Beriya bi salekê HTŞ a bi serkêşiya Ahmed Şara Şam bi dest xist. Di nava salekê de HTŞ û çeteyên ser bi wê ve li seranserê welêt gelek êriş bir ser gel. Êrişa herî giran jî li hemberî Elewiyan hate kirin.
Elewiyên li Sûriyeyê di 27’ê Kanûnê de roja Şemiyê bi daxwaza rêveberiyeke nenavendî û federasyonê çalakî kirin. Lê belê hêzên HTŞ’ê êriş birin ser çalakgeran. Di êrişan de herî kêm 10 Elewî hatin kuştin, bi dehan çalakger jî birîndar bûn.
HTŞ’ê piştî ku Şam bi dest xist, yek ji cihên ku destpêkê êrişî wan kir herêmên peravê bûn ku Elewî lê ne. Elewiyên li herêmên Lazqiye û Tartûsê ku ji sedî deh ê nifûsa Sûriyeyê ye, êrişên li dijî wan ji dema DAÎŞ’ê û vir ve dewam dikin. Elewî ji bilî van herdu herêman li Hums, Hama û hin herêmên Şamê xwedî nifûseke zêde ne.
Piştî ku DAÎŞ bi destê QSD’ê hate têkbirin, êriş jî kêm bûn. Lê belê piştî ku HTŞ a bi rêveberiya Ahmed Şara Şam bi dest xist, êrişan ji nû ve dewam kirin. Ji ber ku herêmên di bin kontrola HTŞ’ê de ne, QSD nekarî yekser dest lê werde. Lewma êrişên li ser herêmên Elewiyan li gel nerazîbûnan jî dewam dikin.
Yek ji xalên esasî yên lihevkirina HTŞ û QSD’ê ku di nava raya giştî de weke Peymana 10’ê Adarê jî tê naskirin, kêmkirina êrişên li ser Elewiyan û gelên din e. Lê belê HTŞ bi israr ev xal bi cih neanî. Bi bidawîbûna salê re êrişên qirkirinê yên HTŞ’ê yên li ser Elewiyan dewam dikin.
DIJMINATIYA HTŞ’Ê YA LI ELEWIYAN
HTŞ demeke kurt piştî ku 8’ê Kanûna 2024’an Şam bi dest xist, di meha Adarê de bi hinceta “Leşkerên rejîma Esas lê ne” êrişek bir ser Lazqiyeyê. Lê belê êriş bi esasî ne li hemberî hêzên ser bi Esad, lê belê li hemberî gelê Elewî yê li herêmê hate kirin. Li gorî daxuyaniyên Saziya Çavdêriya Mafên Mirovan a Sûriyeyê (SOHR) di van êrişan de zêdeyî 500 kesî jiyana xwe ji dest dan.
Demeke kurt piştî daxuyaniya SOHR’ê, di 23’ê Adara 2025’an de ji aliyê Komîteya Şopandina Mirovî û Mafên Mirovan ve raporek hate weşandin û hate nîşandan ku asta êrişan hîn mezintir e. Komîteyê diyar kir ku di navbera 6-9’ê Adarê de li hemberî Elewiyan 25 êrişên di asta komkujiyê de hatin kirin û di encamê de 2 hezar û 246 kesan jiyana xwe ji dest dan.
Piştî vê daxuyaniyê SOHR’ê di 25’ê Adarê de raporeke din weşand û diyar kir ku li Lazqiye, Tartûs, Hama û Humsê li hemberî Elewiyan 62 caran komkujî hatin kirin û di encama êrişan de hezar û 659 kes hatin qetilkirin.
Di demekê de ku êriş gihîştin asta komkujiyê QSD’ê diyar kir ku wê dest li rewşê werde û di demeke bi vî rengî de di navbera HTŞ û QSD’ê de Peymana 10’ê Adarê hate îmzekirin.
Êrişên komkujiyê yên ku 6’ê Adarê destpê kirin li gel ku ji bo demeke kurt sekinîn jî rêveberiya HTŞ’ê û çeteyên wê destdirêjiya li Elewiyan dewam kirin. Ev destdirêjî piştî demekê careke din veguherîn êrişê. Di êirşên HTŞ’ê û çeteyên cîhadîst de yên li ser Elewiyan bi hezaran Elewiyên din hatin kuştin.
BERPIRSYARÊN KOMKUJIYAN NEHATIN DARIZANDIN, PÊŞÎ LI KOMKUJIYÊN NÛ HATE VEKIRIN
Di meha Tîrmehê de ku heta nihî ti ji berpirsyarên komkujiyên Elewiyan nehatin darizandin lê hatin parastin, li pêşiya herêmên ku Elewî lê ne ji çekdarên HTŞ’ê bendên kontrolê hatin danîn. Li van nuqteyên kontrolê revandin û înfazkirina Elewiyan rû dan.
Meha Mijdarê li Humsê hêzên Hikumeta Veguhêz a Şamê li dijî Elewiyan dest bi êrişeke din kirin. Di van êrişan de malên Elewiyan hatin şewitandin; çeteyên ku derketin kolanan Elewiyên ku zevt dikirin yekser qetil dikirin. Piştî van êrişan bi taybetî Elewiyên li Humsê bi armanca şermezarkirinê derketin qadan. Li ser vê yekê hêzên HTŞ’ê êriş birin ser girseyê. Di van êrişan de bi dehan kesî jiyana xwe ji dest dan.
Piştî çalakiyên şermezarkirinê yên Elewiyan hêzên rejîmê û çeteyên wê li Hums û Hamayê bi rengekî çekdarî daketin qadan û ji bo komkujiyên nû bang kirin.
LI GEL KOMKUJIYAN REVANDIN Û ÊRIŞÊN LI SER NIRXÊN OLÎ
HTŞ û çeteyên ser bi wê ve li hemberî Elewiyan ne tenê komkujiyên mezin kirin. Bi taybetî li herêmên Lazqiye û Tartûsê Elewî hatin revandin û qetilkirin an jî jin û zarokên Elewî hatin revandin û weke kole hatin bikaranîn.
Li gorî raporeke Neteweyên Yekbûyî ku meha Tîrmehê hate weşandin, gelek jin û zarokên ji 3 heta 40 salî bi taybetî nava rojê li naverastê hatin revandin. Di raporê de hate ragihandin ku gef li malbatên jin û zarokên hatin revandin hate xwarin. Hate gotin, rêveberiya HTŞ’ê ti lêpirsîneke fermî neda destpêkirin.
Di rapora Neteweyên Yekbûyî de her wiha hate gotin, jin û zarokên hatin revandin destdirêjî li wan hate kirin û bi zorê hatin zewicandin. Her wiha hate destnîşankirin ku êrişên li dijî jinên Elewî bi rêk û pêk têne kirin.
Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî jî di rapora xwe de ya ku meha Tîrmehê weşand, eşkere kir ku di navbera Sibat-Hezîrana 2025’an de herî kêm 36 jin û zarokên Elewî hatin revandin.
Êrişên HTŞ’ê û çeteyên wê yên li ser îbadetxaneyên Elewiyan jî dewam kirin. Heta meha Adara 2025’an bi dehan tirbên Elewî ya hatin hilweşandin yan jî bi temamî hatin tinekirin.
