Ji Ewropayê heta bi Awûstralyayê, 79 komele û saziyên Êzidiyan ên li derveyî welat têkildarî projeyên Santralên Enerjiya Rojê (GES) ên li Mîdyad a Mêrdînê û Beşîrî ya Êlihê daxuyaniyeke hevpar dan. Di destpêka daxuyaniyê de hate ragihandin ku ew projeyên GES’ê yên li ser gundê Bacinê yê navçeya Mîdyadê û herêma Beşîrî ya Êlihê ku 13 gundên Êzidiyan lê hene, bi baldarî û hesasiyeteke mezin dişopînin. Sazî û rêxistinên Êzidiyan destnîşan kirin ku ew piştgiriyê didin enerjiya nûjenkirî yên dostê xwezayê ne, lê belê geşepêdana domdar divê bi rêzgirtina li mafên hindikahiyên dîrokî, parastina qadên jiyanê yên çandî û bi hestiyariya civakî û ekolojîk be.
Di daxuyaniya hevpar de hate ragihandin ku erdên ji bo projeyên GES’ê qala wan tê kirin, ne erdên vala ango bêqîmet in û hate gotin, ew herêm bi sed salan beşek ji jiyana civakî, çandî û aborî ya gelê Êzidî ye. Bi dewamî hate gotin, cihê ku plan tê kirin ku projeya GES’ê lê bê avakirin weke goristan û cihên xwe yên pîroz bi wateyeke kûr a olî û çandî tê bikaranîn, lewma projeya hatiye plankirin ji aliyê civaka gundan ve bi nerazîbûn hatiye pêşwazîkirin.
Hate ragihandin ku gundî van projeyan weke destwerdana li ser wargehên xwe yên jiyanî, bîranîn û çandî yên dîrokî dibînin.
Sazî û komeleyên Êzidiyan bal kişandin ser travmaya kûr, koçberiya bi zorê û windahiyên mezin ên civaka Êzidî ya li Tirkiyeyê û bi bîr xistin ku salên berê bi hezaran malbatên Êzidî neçar man ku gundên xwe bihêlin û bi taybetî berê xwe bidin Almanyayê û welatên cuda yên Ewropayê.
Di daxuyaniyê de işaret bi tevgera vegera li warê xwe hate kirin ku salên dawî destpê kiriye û ev yek ji bo civaka Êzidî gelekî girîng hate dîtin. Derfetên jinûve avakirina mal, goristan, cihên pîroz û gundan ji bo civaka Êzidî weke hêvîbexşek ji bo paşerojê hate destnîşankirin. Saziyan diyar kirin ku di atmosfereke bi vî rengî ya bi hêvî de gav û projeyên qala wan tê kirin, dikare bandoreke neyînî bike.
Saziyan têkildarî projeyên GES’ê ev fikarên xwe parve kirin:
– Windabûna zozan û axên çandinî yên kevneşopî,
– Bandorên ekolojîk ên ku di qadên hestiyar ên xwezayî de dikarin derkevin holê,
– Îhtîmala zirardîtina cihên çandî, olî û dîrokî,
– Nebûna agahdarkirina têr a gelê herêmê û nebeşdarbûna wan di pêvajoyên biryardanê de,
– Bandorên civakî û aborî li ser civaka Êzidiyan a ku li herêmê dijî,
– Encamên neyînî yên ku dikarin li ser pêvajoyên veger û jinûve avakirinê yên paşerojê çêbibin.
KOMELE Û SAZIYÊN ÊZIDIYAN BI 5 XALAN PÊŞNIYARÊN ÇARESERIYÊ KIRIN
Di daxuyaniya hevpar de hate xwestin, ku rêyên alternatîf ên çareseriyê bi cidiyet were nirxandin.Her wiha banga xurtkirina diyaloga bi beşên civakî yên têkildar re hate kirin.
Ji bo çareseriyê jî ev pênc xal hate pêşniyarkirin:
1. Nirxandina Herêmên Alternatîf
Girîng e ku projeyên enerjiya rojê li şûna herêmên hestiyar ên çandî, dîrokî û ekolojîk, li qadên ku binesaziyên wan guncaw in an jî berê ji bo armancên cuda hatine bikaranîn, werin bicihanîn.
2. Piştgiriya Modelên Enerjiyê yên Ne-Navendî
Bi saya sepanên piçûktir ên enerjiya rojê ku li ser avahî û banan tên saz kirin, dikare hem hilberîna enerjiya domdar were peyda kirin û hem jî jiyana kevneşopî ya gundan were parastin.
3. Nirxandina Hevbeş a Çandinî û Hilberîna Enerjiyê
Bi modelên weke agro-fotovoltaîk, çandinî, heywandarî û hilberîna enerjiyê dikarin bi hev re bêne domandin; bi vî awayî şêweyên bikaranîna kevneşopî ya erdan jî tên parastin.
4. Parastina Gundên Vegera Êzidiyan
Piştgirî û parastina taybet a gundên Êzidiyan li herêmên Midyad û Batmanê, ji bo parastina mîrata çandî, geşepêdana gundewarî ya domdar û lihevhatina civakî girîngiyek mezin heye.
5. Lêkolînên Serbixwe yên Zanistî û Çandî
Berî sepandina projeyan, divê bandorên ekolojîk, arkeolojîk, dîrokî û olî ji aliyê pisporên serbixwe ve bi awayekî berfireh werin lêkolînkirin.
Di dawiya daxuyaniyê de bang li saziyên desthilatdariyê, dezgehên dadgeriyê û biryarderên siyasî û rêxistinên neteweyî û navneteweyî hate kirin ku berpirsyariya dîrokî ya li hemberî gundên Êzidiyan ên li herêmên Mîdyad û Êlihê bi hestiyariyeke mezin werin nirxandin.
SAZIYÊN KU MOHRA XWE DANÎNE BINÊ DAXUYANIYÊ
⦁ Civaka Êzidî ya Bielefeld-OWL
⦁ Civaka Êzidî ya Emmerich e.V.
⦁ Civaka Êzidî ya Sulingen e.V.
⦁ Civaka Êzidî ya Wilhelmshaven e.V.
⦁ Navenda Çanda Êzidî ya Bremen û derdora wê e.V.
⦁ Navenda Çanda Êzidî ya Celle e.V.
⦁ Civaka Êzidî ya Westmünster e.V.
⦁ Dengê Azad (DRA)
⦁ Civaka Êzidiyan ya Bochum e.V.
⦁ Civaka Êzidiyan ya Bergen e.V.
⦁ Enstîtûya Zanistên Êzidî e.V.
⦁ Komela Cil û Bergên Kevneşopî ya Êzidî ya Oldenburg e.V.
⦁ Divana Gundê Bacinê (Tirkiye)
⦁ Ronahî Diepholz – Komela Çandî û Civakî ya Êzidî e.V.
⦁ Civaka Êzidî ya Osterholz e.V.
⦁ Forûma Êzidî ya Oldenburg e.V.
⦁ Forûma Êzidî ya Delmenhorst e.V.
⦁ Komela Çanda Êzidî ya Ostfriesland e.V.
⦁ Komela Çandî û Civakî ya Êzidî e.V.
⦁ Navenda Çand û Mafên Êzidî
⦁ Yekîtiya Eyaleta Niedersachsen ya Êzidiyan e.V.
⦁ Navenda Çanda Êzidî ya Liège (Belçîka)
⦁ Fêdêrasyona Êzdiyên Fransa
⦁ Mala Êzdiyan a Rouenê – Fransa
⦁ Yekîtiya Êzdiyan a Amiensê – Fransa
⦁ Mala Êzdiyan a Bordeaux – Fransa
⦁ Mala Êzdiyan a Valence – Fransa
⦁ Mala Êzdiyan a Lille – Fransa
⦁ Civaka Êzidî ya Rheinland-Pfalz e.V. (2013)
⦁ Civaka Çand û Civakî ya Êzidî ya Berlînê e.V.
⦁ Akademiya Navneteweyî ya Êzidiyan e.V.
⦁ Şengal – Komela Çand û Medyaya Êzidî e.V.
⦁ Yakbûna Êzidiyan – Herêma Hameln-Pyrmont e.V.
⦁ Roja Êzidî ya Stuttgart e.V.
⦁ Navenda Soykirina Êzidiyan e.V.
⦁ Komela Çanda Êzidî ya Bielefeld e.V.
⦁ Mala Êzidiyan ya Lüneburg e.V.
⦁ Rêxistina Alîkariya Êzidî Roj
⦁ Komela Êzidî ya Meinersen
⦁ Komela Çand û Kevneşopî
⦁ Civaka Êzidiyan li Norwêcê
⦁ Komela Thüringen e.V.
⦁ Rêxistina Mafên Mirovan ya Êzidî
⦁ Navenda Karûbarên Êzidiyan
⦁ Komela Ciwanên Êzidî – Awistralya
⦁ Enstîtûya Hevkariya Êzidî Rojnas e.V.
⦁ Rêxistina Xizmetên Giştî Zuhoor – Hannover
⦁ Mala Êzidxanê ya Dortmund û derdora wê e.V.
⦁ Civaka Êzidî ya Almanyayê e.V.
⦁ Yekîtiya Êzidiyan ya Hamburg – Bengeh Ezidiati
⦁ Koma Birayên Êzidî
⦁ Komela Çanda Êzidxan74 ya Freiburg e.V.
⦁ Yekîtiya Êzidiyan e.V.
⦁ Meclîsa Dînî ya Êzidî e.V.
⦁ Rêxistina Alîkarî û Pêşveçûnê ya Şengal Heart
⦁ EBKK – Perwerde, Huner û Çanda Êzidî e.V.
⦁ Akademiya Hêzkirinê JANGO
⦁ Komela Dostaniya Alman-Êzidî e.V.
⦁ Komela Çanda Êzidî ya Krefeld e.V.
⦁ Mala Êzidiya Hildesheim
⦁ Yekîtiya Êzidiyên Sûriyê e.V.
⦁ Hevbendiya Êzidiyên Sûriyê e.V.
⦁ Komela Çanda Alman-Êzidî e.V.
⦁ Mala Êzidiya Cloppenburg
⦁ Navenda Çanda Êzidî ya Berlîn e.V.
⦁ Navenda Çanda Êzidî ya Hannover e.V.
⦁ Siwana Meclisên Jinên Êzidî e.V.
⦁ Meclîsa Jinên Êzidî ya Berlîn
⦁ Komela Jinên Êzidî ya Achim e.V.
⦁ NAV-YEK – Yekîtiya Navendî ya Komelên Êzidî e.V.
⦁ Komela Çanda Êzidî ya Heidekreis e.V.
⦁ Navenda Çanda Êzidî ya Wesel e.V.
⦁ Civaka Êzidî ya Verden e.V.
⦁ Navenda Çanda Êzidî ya Hameln e.V.
⦁ Civaka Êzidî ya OWL e.V.
⦁ Navenda Huner û Çanda Êzidî ya Löhne
⦁ Tifaqa Civaka Êzidî
⦁ Civaka Êzidî ya Ninburg e.V.
⦁ Civaka Ezidi ya Sare Kanye e.v.
