Sala 2026-2027 a perwerde û hîndekariyê 14’ê Îlonê destpê kir. Hefteyek beriya destpêkirina dema nû ya perwerdeyê Wezareta Perwerdeyê ya Mîllî (MEB) ji bo Zazakî ya ku beriya niha di çarçoveya zaravayên Kurdî de li gel Kurmancî dinirxand, bernameyeke hînkirinê ya serbixwe amade kir.
Bi bernameya nû re ya ku di çarçoveya “Modela Maarîf a Sedsala Tirkiyeyê” di sîstema perwerdeyê de Zazakî weke mufredateke cuda hete nirxandin. Li gel vê yekê biryar hate dayin ku pirtûkên dersê yên Zazakî bêne amadekirin û tayînkirina mamosteyan ev qad weke branşeke serbixwe bê pênasekirin.
Hevseroka Enstîtuya Kurd a Stenbolê Remziye Alparslan li ser mijarê ji ajansa me re axivî.
Remziye Alparslan diyar kir ku ji bo zarok bi nasnameya xwe dest bi jiyana dibistanê bike, bi zimanê ji çand û koka xwe bêyî xerîbûna ji rastiya xwe, ji malbat û koka xwe bi baweriya ji xwe dest bi perwerdeyê bike, her wiha ji bo zimanê dayikê di nava çand û nasnameya Kurd de bê ragihandin, parastin û pêşvebirin perwerdeya bi zimanê dayikê gelekî girîng e.
Di vê çarçoveyê de destnîşan kir ku daxwaza perwerdeya bi zimanê dayikê ku bi têkoşîna gelê Kurd re derkete pêş, daxawzeke bingehîn û demokratîk e ku çand û gelan ji aliyê xwebûn û nasnameya xwe ve vedihewîne û bal kişand ser têkoşînên bi salan ji bo vê yekê bi rengê cuda tê meşandin. Remziye Alparslan diyar kir ku ji daxwazname heta bi boykot, meş û daxuyaniyên çapemeniyê ji bo astengiyên li pêşiya perwerdeya bi Kurdî bêne rakirin têkoşîn tê meşandin û daxwaz tê kirin ku ji kreşê heta bi zanîngehê Kurdî li her qadê bibe zimanê perwerdeyê.
Hevseroka Enstîtuya Kurd a Stenbolê işaret bi biryara MEB’ê kir û got, “Bi dîtina min, tê xwestin ku di navbera Kurmancî û Zazakî de dualîbûnekê biafirînin, Kurdî tenê weke Kurmancî bê dîtin, ji vê derê cihêkariyek bê kirin û li ser nasnameyê polemîk bê afirandin. Tesadufî nîne ku ev hewldan di demeke welê de tê kirin ku li çar parçeyan êriş û astengî li ser ziman, hebûna siyasî û çandî ya Kurdan heye.”
Remziye Alparslan anî ziman ku gelê Kurd temamiya wê civakê ye ku bi hemû zarava, devok, ziman û varyantên zimanî Kurmancî, Kirmanckî-Goranî (Zazakî/Dimilî), Soranî (Kurdiya Naverast), Helhurî, Lekî, Lorî û Hewramî hilberînê dike, dijî û xwedî çand e.
Remziye Alparslan ev tespît kir, “Rast nîne ku Kurdî bi zanebûn tenê weke Kurmancî bê nîşandan. Ji xwe eger tu ji Kurmancan bipirse jî wê bibêje ku zaravayê pê diaxivin Kurmancî ye. Kurdî pênaseyeke bilind a berfireh e ku ji Kurmancî, Kirmanckî (Zazakî/Dimilkî), Soranî, Kelhûrî, Hewramî, Lekî û Lorî pêk tê. Pêwendiya xwe bi navê Kurdistanê heye ku welatê Kurdan e û cografyayeke dîrokî ıye. Nabe ku tenê bi Kurmancî bê sînordarkirin.”
Hevseroka Enstîtuya Kurd a Stenbolê li dijî vê biryar û nêzîkatiyê herî dawî ev bang kir, “Ya ku divê em bikin ew e ku bixwazin zimanê me yê dayikê ji kreşê heta bi zanîngehê û qedemeyên jorîn di her asta perwerde û hîndekariyê de bê bikaranîn, bingeha vê bê amadekirin, ji bo vê zext li meclîs, wezaret û saziyên pêwendîdar bê kirin, bi înîsiyatîfa xwe ya kolektîf hewl bide ku kreş û saziyên perwerdeyê yên beriya dibistanê bêne vekirin, bi hişmendî û keda kolektîf li qada dîjîtal û her qadên din çand û zimanê xwe bi pêş ve bibe û ji van hemûyan jî girîngtir li nava malbata xwe bi zarokên xwe re bi zimanê dayikê biaxivin, bi vî rengî çanda xwe biparêzin û bigihînin paşerojê.”
