Yekîtîya Sovyetê nekarî pirsgirêka herî girîng a çawaniya sînordarkirina çîna ‘’jor’’ çareser bike û bi vî awayî nekarî ji têkçûneke dîrokî dûr bikeve… Xeletîya kujer a sîstema Sovyetê ew e ku wê mekanîzmayek çênekir ku rê bide gel ku bi rastî jî bi sînordarkirinên bi bandor li ser kesên di desthilatdarîyê de hêza xwe wekî xwediyên çarenûsa xwe bi kar bîne. Desthilata bêsînor dibe sedema îstismara desthilatdarîyê û gava ku alîgirên rêya kapîtalîst tên ser desthilatdarîyê, hilweşîna sîstemê dest pê dike…
Ji ber vê yekê, heger em bixwazin ji hilweşîna Yekîtiya Sovyetê dersan derxin, ji bilî baştirkirina berdewam a asta hilberînê bi rêya aqilmendiya kolektîf û lêkolînên pratîkî, tiştê herî girîng ew e ku pêşî li xiyanetkirina doza sosyalîst ji hêla serokên payebilind û her weha pêşî li mezinbûna çînek ‘’jor’’ a burokrasiyê ya ku bi pergala sosyalîst re ne lihevhatî ye were girtin. Ev erk û dijwartirîn pirsgirêk e ji bo pêşeroja avakirina sosyalîst.
Di dawiyê de, sosyalîzm, bi belavkirina xwe ya wekhevtir a dahat û dewlemendiyê, reqabetkartir e: lêçûnên gelek encamên neyînî yên newekheviya dahata bilind, wekî tengezariyên civakî yên bilind, sûcên bilind, û kapasîteya sazûmanî ya qels a dewletê, bi demê re ji feydeyên rêjeyên bilind ên teserûf û veberhênanê yên ku kapîtalîzm 500 salan reqabetkar kir mezintir dibin. Sosyalîzma nû ne hewce ye ku were wateya jiholêrakirina tevahî ya bazar û milkê taybet, lê bi îhtîmaleke mezin dê herduyan jî bi girîngî sînordar bike da ku newekheviya dahatê kêmtir bibe. Modela Çînî (li ser bingeha “nirxên Asyayî”, li ser serdestiya berjewendiyên giştî li ser yên taybet) niha ji modela lîberal a Rojavayî ya li ser bingeha “mafên mirovan ên bêqusûr” reqabettir derdikeve holê.
Nebûna amadebûna ji bo sînordarkirina mafên mirovan di gelek waran de (redkirina bacgirtina pêşverû û rêziknameya çalak a dahatan, ku dibe sedema zêdebûna newekheviyê, dudiliya ji bo sînordarkirina belavbûna gazên serayê li welatên dewlemend bi xwe, nekarîna li hember populîzmê di medyayê û siyasetê de) nakokiyên navxweyî teşwîq dike, pêşbaziyê kêm dike û dibe sedema paşketinek li pişt welatên ku di sînordarkirina mafên takekesan de ji bo qenciya giştî biryardartir in. Rojavaya lîberal zehmetiyên zêdetir dijî û di pêşketina aborî û civakî de dest pê dike ku li hember Asyaya Rojhilat a kolektîf, Rojhilata Misilman û qismî Başûrê Asyayê winda bike. Ji ber vê yekê “modela çînî”, heke tenê gengaz be ku elît di çarçoveya wê de were kontrol kirin, dê bêşikestî bibe.
Her çend hilweşîna Yekîtiya Sovyetê û piraniya welatên din ên sosyalîst biha bû û encamên wê yên dûr û dirêj hebûn jî, ev yek nayê wê wateyê ku tevgera sosyalîst bi dawî bûye. Divê ev yek wekî gaveke cidî ya paşveçûnê li ser rêya pêşveçûna civaka mirovahiyê were dîtin. Nakokiyên navxweyî yên pergala kapîtalîst nayên derbaskirin, modela wê ya pêşveçûnê nayê domandin, û xwesteka mirovahiyê ji bo civakek çêtir dê neqede. Gelo sosyalîzm dikare di pêşerojê de bibe rastî? Ev yek bi giranî girêdayî ye ka hêzên pêşverû yên cîhanê dikarin rêyek pêşveçûnê bibînin ku ne tenê polarîzasyon, newekhevî, şer, xerîbbûna mirovan û hwd. yên ji ber pergala kapîtalîst çêbûne ji holê rake, lê di heman demê de di pratîkê de ji hilweşîna Yekîtiya Sovyetê û welatên din ên sosyalîst dersan derxe, bi vî rengî garantiyên sazûmanî ji bo pêkanîna rastîn a rizgariya xwe ya mirovan peyda bike û di dawiyê de komunîzmê ji îdealekê veguherîne rastîyekê.
Hilweşîna Yekîtiya Sovyetê nîşan dide ku sîstema sosyalîst a Sovyetê jî gorkolvanê xwe – çîna ‘’jor’’ a burokratîk di şexsê serokên payebilind ên partî û hikûmetê de anî dinyayê… Di nav sîstema Sovyetê de, komeke serdest a biyanî mezin bû ku li dijî sîstemê bû û dema ku şert û merc destûr dan, derbeyek kujer li sîstema sosyalîst a Sovyetê da, ku bû sedema hilweşîna Yekîtiya Sovyetê.
