Bi “Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk” re têgîna entegrasyona demokratîk bû yek ji sernavên girîng ên nîqaşên li ser çareseriya pirsgirêka Kurd. Têgîn di çarçoveya perspektîfa civaka demokratîk a Rêber Apo de ji aliyê hiqûqî, siyasî û civakî ve tê nîqaşkirin.
Civaknas Nazan Ustundag ku li bajarê Zurich ê Swîsreyê beşdarî Konferansa Entegrasyona Demokratîk a Akademî Kurd bû, mijar ji ANF’ê re nirxand.
Nazan Ustundag anî ziman ku entegrasyona demokratîk weke pêvajoyeke hem hiqûqî hem jî civakî tê nirxandin û diyar kir ku Kurd ne tenê li qada siyasî, di heman demê de li gelek qadên jiyana rojane li derveyî qanûnê hatine hiştin.
Ustundag diyar kir ku entegrasyona demokratîk bi rêya rêxistinbûna civakî û nîqaşan dikare bê pêşvebirin û got, “Bêguman aliyekî vê yê hiqûqî heye. Ji aliyê hiqûqî ve aliyê xwe yê naskirin û wekhevîbûnê heye. Lê li aliyê din ev dem di heman demê de pêvajoyeke welê ye ku civaka Kurd li ser xwe, derdên xwe û rê û rêbazê ketina nava hiqûqê gotinê hilberîne.
Ev yek jî bi rêxistinbûna civakî dibe. Bi nîqaşên civakî, parvekirina çîrokan, veguherandina vê yekê bi rengê daxwazan, carna jî bi hilberandina alternatîfan, veguherandina li qadên alternatîf û jiyana alternatîf dibe. Ez weke pêvajoyeke bi vî rengî ya dualî fêhm dikim. Bawerim tişta ku em bi rengê dualî ya pêvajoya civaka demokratîk û dewleta demokratîk pênase dikin ev e.”
Nazan Ustundag destnîşan kir ku di Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk de gavên ji aliyê dewletê ve bêne avêtin û rêxistinbûna demokratîk a civakê divê ji hev cuda werin nirxandin û got, sistbûna li qada dewlet a demokratîk divê têkoşîna civakî bi sînor neke.
‘ENTEGRASYONA DEMOKRATÎK NAYÊ WATEYA YEKBÛNA BI DEWLETÊ RE’
Civaknas Nazan Ustundag anî ziman ku entegrasyona demokratîk nayê wateya yekbûna bi dewletê re û axaftina xwe bi vî rengî dewam kir, “Entegrasyona demokratîk ti carî nayê wateya yekbûneke bi dewletê re. Ji ber ku ji xwe em zanin ku di navbera dewlet û civakê de nakokiyên sereke hene, di navbera dewlet û civakê de timî rageşiyek heye. Lê belê hewldana me ya di vê pêvajoyê de wê diyar bike ku rageşiya navbera dewlet û civakê wê bi kîjan amûran bê vegotin.
Ev têkoşîn heta niha bi giranî bi aktora qada çekdarî pêk hat. Bêguma civak her tim çalak bû lê belê divê civak hîn bêhtir bê aktîfkirin, ev jî bi wê eykê dibe ku di nava vê têkoşînê de civak hîn bêhtir bibe aktor û ji A heta Z bikeve nava liv û tevgerê. Ez ji vê têkoşînê entegrasyona demokratîk fêhm dikim.”
Ustundag ragihand ku entegrasyona demokratîk divê tenê weke têkoşîneke bi civaka Kurd sînorkirî neyê dîtin û anî ziman ku beşên civak yên civakî yên li Tirkiyeyê bi heman pêvajoyên dervehiştin û neqanûnîkirina bi heman rengî re rû bi rû ne.
Nazan Ustundag destnîşan kir ku ji ber vê yekê divê di navbera derdorên cuda de qadên têkoşînê yên hevpar bêne avakirin û got, “Dema ku ev hate kirin, bêguman divê tifaq bêne avakirin, têkilî bê danîn û ji jêrê ve tifaq bêne afirandin. Li Tirkiyeyê ne tenê Kurd weke qaçax tê dîtin. Gelek mirov, gelek derdor weke qaçax hate nîşandan. Ev yek dikare nuqteyeke hevpar biafirîne.”
‘BÊYÎ DEWLETÊ Û BI DEWLETÊ RE’
Nazan Ustundag destnîşan kir ku di navbera têkoşîna civakî ya bêyî dewletê û pêkanîna veguherîna siyasî û hiqûqî ya dewletê de dijberiyeke mecbûrî nîne û anî ziman ku di encama têkoşîna civakî de dewlet neçar ma ku hin guherînan qebûl bike.
Nazan Ustundag got, “Yanî bêyî dewletê û bi dewletê re. Bi dîtina min di vir de herdu jî îllehî li dijî hev nîne. Ji ber ku dema mirov li gel nebûna dewletê tevbigere, bi salan dît ku dikare dewletê bîne nuqteyekê.”
Civaknas Nazan Ustundag diayr kir ku entegrasyona demokratîk weke pêvajoyek ji veguherîna hiqûqî û têkoşîna civakî dikare bê nirxandin û got, “Lewma mirov dikare herduyan bi hev re bifikirin. Lê belê armanca me divê fêhmkirina xwe, temsîlkirina xwe û afirandina gotina xwe bi rengekî demokratîk be.”
