Pêncşem, 19 Mijdar 2026
  • Ji Bo Min
  • Favoriyên Min
  • Tomarên Min
  • Dîtinên Min
  • Blog
Video
Podcast
Zindî
Arşîv
Neşeriya Çalakiyan
Stêrk TV
  • DESTPÊK
  • ROJANE

    Nobeta JES’ê ya li Gimgimê di roja 200’an de ye

    Ji aliyê Stêrk TV

    Malbatên girtiyên nexweş li pêşiya Wezareta Edaletê bang kirin

    Ji aliyê Stêrk TV

    DEM Partiyê ji bo Komîsyona Şopandinê ya Meclîsê bang kir

    Ji aliyê Stêrk TV

    Heyeta Îmraliyê ya DEM Partiyê wê di rojên pêş de biçe Îmraliyê

    Ji aliyê Stêrk TV

    Tulay Hatimogullari li Edeneyê bi keyayan re civiya

    Ji aliyê Stêrk TV

    Omer Yildirim ê piştî 32 salan hate berdan: Pêwîstiya Kurdan bi statuyê heye

    Ji aliyê Stêrk TV
  • KURDISTAN

    YRK: Rejîma Îranê êriş bir ser Serdeştê

    Ji aliyê Stêrk TV

    ‘Eger mafê çarenûsiyê ji gelên din re hatibe nasîn, çima ji Kurdan re neyê dayîn?’

    Ji aliyê Stêrk TV

    KJAR’ê cangoriyên Rojhilatê Kurdistanê bi bîr anî

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li Mexmûrê Tûrnûvaya Futbolê ya Şehîd Baran Nujiyan destpê kir

    Ji aliyê Stêrk TV

    PJAK: Îran bi dronên xwekuj êrîşî herêma Pêncewînê kir

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li Abdananê zêdetirî 3 hezar kes mirinên karkeran protesto kirin

    Ji aliyê Stêrk TV
  • JIN

    Li Sêrt û Şirnexê çalakiyên ji bo berdana girtiyên jin ên nexweş

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li bajarên herêma Cizîrê çalakiyên 25’ê Mijdarê dewam dikin

    Ji aliyê Stêrk TV

    Ji jinên KESK’î banga ji bo 25’ê Mijdarê: Em xwe bi rêxistin bikin, têkoşînê mezin bikin

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li Ekvadorê 9 mehan 323 jin hatin kuştin

    Ji aliyê Stêrk TV

    Kezban Dogan: Li dijî kuştina jinan pêwîstî bi têkoşîna civakî heye

    Ji aliyê Stêrk TV

    Jinên Êzidî ji bo bidestxistina mafên xwe neçar in travmaya giran jinûve vebêjin

    Ji aliyê Stêrk TV
  • ÇAND Û HÛNER

    Mihrîcana Filman a Rojava ya Navneteweyî di roja 3’yemîn de didome

    Ji aliyê Stêrk TV

    10’emîn Festîvala Navneteweyî ya Şanoya Kolanê li Kerkûkê dest pê kir

    Ji aliyê Stêrk TV

    Omer Bîçer: Divê sînemaya Kurd di pêvajoya aştiyê de hişê dîrokê biafirîne

    Ji aliyê Stêrk TV

    Uysal: Hêza çêker û hevgirtinê ya hunerê dikare tevkariyê li pêvajoya aştiyê bike

    Ji aliyê Stêrk TV

    Rojên Fîlmên Kurd ên Serçavan a 12’emîn bi dawî bû

    Ji aliyê Stêrk TV

    Nagîhan Akarsel li Romayê di Festîvala Çand û Huner de hat bîranîn

    Ji aliyê Stêrk TV
  • CÎHAN
  • YÊN DIN
    • Gotar
    • Civak
    • Rojava
    • Gotar
  • 🔥
  • HEMÛ BAJAR
  • AMED
  • STENBOL
  • BEHDÎNAN
  • ENQERE
  • ROJEV
  • QAMIŞLO
  • KOBANÊ
  • WAN
  • ŞENGAL
  • HESEKÊ
  • ŞIRNEX
  • MÊRDÎN
  • RIHA
  • LEZGÎN
  • ÊLIH
  • COLEMÊRG
Nûçeyên Lezgîn
Li Hewlêrê mirina bi guman a jinekê
Petrola di ser Îranê re ji bo Efganistanê hate birin wê bê lêkolîn
Agahî ji 2 jinên Kurd ên li Îranê hatin binçavkirin nayê wergirtin
Dadgeriya Îranê cezayê darvekirinê yê li 4 çalakgeran hatibû birîn erê kir
Êrîşkarê wêneyên şehîdan hate binçavkirin
Dîtina TîpanAa
Stêrk TVStêrk TV
  • Kurdistan
  • Jin
  • Çand û Hûner
  • Cîhan
  • Rojava
  • Rojane
  • Cîhan
  • Civak & Ekolojî
  • Zanist
  • Ji Bo Min
  • Dîtinên Min
  • Tomarên Min
  • Favoriyên Min
Bigere
  • Kategorî
    • Kurdistan
    • Jin
    • Ciwan
    • Çand û Hûner
    • Cîhan
  • BAJAR
    • HEMÛ BAJAR
    • AMED
    • STENBOL
    • QAMIŞLO
    • ŞEHBA
    • REQA
    • WAN
  • JI BO TE
    • Ji Bo Min
    • Tomarên Min
    • Favoriyên Min
    • Dîtinên Min
  • RÛPEL
    • Podcast
    • Video
    • Wêne
    • Gotar
Hesabê we heye? Têketin
Me bişopîne
© Mafên belavkirinê li ba Stêrk TV parastî ne 2024. Hemû maf parastî ne.
Stêrk TV > Blog > Rojane > Ji Wengrow nivîsa piştgiriyê ji bo Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk
Rojane

Ji Wengrow nivîsa piştgiriyê ji bo Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk

Profesorê Arkeolojiyê David Wengrow, nivîsek ku piştgiriyê dide Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk amade kir.

Stêrk TV
Stêrk TV Dîroka nûkirinê: 21. Tebax 2026 Dema xwendinê: 5 dq.
Parvekirin

Nivîsa David Wengrow bi vî rengî ye:

“Ji ber ku we ji min xwest ez li ser vê kêliya girîng a dîroka cîhanê bifikirim, ez spasiya we dikim. Di 7’ê Adara 2014’an de antropolog David Graeber, pêşgotina ku ji bo pirtûka Abdullah Ocalan a bi navê ‘Manîfestoya Civaka Demokratîk: Serdemê Xwedawendên bi Maske û Qralên Tazî’ nivîsîbû ji min re şand. Wê demê ez li Kurdistanê li qontarên Çiyayê Zagrosê, li derdora Helebçeyê ku nêzî sînorê Îran û Îraqê ye, bi lêkolînên arkeolojîk re mijûl bûm.

Ji bo xwendina ramanên Graeber ku digot ‘li vê herêma ku jinan tevkariyên mezin li dîroka mirovahiyê kiribûn, paşê rastî zext û talana împeratoriyan hatibû’ li cihek rast bûm. Lêkolînên min jî bal dikişand ser serdema Neolîtîk ku Ocalan di nivîsên xwe de li kokên şêwazên civakên alternatîf digeriya. Li rojavayê, li silsileya Darband-î Gawr (Rêya kafiran) a Qeradaxê de şopeke kevn a vê şaristaniyê heye. Li vir figurekî mezin ê qralekî ku li ser zinar hatî xêzkirin û mirovên li herêma çiyayî dijîn di bin lingên xwe de diperçiqîne heye. Ev berhem ji çar hezar salî bêtir kevn e. Ev ji bo ku mirov di bin zexta mirovên din de bijîn demeke pir dirêj e. Sîstemên zext û talanê yên ku beriya nêzîkî pênc hezar salan li Rojhilata Navîn derketin holê, bi awayên cuda heta roja me dewam kirin. Ji ber vê yekê ji bo gelek mirovan peyva ‘şaristanî’ bûye wateya zext û serdestiyê.

Lê belê her şêwazekî nû yê civaka mirovahiyê xwedî taybetmendiyek/xweseriyek cuda ye. Hin avahiyên civakî di mercên teknolojîk ên diyarkirî de derdikevin holê û dikarin di mercên cuda de dîsa derkevin holê. Ji bo nimûne, serdema ku em îro tê de dijîn, wekî serdema ‘feodalîzma îdarî’ an jî ‘tekno-feodalîzm’ tê binavkirin. Li gorî min, yek ji ramanên girîng ên Ocalan ew e ku ew diparêze ev rewş tenê ji bo sîstemên zextê derbasdar nîn e. Heman rewş dikare ji bo şêwazên cuda yên azadiya mirovan jî derbasdar bibe. Ev raman pir caran wekî utopîk an jî îdealîst tê dîtin. Ku akademîsyenekî zanîngehê yê wekî min fikrên bi vê rengî cidî bigire jî, dikare bibe sedema tinazên hevalên wî yên pîşeyî. Li gorî Ocalan, serdema Neolîtîk serdema ku Xwedawendên Dayik tê de ji dayik bûne ye. Zanîngeh jî ew cih in ku ew lê hatine kuştin.

Çima? Ji ber ku tu lêkolînerê cidî înkar nake ku serdema Neolîtîk a li Rojhilata Navîn çavkaniya van hemû nûjeniyên mîna çandinî, xwedîkirina ajalan, raçandin, metalurjî, çanda xwarinê û mîmarî ye ku bingeha jiyana bajar afirandin û bêyî tu zext û binesaziyeke madî li herêmên pir fireh belav bûn. Ev nûjenî paşê li qadên pir firehtir ku ji sînorên qralan, împeratorî û netew-dewletan ku paşê hatine ava kirin, belav bûn. Di ser de jî, ev tişt bêyî ku sîstemeke zextê ya hêzdar an jî binesaziyeke madî ya mezin ku vê peyda bike çêbû.

Çi cure ramana cîhaneke wisa afirand ku tê de peywendiyên civakî ji bilî bazar an jî berfirehbûna aborî jî xwedî wate bûn û civak li seranserê parzemînan belav dibûn? Çima me ev tişt bi tevahî jibîr kir?

Vê serdema girîng a li Rojhilata Navîn di heman demê de xwedî wateyeke trajedîk e jî. Ji ber ku ev herêm çawa ku bûye cihê ku şoreşên çandî yên girîng di dîroka mirovahiyê de lê pêk hatine, di heman demê de bû yek ji yekemîn cihên ku ev pêşketin cara yekem ketine xizmeta sîstemên zext û talanê. Ev rewş, ji bo gelên li herêmê bû wateya dagirkerî, îlhaq û talana ku bêtirî çar hezar salî dom kir. Herêm ji bo demeke dirêj bû ‘lîstokeke xwînî ya împeratoriyê’.

Îro jî li vê herêmê maskeyên ‘xwedawendên bi maske’ ketine. Qral êdî nikarin rastiyê biguherin û rûyê rastîn ê pergala cîhanê ya heyî bi zelalî tê dîtin. Ji ber vê yekê, li hember ramana bingehîn a Ocalan derketin zehmet dibe. Ocalan, tam jî li vê herêmê, dipirse ku pergala em tê de dijîn bi rastî tenê vebijêrka ku em xwedî ne ye an na. Ji ber ku we ez dawet kirim ku ez ramanên xwe parve bikim, ez careke din spasiya we dikim.”

YÊN HATINE ÊTÎKETKIRIN HEMÛ BAJAR

Ji me agahî bistîne!

Eger tu bibî abone em ê nûçeyên lezgîn yekser ji maîla te re bişînin.
Eger tu bibî abone te we wateyê ku tu Polîtikaya Malpera Me dipejînî û dîsa tê wê wateyê ku tu Şert û Mercên me qebûl dikî. Tu kendî bixwazî dikarî ji abonetiyê derkevî
Çi Difikirî?
.0
.0
.0
.0
.0
.0
Nûçeya Berê Ji bo şehîd Cîlan Berces li Şengalê bîranîn
Nûçeya Pişt re Aktîvîst Pûriya Nadirî ji aliyê hêzên Îranê ve hate qetilkirin
Nirxandinek Bike Nirxandinek Bike

Nirxandinek Bike Cancel reply

You must be logged in to post a comment.

Me Bişopîne!

Tu dikarî li ser gelek platforman rûpelên me bişopînî.
FacebookBiecibîne
TwitterBişopîne
PinterestPîn bike
InstagramBişopîne
YoutubeSubscribe
TiktokBişopîne
TelegramBişopîne
Google NewsBişopîne
LinkedInBişopîne
- Frekans -
Ad image
- Frekans -
Ad image

Navarokên Li Pêş

ÎHD’ê rapora xwe ya li ser hilbijartinên xwecihî eşkere kir

ÎHD'ê rapora xwe ya li ser binpêkirinên di dema hilbijartinên xwecihî de eşkere kir û…

Ji aliyê Stêrk TV

Peyama dîrokî wê li Silêmaniyeyê ji ekrana mezin bê weşandin

Peyama dîrokî ya Rêber Apo wê li bajarê Silêmaniye yê Başûrê Kurdistanê ji ekranên mezin…

Ji aliyê Stêrk TV

‘Divê gavên şênber bêne avêtin, pêvajoya qanûnî destpê bike’

Tulay Hatîmogûllari anî ziman ku Tevgera Azadiyê ya Kurd berpirsyariyên xwe yên ji bo aştiyê…

Ji aliyê Stêrk TV

Ev jî di be ku bala te bikşînin

Rojane

Nobeta JES’ê ya li Gimgimê di roja 200’an de ye

Ji aliyê Stêrk TV
Rojane

Malbatên girtiyên nexweş li pêşiya Wezareta Edaletê bang kirin

Ji aliyê Stêrk TV
Cîhan

Dîwana Edaletê ya Navneteweyî: Myanmarê li dijî Rohingan sûcê qirkirinê kir

Ji aliyê Stêrk TV
Jin

Li Sêrt û Şirnexê çalakiyên ji bo berdana girtiyên jin ên nexweş

Ji aliyê Stêrk TV
Ya Berê Ya Pişt re
Stêrk TV
Stêrk TV
Stêrk TV

Li Ser Şopa Heqîqetê

Stêrk TV ji sala 2009an ve di warên siyasî, civakî, çandî û hunerî de weşanê dike. Bi nêrîna azadiya jinê û avakirina civakeke demokratîk, Stêrk TV xebatên civakî, çandî, hunerî, dîrokî, aborî û yên jîngehê dimeşîne. Di çarçoveya parastin û pêşxistina çand û zimanê Kurdî de, bi zaravayên Kurmancî, Soranî, Kirmanckî û Hewramî nûçe û bernameyên cûrbicûr amade dike û diweşîne. Stêrk TV xizmetê li çand û hunera Kurdî dike.

Facebook Twitter Youtube Rss Medium
Kategorî
  • Kurdistan
  • Rojane
  • Çand û Hûner
  • Cîhan
  • Jin
  • Civak & Ekolojî
  • Zanist
Rûpel
  • Têkîlî
  • Frekans
  • Derbarê me de
  • Şert û Merc
  • Rêgezên Malperê
  • Kar Xwestin
  • Kunye

© Stêrk TV. Hemû mafê wê parastîne

adbanner
AdBlock Asteng Dike
Malpera me de reklam hene, ji ber vê sedemê malpera me bixin listeya spî ya AdBlock'ê
Temam, ez ê li listeya spî zêde bikim
Hûn bi xêr hatin

Têkevin hesabê xwe

Te paroleya xwe jibîr kir?