Riza Altûn 25’ê Îlona 2019’an şehîd bû. Hevala wî ya têkoşînê endama Koordînasyona PAJK’ê Evîndar Ararat ku li qada Kurdistan û Ewropayê bi Riza Altûn re xebitî, wiha got, “Di şexsê Riza Altûn de kedeke mezin a hevrêyên ku şoreş, têkoşîn, Rêbertî û hevrêtî nîşanî me dane li ser me heye. Em deyndarê bîranîn, destketî û fêrkirinên wan in.”
Evîndar Ararat diyar kir ku ew ê di şexsê Riza Altûn de xeyal û armancên hemû şehîdan teqez bi serketinê temam bikin.
Nirxandina Evîndar Ararat bi vî rengî ye:
“Destpêkê min sala 1995’an di Kongreya 5’an a PKK’ê de Hevalê Riza nas kir. Cihê kongreyê bû. Lewma li cihekî qelebalix wisa em zêde neketin nava diyalogê. Lê naskirina min a ewilî, ew dem e.
Yanî ji kadroyên damezrîner ên PKK’ê, weke hevaleke ji rêveberiya PKK’ê nirxandinên wî yên di kongreyê de, asta wî ya nirxandina pêvajoyan, asta rexne û rexnedayînê bala min kişandibû. Di salên piştre de di du demên cuda de em di heman rêveberiyê de bi hev re xebitîn. Ez dikarim bêjim pêvajoyên ku min Heval Riza nas kirî, ew pêvajo ne.
Di navbera salên 2002-2005’an de li Ewropayê me bi hev re di xebata heman rêveberiyê de cih girt. Ew pêvajo salên zehmet bûn. Di pêvajoya ku piştî esareta Rêbertî tasfiyegerî, tasfiyegeriya hundir di şexsê Ferhat û Botan de qewimî, divê hîn zêdetir sekna rêxistinî, dilsoziya bi Rêbertî û kesayeta xwe milîtan xwe xistiba pratîkê, di pêvajoyeke wiha de me di heman rêveberiyê de cih girt. Xebatên qada siyasî û civakî bû. Pêvajoyeke krîtîk bû.
LI DIJÎ TASFIYEGERIYÊ HELWESTA WÎ ZELAL BÛ
Di wê demê de helwesta Heval Riza ya di pêvajoya koma xayîn de, hewldana wî ya ji bo rêxistina Ewropayê û ji bo ruhê yekîtiyê, girîng bû. Li wir gelek nîqaşên me çêbûn. Li dijî tasfiyegeriyê divê sekneke çawa hebe, em çawa dikarin vala derxin? Wan bi taybetî li ser Ewropayê gelek hesab dikirin. Hesabên hinek ji wan têkildarî pratîkên berê û têkîliyên hevaltiyê, bi Heval Riza re hebûn. Lê belê Heval Riza bi taybetî ji bo wan bikişîne rêxistinê û beriya biçe xiyanetê bixe pozîsyoneke wisa ku bi rêxistinê re tevbigere, gelek hewl da. Lê belê êdî dema ji rêxistinê qut bûn û çûn xiyanetê, helwesta wî jî zelal bû.
Dilsoziya wî ya bi Rêbertî re girîng bû. Ji aliyê hemû avaniya hevalan ve, bi taybetî ji aliyê civata Ewropayê ve ew pêvajo ji bo Heval Riza pir krîtîk bû. Di vê nuqteyê de nîqaş û nirxandinên li ser nakokiyên di nava rêxistinê de, şer û pirsgirêkên zêde wê çi bin? Hesabên hêzên derve, ji bo hêzên Kurd çi ye? Ji bo nirxandina sedem û encamên vê yên polîtîk, îdeolojîk û rêxistinî, di pratîka Ewropayê de heval Riza xwedî sekneke pir girîng bû. Nîqaşên wî yên bi rêveberî û hevalan re jî pir zelal bûn.
Weke şexs jî helbet zehmetî kişand. Mesele di pêvajoyê de ji bo parastina yekbûna avaniya rêxistinê û li dijî hewldana tasfiyegeriyê hem li aliyê gel hem jî li aliyê rêxistinî ji bo diyarkirina helwestê hewldaneke pir girîng raber kir.
HEVALEKÎ DIXWEND, PARVE DIKIR Û PERWERDE DIKIR
Piştre li çiyê, li qada gerîla jî nêzî 2-3 salan bi Heval Riza re me di heman rêveberiyê de cih girt. Heval Riza di qadên xebatên cuda de jî cih girt. Yanî hem di asta leşkerî, hem asta siyasî, dîplomatîk, hem jî asta rêxistinî de.
Li Ewropayê ji bo eleqeya bi gel re, bi taybetî eleqeya bi welatparêzên di rêveberiyê de, ji bo perwerdekirin, nîqaş û çareserkirina pirsgirêkên gel xwedî hewldaneke pir girîng bû, hêza wî ya perspektîfê pir bû. Li çiyê jî em dikarin bêjin ku ji bo perwerdeya hevalan, eleqe, pêvajoya nîqaşan û di rêveberiyê de avakirina mejiyekî hevpar, xwedî hewldaneke pir girîng bû. Helbet hevalekî ji kadroyên damezrîner ê rêxistinê bû. Mesele timî ji me re wiha digot, min zanîngeh nexwend, salên pir dirêj min nexwend lê min li Zanîngeha PKK’ê xwe pêş xist. Bi rastî jî pir dixwend. Gelek caran pirtûkên ku dixwend, mînak nîşanî me dida, ‘van jî bixwînin, çarçoveya wê ev e, van xalan dinirxîne, divê hûn xwe zane bikin’. Hem ji bo parvekirina tiştên ku dixwend hem jî ji bo gelek hevalên xwe teşwîqî xwendinê bike, xwe mînak nîşan dida û lêhêrbûnên xwe parve dikir.
Weke şexs jî xwedî otorîteyeke diyar bû. Carna pir hişk bû, carna dema asta wî ya rexnekirinê nedihat fêmkirin ji bo kes bêrehm dihat. Lê belê dema te naveroka rexneyê, armanca wî fêm dikir, te hîn zêdetir ew fêm dikir.
Mesele têkiliyên wî bi hevalên ciwan re pir baş bûn. Yanî tevî temenê xwe, tevî ku yek ji kadroyên damezrîner ê rêxistinê bû û di wezîfeya asta jerî jor a rêxistinê de bû, bi hevalên ciwan re zêdetir dilnizm bû, zêdetir parve dikir, gelek caran bi henekên xwe jî perwerde dikir, moral dida, sewqî xebitînê dikir, tecrubeyên xwe parve dikir, gelek caran bîranînên xwe vediguherand materyaleke perwerdeyê. Ji bo fêmkirinê zêdetir bi hevalên ciwan re eleqeder dibû.
Hin aliyên wî hebûn ku carna bi hevalên jin re diket nav nîqaşê. Dema em jî bi hev re dixebitîn, me dem bi dem nîqaş dikirin. Dem bi dem me têkildarî azadiya jinê, asta pêşengiyê ya jinê û ferqa jinan nîqaş dikir. Lê hingî ku hêza tevlîbûnê ya jinê, asta wê ya pêşengiyê û asta wê ya pêşxistinê didît, hîn zêdetir rêz da jinê, girîngî da û hîn zêdetir xwedî li rola jinê ya di şoreşê de derket. Bi taybetî piştî sala 2000’an mesele bi guhertina paradîgmayê re, ji bo sîstema hevserokatiyê, şoreşa jinê, azadiya jinê, nûneriya wekhev, şêwazê rêveberiya demokratîk û rêxistinbûna civaka demokratîk di çarçoveya paradîgmaya Rêbertî de hîn zêdetir fêm bike, Heval Riza ket nava hewldanê.
ASTA WÎ YA HESAB PIRSÎNÊ XURT BÛ
Di şêwaza rêveberiyê de jî dema şaşî didît, hesab dipirsî. Weke nimûne, li hemberî têgihiştinên şaş û li dijî pratîkên neyînî tawîz nedida. Her wiha li hemberî pratîkên lewaz ên serketinê nayînin astek wî ya têkoşînê ya xurt hebû.
Hevrê Riza xwedî zanîneke kûr a îdeolojîk û siyasî bû. Ew mirovekî pir dixwend, lêkolîn dikir, pirs dikir û her tim xwe nû dikir. Salên dirêj di zindanê de mabû û li wir berxwedaneke girîng nîşan da. Wî di zindanê de xwe perwerde kir û bingeheke zanînê ya berfireh bi dest xist. Wî ev zanîn wekî rêveberiyek kadro, endamekî pêşeng ê PKK’ê pêş xist. Wî bi taybetî piştî guhertina paradîgmayê, ji bo ku paradîgmayê çêtir fêm bike, bi berfirehî dixwend û xwe pêş dixist. Hevrê Riza xwedî zeka, aqil, hêza analîzkirinê û jêhatiyên analîtîk ên bi hêz bû. Wî dikaribû hişmendiya dîrokî bi bûyerên rojane re bike yek da ku nirxandinên kûr bike. Wî analîzên rast ên li ser hemleyên siyasî, leşkerî û polîtîkaya dijmin pêşxist û hemleyên dijber pêş dixistin. Di vî warî de, aqilê wî yê pratîkî û jêhatiyên wî yên analîtîk ên dîrokî pir xurt bûn. Di dersên ku dida, civînên ku lidar dixist û nîqaşên ku dikir de, her gav perspektîfek xurt pêşkêş dikir, hevrêyên xwe teşwîq dikir ku bi bandortir têbikoş in. Ew hem perwerdekar û hem jî bi dayîna perspektîfan rêberî dikir.
Hevrê Riza di şêwaza xwe ya rêveberiyê de jî dihişt ku kesên di rêveberiyê de bi kûrahî bifikirin û lêhûrbûnên xurt bikin. Ji bo têgihîştineke hevpar derkeve holê nêrîn digirt û parve dikir. Wî di çareserkirina nakokiyan û pirsgirêkan de nêzîkatiyên piralî nîşan dida, carinan hişk, carinan têgihîştî û carinan jî hînker. Carnan bi sebir û carnan jî bêsebir bû. Rêbazên wî bi hev ve girêdayî û piralî bûn, hem ji bo dane fêmkirinê û hem jî ji bo veguhertinê şêwazek wî ya xurt a rêveberiyê hebû. Rêbaza wî mirovan teşwîqê lêhûrbûn û têkoşînê dikir. Ji bo peydakirina aqilekî hevpar hewl dida. Bi rastî jî dihişt ku lêhûrbûnên piralî çêbibin. Asta wî ya perwerdehiyê jî ev encamê derdixist holê. Kûrahiyek felsefî, dîrokî, rewşenbîrî, teorîk û pratîk di xwe de ava kiribû. Ji ber vê yekê şêwaza wî piralî û kûr bûn.
Hevrê Riza carinan di demên ku nedihat hêvîkirin de bîranînên xwe parve dikir û atmosfer nermtir dikir. Gelek caran rexne an hişyariyên xwe bi zimanekî henekî dianî ser ziman. Nêzîkatiya wî ya ji bo têkiliyan ne mîna rêveberek, mîna hevrêyek bû. Ew li ser bingeha têkiliyên hevrêtî, hê zêdetir parvekirin û yekkirinê esas digirt.
EM DEYNDARÊ HEVRÊYÊN MÎNA WÎ NE
Hevrê Riza, kadroyek pêşeng ê salan bû û xwedî tecrûbeyek mezin a rêveberî bû. Mirovekî wisa bû ku di kesayetiya xwe de hêzên mamostetî, fermandarî û rêveberiyê dihewand. Di jiyana xwe de xwedî dîsîplînek xurt a xebatê bû, di aliyê leşkerî de jî wisa bû. Xwedî enerjiyek mezin bû, bi plan tevdigerî û rêxistinkirî bû. Min qet nedît ku hevrê Riza bi awayekî bêplan, belav û bêpêşbînî xebitiye. Şewazek wî ya rêveberî û xebatê hebû ku pir bidisîplîn bû, baş plan dikir û pêşiya xwe didît. Bi berdewamî alternatîf û çareseriyan li hemberî pirsgirêkan pêş dixist. Rê vedikir û nûjen bû. Her çend xebata bi wî re carinan zehmet bû jî, ez ji wî hînê gelek tiştan bûm. Perspektîfa wî ya siyasî, pêşbînî, qabiliyeta wî ya dîtina çareseriyan û dîsîplîn ji bo min bû ezmûnek xurt a hînbûnê.
Şehadeta hevrê Riza ji bo her kesî pir giran bû. Ew hevrêyekî Rêbertî bû û hewl dida ku Rêbertî fêm bike û bipratîk bike. Hevrê Riza tecrûbeya bi salan berhev kiribû û bi awayekî piralî, felsefî, îdeolojîk, dîrokî û rewşenbîrî pêş ketibû. Ew wekî pêşeng, rêber û hevrêyekî xwedî ezmûnek girîng bû. Windakirina wî hem ji bo têkoşîna gelê Kurd û hem jî ji bo têkoşîna şoreşgerî bi giştî windahiyek mezin bû. Ji bo min, mîna hemû hevalên min ên din, ew windahiyek mezin bû.
Ez xwe bextewar dibînim ku min bi hevrêyên wiha re hevrêtî kir û li kêleka wan têkoşîn meşand. Me bi hev re berpirsiyariyên rêxistin û şoreşê girtin ser milên xwe, ji destkeftiyên wê heta kêmahiyên wê me berpirsyarî girt û têkoşîn meşand. Me xwe perwerde kir û pêş xist. Ji ber vê yekê xwe bextewar dibînim.
Di şexsê hevrê Riza de em deyndarê hemû hevrêyên ku me hînê têkoşînê, şoreşê, Rêbertî û hevrêtî kirine. Berpirsiyariya me li hember bîranîn, ked û hînkirinên wan heye.
Ji niha û pê ve, armanca min ew e ku xwedî li ked, bîranîn û xebata netemam a hevrê Riza û hemû şehîdên me hiştine derkevim, armanca wan mezintir bikim û bigihînim encamê.
Ez hemû şehîdên şoreşê, di şexsê hevrê Riza de, bi hurmetî û minetdarî bi bîr tînim. Ez diyar dikim ku em ê têkoşînek bi biryardartir bidin da ku xewn û armancên wan bi serketinê tacîdar bikin.”
