Dema êrîşên çeteyên DAÎŞ-HTŞ ên bi piştgiriya dewleta Tirk li ser Bakur û Rojhilatê Sûriyê didomin, bersivên navnetewî berdewam in. Nivîskar û fîlozofê Fransî Patrice Franceschi, nivîskarê pirtûka “Ji bo Kobanê Mirin” ê ku ji roja ewil ve li qadê Rojava û Şoreşa Rojava bi baldarî şopandiye, li ser pêşketinên dawî ji ANF’ê re nirxandin kir.
‘XIYANETA GIRAN A DYA’YÊ HEYE’
Franceschi diyar kir ku sedema sereke ya êrîşên dagirkeriyê yên ku di 6’ê Çile de li taxa Kurd a Helebê destpê kirin û paşê hemû herêma xweser hedef girtin, xiyaneteke giran a DYA’yê li hemberî Kurdan e. Li gorî wî, lihevkirina hatî çêkirin vebijarkeke giran e ku li dijî şer hatiye pêşxistin.
Franceschi bal kişand ser ku DYA bi awayekî pratîk êrîşên li dijî dewleta Tirk û hikûmeta veguhêz a Sûriyê pejirandiye. Wî got ku DYA careke din mîna li Afganistanê û gelek deverên din ên cîhanê, li vir jî nêzîkatiyeke nîşan da û li şûna parastina hevkarên xwe yên li qadê an avakirina stratejiyeke siyasî û leşkerî ya demdirêj û domdar, berjewendiyên xwe yên kurt pêş xist û Kurdan jî mîna gelek gel û aktoran din tenê hişt. Franceschi diyar kir ku ev helwest hem li herêmê bêbaweriyeke mezin diafirîne û hem jî rê li ber pevçûnên nû vedike.
‘EL KAÎDE HATE HILBIJARTIN’
Franceschi bal kişand ser ku li dijî Kurdan El Kaide, yanî cîhadî hilbijartin û got ku di vê rewşê de Tirkiye bi destûra DYA’yê jî, bi rêya van komên cîhadî projeya tunekirina herêma xweser dimeşîne.
Franceschi wiha dewam kir: “Îro kî Sûriyê îdare dike? Ev avahî El Kaide ye û eşkere ye ku ev zihniyet hîn jî tê parastin. Cîhadîyek kravatê girêdide, zihniyet naguhere. Tê gotin ku Colanî di bin kontrolê de ye; lê wisa nîne. Di êrîşên dawî de êrîşên li ser sivîlan û komkujî nîşan didin ku ev avahî ji kontrolê derketiye. Dîsa, li hemberî me avahiyeke heye ku her carê li peymanên bi Kurdan re naşopîne. Bi kurtî, li şûna Kurd û Rojava ku ji bo demokrasiya herêmê girîngiyeke jiyanî heye, ev avahiya cîhadî hate hilbijartin.”
‘HELWESTA FRANSAYÊ NAYE PEJÎRANDIN’
Franceschi helwesta welatên Yekîtiya Ewropayê, bi taybetî ya Fransayê, wekî xiyanetê nebîne jî wekî xeletiyên giran binav kir û got ku ev yek di pratîkê de tê wateya terikandina Kurdan. Wî bi tundî rexne li ser wê yekê kir ku Serokomarê Fransayê Emmanuel Macron HTŞ’ê Colanî li Parîsê pêşwazî kir û got ku ev yek qebûl nabe û hem ji aliyê siyasî hem jî ji aliyê exlaqî ve berpirsiyariyeke giran tîne.
Franceschi wiha got: “Qebûlkirina avahiyeke wisa cîhadî li Parîsê û hewldana rewa nîşandana vê têgihiştinê qebûl nabe. Wêneyên ku Serokomar Macron Colanî hembêz dike nehatin jibîrkirin. Em dizanin ku îro Fransa di êrîşên li ser Rojava de rola dîplomatîk dilîze. Lê pir dereng maye.”
‘JI BO EWROPAYÊ JÎ METIRSÎ YE’
Franceschi diyar kir ku êrîşên li ser Rojava ne tenê ji bo Kurdan, ji bo ewlehiya Ewropayê jî metirsiyek e. Û got ku terikandina Kurdan li dijî DAÎŞ’ê şer kirin û wan leşkerî têk birin, ji bo Ewropayê jî dê encamên wê hebin. Franceschi bal kişand ser hebûna endamên DAÎŞ’ê di zîndanan de li herêmê û wiha got: “Hate pêşbînîkirin ku ewlehiya zîndanan ku endamên DAÎŞ’ê tê de girtî ne, bê dayîn hikûmeta demkî ya Sûriyê. Wêneyên li Reqayê û deverên din nîşan didin ku ev polîtîka xeletiyek e. Em nizanin çiqas cîhadî hatin berdan. Hebûna van cîhadîyan li vir ji bo Ewropayê jî metirsiyeke berdewam e.”
‘BI ZIHNIYETA EL KAÎDEYÊ PÊŞEROJ NAYÊ AVAKIRIN’
Franceschi li ser peymana di navbera Hêzên Sûriya Demokratîk (QSD) û Hikûmeta Demkî ya Şamê de jî nirxandin kir û got: “Divê wekî vebijarkeke li dijî şerekî giran were nirxandin.”
Franceschi diyar kir ku civaka navnetewî ji bo parastina Rojava li hemberî xiyaneta DYA’yê dereng maye û wiha bang kir: “Ligel her tiştî divê ev avahî were parastin. Bi zihniyeta El Kaideyê tu carî Sûriyeke ji nû ve nayê avakirin. Ev yek ji bo hemû gelên li welat û ji bo her kesî metirsiyek e.”
