Li gorî xebata Mahsûnî Gul û Nesîmî Aday a li ser Rojnameya Dêrsimê, di belgeya ku di Arşîva Dîplomatîk a Tirkan a Wezareta Karên Derve de cih digire de û veşarîtiya wê di sala 2020’an de hatiye rakirin, girêdayî agahiya ji Balyozxaneya Berlînê hatiye standin tê xwestin ku li gel fîrmaya bi navê Hagenuk têkilî were danîn û heqê tesîsatê bi rêya serbiseriyê were dayîn.
Belgeya berbehs agahiyên nû yên weke ku di 7’ê Tebaxa 1937’an de û ji aliyê Serokkomarê wê serdemê Mûstafa Kemal Ataturk ve hatiye îmzekirin û plankirina kirîna tesîsata ku wê ji bo tejîkirina 20 ton gazên weke Chloracetophenon, Îperît û weke wan were bikaranîn ku di biryara Desteya Wezîran de behsa wan tê kirin, pêşkêş dike. Di belgeyên beriya niha de fîrma bes weke ‘’fîrmayên Elmanyayê’’ dihat binavkirin.
Di xebatê de her wiha delîlên têkildarî li Dêrsimê gazên kîmyewî hatine bikaranîn û belgeyên beriya niha hatine eşkerekirin hatin bibîrxistin û hate diyarkirin ku mijara berbehs di sala 2019’an de birine Meclîsa Federal a Elmanyayê.
Di rapora ku ji aliyê Serwîsên Zanistî yên Meclîsa Federal a Elmanyayê ve hatiye amadekirin de sewqiyata çekan a ji Elmanyayê bo Tirkiyeyê çek û techîzatên teknolojiya şer ên têkildarî gazên kîmyewî digire nava xwe lê belê ji ber astengiya li ser xwegihandina arşîvên leşkerî biryara ku mijar zêde nehatiye lêkolînkirin hate dayîn.
Belgeya nû, ji aliyê şênberkirina nav û navenda şîrketa Elmanî ve ku beriya niha têkildarî dabînkirina gazên ku di Komkujiya Dêrsimê de hatine bikaranîn, navê wê derbas bûye girîng e; Hagenuk, Kîel.
