Gelê Dersimê, di pêvajoya ku bi banga Rêber Apo destpê kir û bi Kongreya 12’emîn a PKKê re ket qonaxeke nû, de bi taybetî kêmasiyên heta niha derketine kirin rexne dike û dixwaze ku xebatên li ser Dersimê hîn zêdetir bibin.
Gelê Dersimê, ji sîyasetmedarên li Dersimê û ji DEM Partiyê bendewariyên bendewariyên xwe tîne ziman û dibêje ku li hember hemû polîtîkayên asîmîlasyonê û şerê taybet ê dewleta Tirk, divê DEM Partî bi gel re bibe yek û bi awayekî çalaktir bixebite.
BENDEWARIYÊN GELÊ DERSÎMÊ JI SIYASETMEDARÊN KURD Û DEM PARTIYÊ
Her çendî baweriya gel bi Tevgera Azadiya Kurd tam be jî, rexneyên wan li ser sîyasetmedarên Kurd û yên herêmî hene. Gel dibêje ku xebatên li ser Dersimê kêm in û sîyasetmedar bi gel re nebûne yek.
Bendewariyên gelê Dêrsimê ji siyasetmedarên herêmî û tevgera siyasî ya Kurd payîn dike jî ev e; li gorî daxwazên gel divê ji nû ve teşe bigirin û di van salên dawî de têkiliyên xwe yên bi gel re yên qels bûne ji nû ve bihêz bikin.
Bi taybetî di van pênc salên dawî de, gelê Dêrsimê yê ku li derveyî welat û li bajarên din bi koçberî dijî, dest bi pêvajoya vegerê kiriye û ber bi bajar û gundên xwe ve vedigerin. Gelê ku vedigere gundên xwe, ji nû ve gundên xwe ava dike û li Dêrsimê jiyanê ji nû ve rêxistin dike. Ji ber vê gel dixwaze ku di çareserkirina pirsgirêkên bi dewletê re hebûna kesên jêhatî pêwîste.
Di van salên dawî de, polîtîkayên şaş ên şaredariyên Dêrsimê û avahiyên siyasî yên ji gel bi dûr ketine û nêzîkatiyên ku guh nadin daxwazên gel, di nav gel de bertekeke cidî çêkiriye.
Bendewariyên gelê Dersimê ji serdema nû bi vî awayî dikarin rêz bikin:
1) Ji bo avakirina gundan, divê komîsyonek were avakirin ku têkiliyên bi dewletê re bi rêkûpêk bimeşîne. Dewlet her çendî destûrê bide vegera gundan jî, ji bo hewcedariyên mîna elektrîk û avê astengiyan derdixe.
Dema kesên tê bi dewletê re nikare peywendî deyne, kesên ku ji bo berjewendiya xwe gel dimêtin dikevin dewrê. Komîsyona ku ji bo vegera gundan bikeve dewrê yan jî meclîsa gel divê him bi gel re pêywendiyek xurt çêke him ji bo astengiyên dewletê derbas bikin kar bikin him jî li hemberî kesên ku fersendkarî dikin asteng bike wê roleke girîng bilîze.
2) Ciwanên ku li Dersimê dijîn bi êrîşên bêkarî û jirêderxitinê re rû bi rû ne. Ji bo ciwanan dîsa di nav jiyanê de cih bigirin, divê meclîsek ciwanan were avakirin ku wan ji bandorên şerê taybet biparêze.
Gel dibêje ku ciwan di qehwexane û bîraxaneyan de asê mane. Ji ber xizanî û bêhêvîtiya ku dewleta Tirk di ciwanan de çêkiriye dewsa ku li Dersîmê bimînin yan difikirin bi hêsanî pere qezenc bikin yan jî difikirin ku ji Dersîmê birevin.
Dersimê ku bê gel dimîne jî, pêşkeşî kesên ku ji aliyê dewletê ve ji derve hatine dikin. Ji bo ku pêşiya vê were girtin, pêdivî bi meclîs an jî komunên ku pirsgirêkê ciwanan guhdarî bike, wan dîsa bixe nav jiyanê û jiyana rojane birêxistin bikin heye.
3) Li dijî êrîşên li ser baweriya Elewîtî, divê saziyên ku baweriya Elewî ya Kurdî esas digirin werin avakirin û ev bawerî ji saziyên pergalê werin rizgarkirin.
4) Divê pêşiya qutbûna DEM Partî û sîyasetmedarên Kurd ji gel were girtin. Gel şaredariyan ji ber ku tenê rê çêdike an çend festîvalan li dar dixin. Her wiha, ji ber ku hîna jî pêvajoya nû nehatiye fêm kirin û herêmên ku nexşe rêya pêvajoyê û armancên Tevgera Azadiya Kurd nizanin hene van rexneyan mafdar derdixe.
Rexneyek jî li ser bi gel re parvenekirina manifestoya Rêber Apo ya serdema nû ye. Gel dibêje ku ew paradîgmaya serdema nû nizanin û manîfesto negihîştiye wan.
Li cîheke mîna Dersimê ku gelek saziyên siyasî lê hene û ya herî bi hêz jî Tevgera Azadiya Kurd e, ji ber helwesta rêvebirên DEM Partiyê gel, ligel ku bi Tevgera Azadiya Kurd bawere jî naxwaze beşdarî civîn û çalakiyan bibe. Nêzîkatiyên şaş ên kesên hatine erkdarkirin jî bûye sedema veqetînan.
5) Gel dibêje ku divê him li navenda Dersîmê him jî li navçeyan ser bîraxaneyên ku zêde bûne pêkanînek were kirin. Her wiha dibêjin ku hin kes hewl didin alkol bixin cihên pîroz jî. Ev yek baweriya Elewî ya Kurdî ji rê derdixe.
Gel dibêje dewlet bi zanebûn çavê xwe ji van hewldanan re digire û divê li hemberî van xebat werin meşandin.
6) Talana ku li ser Dersimê tê meşandin bil ez didome. Him bi riya madenan him jî bi projeyên bendavê erdnîgariya Dersîmê tê talankirin. Li hemberî van her çendî çalakî û mêş yên li dar xistin jî, gel dixwaze ku ji bo ev ji gel re were parvekirin an komîsyonek an jî meclîsek were avakirin ku heta gundan civînên gel werin çêkirin.
Gel dibêje ku li Dersimê ku her çiyayê kalekol an jî bircên çavdêriyê hene, dewlet van avahiyên ewlehiyê ji bo berjewendiyê şirketan bikar tîne û destnîşan dike ku divê li dijî vê yekê xebatên çalaktir, ji civînan wêdetir werin kirin.
Li Dersimê ku gel bi birçîbûnê tê ceribandin, tê gotin ku nerazîbûnek li hemberî şirketên madenê heye. Gel diyar dike ku ji şirketên madene re karker ji derve tînin û li hemberî êrîşê van karkeran ên li ser cihên pîroz ên bajêr, divê sazîbûnek were avakirin û her kes were guhdarîkirin.
