Jîyanek ku nêzîkî azadiyê dibe, di sînorên kêlîya rastîyê de ye. Mirovê ku di kêliyê de ava dibe, ku di nav avakirinê de asê maye, gihîştiye yekparebûna wateyê.
Civaka dîrokî, ku xwedan domdariyek bênavber e, di heman demê de civatek exlaqî û siyasî ye jî. Ti kêlîyek bê paşeroj an pêşerojek nîne. Hesabkirina tiştên ku jinan li cihekî ku avahîya exlaqî û siyasî ya civakê lê bûye wêranî, ne zehmet e. Bi rastî, dibe ku hêsantir be ku mirov li tiştên ku wan hiştine binêre ne li tiştên ku wan winda kirine. Herî zêde, em hemî dizanin ku Xwebûn, fikirîna tiştekî ji bo xwe hema hema guneh e. Her jinek ku hewl dide xwe nas bike dizane ku ew çiqas bêwate bûye.
Gotina Rêber Apo ya li ser vê mijarê, “Ez hema bêje dixwazim bibêjim azadî armanca gerdûnê ye,” eşkere dike ku em di rêya xwe de çiqas rastiyek kûr in. Em li ser şîrovekirina hebûnê diaxivin. Em hewl didin ku fêm bikin ka çi di hişê xwedayê gerdûnê de derbas dibû ku mirov afirand, ku sirrek e û divê were zanîn. Pir girîng e ku têgeha mirov, taybetmendiyên ku wî ji hemî zindiyên din cuda dikin, bi kûrahiya zanistî û jêhatîbûna hunerî were çareser kirin. Hebûna mirovan, ku wekî kurteya tevahiya gerdûnê tê hesibandin, divê bi ahenga mezin a xwezaya civakî û yekparebûna gerdûnî were çareser kirin. Wekî din, an koleya sextekarîyek azadîxwaz a takekesî ye an jî dogmatîzmek civakî ya bêserûber e.
Nasname û pênase ji bo hebûnê pir girîng in. Zanîn û pênasekirina tiştekî, diyardeyekê, civatekê, zayendekê, mirovekî, qebûlkirina hebûna wê ye. Wateyên ku ji vê hebûnê re hatine veqetandin, nasname û nav eşkere dikin. Navlêkirin, nîşaneya hebûnê û mîsyona ku ji wê hebûnê re hatiye veqetandin eşkere dike.
Dema ku hebûna jinan tê pênasekirin, mimkun e ku mirov bibîne ku destwerdana bingehîn a zîhniyeta serdest a mêran bi piranî di vê wateyê de ye. Hebûna jinan xwe bi wateya civakî ve girêdaye û xwe bi hêza vê wateyê îfade kiriye. Wate nasnameyê ve girêdide. Nasname wateyê kûr dike. Dema ku em li çîroka dîrokê ya li ser rûyê jinan dinêrin, pêvajoyên navlêkirin û afirandina nasnameyê her gav bi vî rengî pêş ketine. Peyvên Jin-Jiyan, Star-Îştar, Ninhursag, Amargi-Azadi bi hêza wateyê ve girêdaye û bi demê re bûne nasnameyek civakî. Mimkun e ku peyv û mînak zêde bibin. Lêbelê, zîhniyeta bingehîn a serdemê, bîra civakan û cîhana wateyê jî çîroka hebûnê diyar dikin.
Dema ku em li îro dinêrin, tovên ku hevala Zeynep Kınacı ango Zîlan çandiye hîn bêtir mezin bûne û dest bi hilweşandina pergalê kirine. Jinan dest bi axaftina xwe kirin dema ku bêdeng bûn, û her çend cihek di civakê de ji jinan re nehat dayîn jî, ew dest bi pêşengîya civakê kirin. Bi tevgerên ya azadiya jinan û pêşengiya Zîlan re, jinan di nav civakê de nasname, rastî û têkoşîn bi dest xistin. Di lêgerîna vê rastiyê de, wan dest bi şikandina zincîra koletiyê li her derê kirin. Çawa ku lerzîna baskên perperokê bandorê li gerdûnê dike, çalakiya fedakar a heval Zîlan jî bandor li ser jinan, Kurd û Kurdistanê kirîye. Rêber Apo bi gotinên xwe yên “Jineke azadbûyî Kurdistaneke azadbûyî ye û heta zilamekî azadbûyî ye” nîşan da ku jin di azadkirina civakê de çiqas bi qîmet û watedar in û heta çi radeyê bandorê li civakê dikin.
Ev bûye rastiyek ku her kesê ku ji hêla pergalê ve tê acizkirin li ser vê yekê hemfikir e ku jiyana biyolojîk bi tena serê xwe nikare wekî jiyan were pênasekirin. Jiyana di bingeh de li gorî raman û wateyê naverok û cewhera sereke ya jiyanê pêk tîne. Û ev şêwaza jiyanê taybet xwedî hêze di rakirina sînorên di navbera jidayikbûn û mirinê de ye. Yên ku bi xweşikî û bi wate dijîn her gav karîne hebin, çi ew di wê gavê de bi fîzîkî li wir bin an na, ji ber ku helwestek wan heye ku hêjayî bîranînê ye.
Lêbelê, meşa ber bi bidestxistina helwestek yekgirtî û kolektîf û bûyîna ‘xwebûn’ di yekparebûna etîk û estetîka cewhera jin de meşek bêhnfireh û bêdawî ye…
