Di salvegera yekemîn a banga Aştî û Civaka Demokratîk de, peyama duyemîn a Rêber Apo di civîna çapemeniyê ya ku ji hêla DEM Partiyê ve li Enqerseyê hat lidarxistin ji raya giştî re hat ragihandin. Rêber Apo di peyamê de mîna peyama par bal kişand ser “Bi komarê re aştiya zîhniyetê” û “serdema siyaseta li ser bingeha tundûtûjiyê bi dawî bûye”. Entegrasyona demokratîk, hemwelatîbûna li ser bingeha hiqûqî û yekîtiya Tirk-Kurd bingeha sereke ya peyamê bûn.
Parlamenterê DEM Partiyê yê Colemêrgê Vezîr Coşkun Parlak banga Rêber Apo nirxand û diyar kir ku divê pêvajo bi rêya siyaseta demokratîk û sererastkirinahiqûqî were pêşve xistin. Parlak anî ziman ku ev yek wê bi derbaskirina trawmayên civakî, azadkirina girtiyên siyasî, bidawîkirina pergala qeyûm û afirandina bingehek nû ji bo aştiyê li ser bingeha hemwelatîbûna wekhev pêkan be. Parlak her destnîşan kir ku divê banga Rêber Apo ya ji bo “avakirina erênî” bi gavên şênber were piştgirîkirin û entegrasyona demokratîk wê hem Kurdan û hem jî tevahiya civakê serbilind bike.
Abdullah Ocalan di peyama salvegera yekem a 27’ê Sibatê de bal kişand ser “Bi komarê re aştiya zîhniyetê” û diyar kir ku bêyî demokratîkbûnê ti pergal nikare bijî. Hûn vê daxuyaniyê di warê pergala siyasî ya heyî de çawa şîrove dikin? Ma ev tê vê wateyê ku paradîgmaya damezrandina komarê hewce ye ku li ser bingeha demokratîkbûnê ji nû ve were pênasekirin?
Di dîroka komarê de pratîkên dij-demokratîk bingeha pevçûnan afirandiye. Di vê serdemê de gelek bûyerên bi êş qewimîn. Di encamê de trawmayek civakî çêbû. Înkar û tunehesibandina Kurdan di aliyê zîhniyetê de ber bi aliyekî din ve bir. Ger ev pêvajo bi ser bikeve, divê tiştên bûne sedema dijberiyê, di aliyê zîhnî de divê werin derbaskirin. Sedema gelek krîzên siyasî, aborî û civakî ya di dîroka Komarê de ew bû ku bi sepanên pirrengî û cihêrengiya welat nehat birêvebirin. Her çiqasî dûrketina ji demokrasiyê dibe ku hikûmetên heyî bi rêbazên zordar û zordar demekê di desthilatdariyê de hiştibe jî, çareseriya krîzên giran û kûr demokrasî ye.
Nepevçûnî aliyekî aştiyê ye. Ji bo ku aştiya rastîn pêk were, divê alî ji hêla derûnî û hestyarî ve jî li hev werin. Ger hewl bidin Kurd bi şeklî entegreyî qanûn û komarê bikin û mekanîzmayên ji bo entegrekirina hişmendî û hestyarî neyên afirandin, ev pergal wê di dawiyê de dîsa rê li ber pevçûnê veke. Em dizanin ku ne pêkan e ku Kurd ev trawmaya sed salan bi carekê li dû xwe bihêlin. Civaka demokratîk û entegrekirina demokratîk wê yekbûna civakî ya bi rûmet bi dest bixe.
Di daxuyaniyê de hevoka “Serdema siyaseta li ser bingeha tundûtûjiyê qediya; divê derbasî qonaxek avakirina erênî bibin” hat bikaranîn. Divê dewlet vê serdema “avakirina erênî” bi gavên qanûnî û siyasî yên şênber piştgirî bike û kîjan sererastkirinên siyasî têxe meriyetê?
Birêz Ocalan di hevdîtina yekem de diyar kir ku ew xwediyê hêza teorîk û pratîkî ye ku vê pirsgirêkê ji zemînek tundûtûjî û pevçûnê veguhezîne zemînek qanûnî û siyasî. Niha pêvajo ber bi çarçoveyek siyasî ûhiqûqî ve hatiye veguhastin. Wekî ku Birêz Ocalan jî diyar kir, divê ev pêvajo bi çarçoveyênhiqûqî yên berfireh were dagirtin. Bi rakirina hemû astengiyên li pêşiya siyaseta demokratîk dikare pêşiya vê pêvajoyê were vekirin. Mînak hevserokên me yên berê û endamên MYK’ê bi salan e ji ber ku di siyaseta demokratîk meşandine girtî ne. Berdana bilez a wan û hemû girtiyên din ên siyasî wê atmosferek bawerî û rihetiyê biafirîne.
Gerîlayên PKK’ê bi mînakeke ku di dîrokê de kêm caran hatiye dîtin, bi dilsoziyek mezin bersiva banga rêberê xwe Birêz Ocalan dan û ragihandin ku ew ê çekên xwe deynin. Ji bo hemû PKK’iyên yên çek danîne bên welat û beşdarî siyaseta demokratîk bibin, bêyî dereng bimînin divê sererastkirinên hiqûqî werin kirin. Bi van sererastkirinên hiqûqî re divê mekanîzmayên siyasî û civakî yên ku wê entegrasyona demokratîk pêş bixîne werin pêşxistin. Di vê nuqteyê de divê teqez ji gotinên ku têkoşîna azadiyê ya 50 salan biçûk bixînin dûr bikevin.
Qanûnên entegrasyona demokratîk, bi sererastkirinênhiqûqî yên ku dawî li hemû pratîkên dijdemokratîk tînin pêkan e. Azadiya girtiyên nexweş û siyasî, paşvekirşandina qeyûman û hilbijartî vegerin ser karên xwe, di Qanûna Dij-Terorê û Qanûna Cezayê de sererastkirin… Ev mînakên em dikarin di destpêkê de bînin ziman in.
Di peyamê yekîtiya Tirk-Kurd û civaka demokratîk a berfireh derketin pêş. Bi taybetî hevoka “yekîtiya Tirk-Kurd” divê çawa di siyaseta dewletê û çarçoveya destûrî de were destnîşankirin?
Dema ku komar dihat damezrandin, di kongreyên Sêwas û Erziromê de bi Kurdan re pêvajoyek hat meşandin. Lê gava ku hemû xetere ji holê rabûn, Kurd derveyî vê pêvajoya damezrandinê hatin hiştin. Wêderkirina Kurdan zirar da cewhera rastîn a Tirkîtiyê jî. Aqlê ku Tirkîtî parast û Kurdan tunehesiband, di bin navê nîjadperestiyê de zirar da dîrok û rastiya xwe. Divê biryara ku wê Tirk û Kurd wê di pêşerojê de çawa bi hev re bijîn, rast were dayîn. Ev jî rast analîzkirin û hesabkirina sedsala borî ya komarê pêkan e. Ev yekîtî divê hemû nasname û baweriyên din ên ku li welat dijîn, bingeha hevjîyanek wekhev û azad esas bigirin.
Wekî ku Birêz Ocalan di peyama xwe de diyar kir, divê hemwelatîbûn ne li gorî nijad an neteweyê, li gorî qanûnê were pênasekirin û divê bi destûrî were misogerkirin. Divê hemwelatîbûneke ku Kurd, Elewî û jinan tune dihesibîne, nebe. Li cîhanê, du nêzîkatiyên sereke yên hemwelatîbûnê hene: yek li gorî hiqûqê û yek li gorî xwînê. Birêz Ocalan pêşniyara ku tevkariya vê nîqaşa teorîk bike, dike. Hemwelatîbûna li gorî hiqûqê yek ji hêmanên herî bingehîn ên civaka demokratîk e. Xwişk-biratiya dîrokî ya Tirk-Kurd ku Birêz Ocalan pir caran tîne ziman, dikare li ser bingeha wekheviyê bibe goşt û hestî û bigihêje wateya xwe ya rastîn.
