Li bakurê Brezîlyayê, Konferansa Aliyên 30’emîn yên Peymana Çorçoveya Guherîna Avûhewayê (COP30) ya Neteweyên Yekbûyî (NY) ya roja Duşemê destpê kiriye û li bajarê Belem ê weke deriyê Daristanên Amazonê tê naskirin, li gel tedbîrên ewlehiyên yên zêde û protestoyên tevgerên hawirdorê û gelê xwecihî dewam dike.
Nûnerên nêzîkî 170 welatan, serokên dewlet û hikûmetan, wezîrên hawirdorê, zanyar, serokên gelên xwecihî û saziyên civaka sivîl beşdarî konferansê bûne û armanca konferansê nîqaşkirina pêngavên nû yên di têkoşîna li dijî guherîna avûhewayê ya asta gerdûnî de ye. Li gel Serokdewletê Brezîlyayê Luiz Inacio Lula da Silva, Sekreterê Giştî yê Neteweyên Yekbûyî Antonio Guterres, nûnerên Yekîtiya Ewropayê û gelek rayedarên welatên Emerîkayê jî di civînê de cih digirin. Her wiha Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê, Çîn û Hindistan beşdarî civînê nebûne.
Civîna COP30 ya li bajarê Belemê, ji civîneke ku wê piştre peymanên nû werin eşkerekirin wêdetir, ji aliyê çalakiya avûhewayê ve jî gelekî girîng e. Pispor diyar dikin ku lidarxistina civînê ya li bajarê Belemê ku weke dilê Amazonê tê qebûlkirin, xwedî wateyeke sembolîk e.
CIVÎN DI BIN SIYA PROTESTOYAN DE DEWAM DIKE
Li kolanên bajarê Belemê jî bi sedan hawirparêz, nûnerên gelê xwecihî û aktîvîstên tevgerên ciwanan bi berzkirina dirûşmeya; ‘’Ne gotinên zêdetir, çalakiya rastîn’’ bang li hikûmetan dikin ku gavên şênber biavêjin. Xwepêşandêr bi taybetî berpirsiyariya dîrokî ya welatên pêşketî bi bîr dixin û daxwazên xwe yên têkildarî edaleta avûhewayê û xurtkirina mekanîzmayên piştevaniya fînansî tînin ziman. Di roja duyemîn a konferansê de li bajêr ji aliyê gelê xwecihî û alîgirên wan ve ji bo avûhewa û tenduristiyê meşek hate lidarxistin. Piştî meşê,di navbera çalakvanên ku li gel berzkirina dirûşmeya; ‘’Xakên me ne yên firotinê ne’’ xwestin bikevin salona ku lê konferans tê lidarxistin û erkdarên ewlehiyê de rageşî derketin.
Li gorî pisporan, encamên wê ji civîna COP30’ê derkevin wê bes li ser tekstên dîplomatîk nemînin di heman demê de wê di deh salên li pêşiya me de bandoreke mezin li polîtîkayên enerjiya gerdûnî û berê pêşaniyên aborî jî bikin.
