Newala Xesfeyê ku bi qasî 20 km li başûrê Mûsilê ye, yek ji kûrtirîn newala Iraqê ye. Di dema kontrolkirina bajêr ji aliyê DAÎŞ’ê ve di sala 2014’an de bû yek ji gorên komî yên herî xeternak. Newala Xesfeyê ji aliyê DAÎŞ’ê ve wek cihekî ji bo îdamkirin û avêtina hezaran sivîlan di nav de jin, zarok û kesên ji ber serdemên olî, etnîkî û mezhebî hatine revandin, dihat bikaranîn.
Hevpeyamana Jinên Demokratîk ên Herêmî li Rojhilata Navîn û Bakurê Efrîkayê (NADA), daxuyaniyek nivîskî weşand.
Daxuyaniya Hevpeymana NADA bi vî rengî ye:
“Hevpeymaniya NADA li Iraqê doza newala li Mûsilê dişopîne, ku yek ji tawanên herî hovane yên ku ji hêla DAÎŞ’ê ve di dema kontrola wê ya bajêr de di sala 2014’an de hatine kirin. Ev newala jeolojîk a kûr weke yek ji gorên komî tê hesibandin. Agahdarî, şahidî û wêneyên tirsnak ên ku li ser kûrê hatine eşkerekirin nû ne, DAÎŞ ew weke cihekî ji bo îdamkirin û avêtina bi hezaran sivîlan di nav de jin, zarok û kesên ku ji ber sedemên olî, mezhebî, an etnîkî, an ji bo tolhildana siyasî hatine revandin, bi kar anî.
DAÎŞ’ê li Mûsilê tawan û komkujiyên hovane li dijî jin û zarokan pêk anîn, wan bi hovane înfaz kirin û bi awayekî fîzîkî ji holê rakirin, sivîlan weke mertalên mirovî bikar anîn da ku rê li ber pêşveçûna hêzên Iraqî ji bo nav bajêr bigire û jin û zarokên ji kêmeneteweyên Êzîdî û Xiristiyan firotin bazara bazirganiya mirovan.
Tiştê li newala Xesfê qewimî jenosîd û tawanên li dijî mirovahiyê ye û pêdivî bi tedbîrên bilez ên neteweyî û navneteweyî heye da ku dosyaya newala Xesfeyê li gel gorên komî di bin çavdêriya tîmên dadwerî yên pispor de were vekirin. Her wiha delîl û bermayiyan bi awayekî belge bikin ku mafên qanûnî yên qurbaniyan û malbatên wan biparêze, malbatên qurbaniyan di pêvajoyê de beşdar bike û wan ji pêşketinan agahdar bike. Di heman demê de mafê wan ê zanîna çarenûsa hezkiriyên xwe û bidestxistina edalet û tezmînatê garantî bike.”
Hevpeymaniya NADA, daxwaza parastina cihê kraterê, pêşîgirtina li her destwerdan an wêrankirina bi zanebûn û veguherandina wê ji bo bîrdariyek neteweyî ji bo bîranîna trajediya qurbaniyan û parastina bîra kolektîf kir. Her wiha Hevpeyaman NADA, xwest ku qurbanî weke kesên ku rastî jenosîd an windabûna bi zorê hatine, ne tenê weke qurbaniyên terorê bi fermî bên naskirin û diyar kir ku divê piştî belgekirinê bawernameyên mirinê yên fermî bên dayîn. Hevpeymaniyê banga dabînkirina piştgiriya psîkolojîk û civakî ji malbatên qurbaniyan re, bi taybet jinên ku tevahiya malbatên xwe winda kirine û misogerkirina tevlîbûna wan di bernameyên parastin û hêzdarkirinê de, kir.
