Parlamenterê Stenbolê yê DEM Partiyê Celal Firat têkildarî sererastkirinên qanûnî yên ku di çarçoveya “Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk” de bên Meclîsê, ji ANF’ê re nirxandin kir. Firat diyar kir ku tevî ku li Meclîsê xebatên komîsyonê beriya demek dirêje temam bûne, qanûna çarçoveyê hîna nehatiye derxistin û got, ev hemleyeke hikûmetê ya ji bo dem qezenckirinê ye.
Firat destnîşan kir ku ji bo pêvajo pêş bikeve, divê gavên hiqûqî yên şênber bên avêtin û ragihand ku statuya Rêber Apo jî ji bo kar û xebatên ji vir û şûnde girîng e.
Firat diyar kir ku êdî divê pêvajo zêde neyê dirêjkirin û qanûnên ji bo ji heqîqet û bendewariyên civakê re bibin bersiv, bên derxistin.
Firat ev tişt jî got, “Mîna di raya giştî de hatî parvekirin, di serî de Qanûna Têkoşîna Li Dijî Terorê divê gelek sererastkirin anîban rojeva Meclîsê. Lê belê evane nehatin kirin. Hin pirsgirêkên siyasî çêbûn. Niha nîqaş û pirsgirêkek cidî heye; pirsgirêk bi rengekî zêde di nava civakê de tên hîskirin. Serokên komên me, hevserokên giştî yên me û berdevkê me yê partiyê jî, vê timî di raya giştî de tîne ziman. Em jî dixwazin ku ev qanûnên çarçoveyê beriya Meclîs were girtin, bi lez bên derxistin.
Lê belê desthilatdarî heta niha tenê helwesteke ku berpirsyariyê diavêjin hevdû, raber dike. Êdî divê zêde ev pêvajo neyê dirêjkirin û qanûnên ji heqîqet û bendewariyên civakê re bibin bersiv, bên derxistin.”
‘NABE KU PISGIRÊKA KURD TENÊ DI ÇARÇOVEYA BÊÇEKKIRINÊ DE BIHÊLIN’
Firat rexne kir ku nîqaşên di çapemeniyê de û di siyaseta desthilatdariyê de tên kirin cewherê pirsgirêka Kurd ji nedîtî ve tê û pirsgirêkê tenê di çarçoveya bêçekkirinê de dinirxîne. Firat destnîşan kir ku divê zimanê medyayê û desthilatdariyê were guhertin û wiha pêde çû:
“Mixabin li Tirkiyeyê hîna heman ziman tê karanîn. Navê komîsyonê jî ne di vê nuqteyê de bû. Êdî divê ev zimanê hatî şexsîkirin, were bidawîkirin. Divê desthilatdarî konjonktureke ku şert û mercên aştiya bi rûmet çêbike, biafirîne. Lê heta niha ev yek neafirand. Mesele tenê meseleya çek nîne; Tirkiye divê demokratîk bibe. Daxwazên Kurdan hene, meseleya Kurd heye û hîna bi dehan, bi sedan pirsgirêk hene.
Divê ev zimanê ku şev û roj di medyayê de bi mantiqa ‘terorê’ li her tiştî dinêre, were bidawîkirin. Ev ziman ti tiştî bi Tirkiyeyê nade qezenckirin.
Mixabin îro bi mantiqê gelo wê çi bi me bide qezenckirin, li her tiştî tê nêrîn. Em vê rast nabînin. Ev pirsgirêk, pirsgirêka hemû gel û civakên li Tirkiyeyê ye. Em dibêjin eger pêwîst bike bila çêkereke siyasî ya mîna DEM Partiyê jî nebe. Bes bila aştî û demokrasî pêk were. Em zagoneke bingehîn a demokratîk dixwazin ku her kes bikare xwe di nav de bibîne.”
‘YEKANE ŞERTÊ ÇARESERIYÊ DEMOKRASÎ Û HEVRÛBÛNA BI RABIRDÛYÊ RE YE’
Firat destnîşan kir ku daxwaza herî esas a civaka Kurd û partiyên wê demokratîkbûn e û diyar kir ku Tirkiye divê bi rabirdûya xwe ya bi siyaseta înkar û îmhayê nixumandî re, hevrû bimîne. Firat got, “Em demokrasiyê dixwazin. Dema demokrasî çêbû, wê azadî jî çêbin, nasname wê xwe îfade bikin, hemû civak wê bi zimanê xwe û baweriya xwe bikarin xwe bi rengekî azad îfade bikin û mekanîzmayên ku bikarin xwe pê rêve bibin, ava bikin. Ev encex bi demokrasiyê pêkan e. Her kes divê hurmet nîşanî hiqûqa hevdû bide.
Tirkiye divê demokratîk bibe û bi rabirdûya xwe re hevrû bimîne. Bifikirin, li Sêwasê 33 mirov, beriya 33 salan bi zindî hatin şewitandin. Hîna ev jî tam nehatiye ronîkirin. Em dikarin mîna vê bi sedan komkujiyan bînin ser ziman. Tirkiye êdî divê bi van êşan re hevrû bimîne.
Niha li girtîgehan girtiyên nexweş hene, dîlgirtiyên siyasî hene. Ev zihniyet divê xwe biguhere. Weke DEM Partî em Tirkiyeyeke demokratîk û bi rabirdûya xwe re hevrû bimîne, dixwazin. Em rastiya vê civak û gelî ne. Weke DEM Partî em demokrasiyê dixwazin.”
‘DIVÊ JI BO BIRÊZ OCALAN ŞERT Û MERCÊN AZAD BÊN AFIRANDIN’
Celal Firat têkildarî nîqaşên li ser muxatabiya di çareseriya pirsgirêka Kurd de, nirxandin kir û destnîşan kir ku divê rola Rêber Apo ya ji bo pêvajoyê were zelalkirin.
Firat ev tişt jî got, “Birêz Ocalan bangek kir û li ser esasê vê bangê berpirsyariya xwe bi cih anî. Êdî sîstem û dewlet divê di çarçoveyeke hîn demokratîktir de li vê meseleyê binere. Divê statuya wî bi rengekî zelal were diyarkirin. Birêz Ocalan muxatabê sereke yê vê pêvajoyê ye. Lewma divê jê re şert û mercên azad demildest bên avakirin ku bikare rasterast bi gelê xwe re baxive û xwe îfade bike.”
‘GEL JI AŞTIYÊ RE AMADE YE, DESTHILATDARÎ DIVÊ ÎRADE NÎŞAN BIDE’
Celal Firat têkildarî civînên gel ên li Sêwas, Tokat, Malatya û Puturge lidar xistin, çavdêriyên xwe anî ziman û got, di beşên fireh ên civakê de bendewariya ji bo aştiyê xurt e, lê bêbaweriyeke cidî li hemberî desthilatdariya siyasî heye.
Firat ev tişt bilêv kir: “Di serî de Sêwas, Tokat û Malatya em bi navçe û herêmên cuda re di nava danûstandinan de ne. Her kesê ku em pê re hevdîtinê dikin, dixwaze demildest aştî çêbibe. Lê belê li hemberî pêvajoyê bêbaweriyek jî heye; pirs dikin ‘gelo çima ev gav nayên avêtin?’
Her kes êdî demokrasî, azadî û aştiyê dixwaze. Dibêjin, ‘em westiyan’. Gel ji bo aştiyê amade ye, bes bila desthilatdarî gavên bi wêrek bavêje.”
