiyê jî hê jî li girtîgehê tê ragirtin û ev yek nayê qebûlkirin û rê li ber lêpirsîna jidiliya dewletê vedike. Pagani diyar kir ku serkeftina pêvajoyê girêdayî azadiya Rêber Apo ye û ev yek anîn ziman: ‘’Min bi salan piştgirî da serokê fewqulade Nelson Mandelayê li Efrîqaya Başûr. Azadiya wî ya li wir bû sedema serkedtina pêvajoyê. Li Tirkiyeyê jî ec rewş weke wê ye. Yanî ji bo ku Ocalan piştgiriyê bide aşitiya ku pêşniyar kiriye divê azad bibe. Mixabin ku hê jî zextê dibîne û li girtîgehê tê ragirtin.
Pêvgava rêveberiya Efrîqaya Başûr ya wê serdemê ku rêveberiyeke nîjadperest bû, xwedî girîngiyeke sembolîk bû û rê li ber pêşketina aboriya Efrîqaya Başûr û cihgirtina di nava civaka navneteweyî de vekir. Ji aliyê Tirkiyeyê ve rewş ne wisa ye; em vê yekê ji aliyê têkiliyên li gel Ewropayê ve tim û tim dibînin.’’
‘TECRÛBEYA KOLOMBIYAYÊ RÊ NÎŞAN DIDE’
Remy Pagani yek ji şopîner û navbeynkarê nêz ê pêvajoya di navbera Hikûmeta Kolombiyayê û FARC’ê de ye da zanîn ku ji bo serkeftina pêvajoyên aşitiyê divê hê di destpêkê de hewcehî bi zemîneke siyasî û hiqûqî ya xurt heye. Remy Pagani anî ziman ku di destpêka pêvajoyên aşitiyê de pêkanîna çarçoveyeke yasayî gelekî girîng e û got: ‘’Rewşeke mecbûrî ye ku pêvajoyên aşitiyê ya ji aliyê parlamentoyan ve werin qebûlkirin û xwe bispêre çarçoveyeke siyasî. Li Kolombiyayê mekanîzmayeke bi vî rengî hate avakirin lê belê lihevkirina û sepandina wê piştî salên dirêj pêk hat. Vê derengmayînê rê li ber derketina pirsgirêkên mezin vekirin. Piraniya FARC’ê çek berdan. Lê belê ji ber guherîna hikûmetê û veguherîna siyasî ya welêt hin komên çekdar li çiyayan man.’’
‘DIVÊ SERERASTKIRINA YASAYÎ BIKEVE MERIYETÊ’
Remy Paganî da zanîn ku bi têrê nake ku pêvajoyên aşitiyê bes weke yasayî were pênasekirin divê di heman demê de bi lez were sepandin û îfade kir ku berovajî vê yekê dibe ku şer û pevçûn kûrtir bibin. Paganî di dewama axaftina xwe de ev yek anîn ziman: ‘’Pêvajoyên bi vî rengî divê bi awayekî yasayî werin avakirin, di parlamentoyê de werin qebûlkirin û bi lez bikevin meriyetê. Aşitî bes dikare bi vî rengî pêk were. Bendewariyên ku wê şer û pevçûn bi rê û rêbazên leşkerî werin çareserkirin, rast nînin. Tecrûbetên dîrokî nîşan dan ku di dawiya şer û pevçûnên demdirêj de alî neçar dimînin ku dubare vegerin ser maseya muzakereyê. Derengmayîna vê yekê rê li ber bedêlên giran ên însanî vedike.’’
‘JI BO AŞITIYÊ DIVÊ BERPIRSIYARIYAN BIGIRIN SER MILÊN XWE’
Remy Paganî di dawiya axaftina xwe de diyar kir ku berpirsiyariya hêzên navneteweyî heye ku helwesteke têkildarî aşitiyê nîşan bidin û got: ‘’Mixabin ku li Filistîn, Sûdan, Kurdistan, Efrîqa û li gelek deverên cîhanê sûcên şer ên giran hatin kirin û hê jî berdewam dikin. Peymana Cnevreyê ku em berpirsiyar in wê biparêzin, her roj tê binpêkirin. Ji bo parastina vê berpirsiyarî nayê standin. Divê em li hemû qadan têkoşînê bilind bikin ku zextê li wan hêzan bikin ku helwesteke têkildarî aşitiyê nîşan bidin. Gelê Kurd ê bedêlên giran dane divê êdî di nava aşitiyê de bijî. Ji bo avakirina aşitiyê divê Erdogan demildest Birêz Ocalan û hemû girtiyên siyasî serbest berde. Ev bi awayekî nehiqûqî li girtîgehan tên ragirtin.’’
