Duşem, 23 Mijdar 2026
  • Ji Bo Min
  • Favoriyên Min
  • Tomarên Min
  • Dîtinên Min
  • Blog
Video
Podcast
Zindî
Arşîv
Neşeriya Çalakiyan
Stêrk TV
  • DESTPÊK
  • ROJANE

    Heyeta DEM Partiyê ji Îmraliyê vegeriya

    Ji aliyê Stêrk TV

    Girtiya nexweş Evîn Zapsû: Em ji pêvajoyê bawer dikin

    Ji aliyê Stêrk TV

    Tulay Hatîmogûllari: Ji bo çareserkirina pirsgirêkên cotkaran em talîbê rêveberiyê ne

    Ji aliyê Stêrk TV

    Nobeda li pêşiya Wezareta Edaletê ya ji bo girtiyên nexweş di roja 6’emîn de ye

    Ji aliyê Stêrk TV

    Di Konferansa YCK-KURD Çukurovayê de banga ji bo rêxistinbûn û jiyana komînal

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li Dersim tayînkirina qeyûman di salvegera duyemîn de hate şermezarkirin

    Ji aliyê Stêrk TV
  • KURDISTAN

    Rejîma Îranê li Awdananê Hazim Haşîmî binçav kir

    Ji aliyê Stêrk TV

    YRK: Rejîma Îranê herêma Serçûrî ya Merîwanê bombebaran kir

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li Qamişloyê mêr li dijî tundiya li jinê meşiyan

    Ji aliyê Stêrk TV

    Gerîlayên HPG û YJA Starê salvegera damezrandinê ya 48’an a PKK’ê nirxandin

    Ji aliyê Stêrk TV

    Hejmara kesên li Awdananê hatin binçavkirin, gihîşt 12’an

    Ji aliyê Stêrk TV

    Ûgûr Kaymaz û bavê wî hatin bîranîn

    Ji aliyê Stêrk TV
  • JIN

    Jinên Kurd: Em ê di civakîbûna aştiyê de bibin xwedî gotin

    Ji aliyê Stêrk TV

    Banga jinan a ji bo 25’ê Mijdarê: Piştevanî dide jiyîn, têkoşîn azad dike

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li Hesekê, Til Temir û Dirbêsiyê çalakiyên 25’ê Mijdarê

    Ji aliyê Stêrk TV

    ‘Jin têkoşîna hebûnê didin’

    Ji aliyê Stêrk TV

    Koçberî, xizanî û tundî: Şerê bêdawî yê li dijî jinan

    Ji aliyê Stêrk TV

    Li gelek bajaran çalakiyên 25’ê Mijdarê

    Ji aliyê Stêrk TV
  • ÇAND Û HÛNER

    Hunermendên jin: Jin azad nebe aştî û edalet jî nabe

    Ji aliyê Stêrk TV

    Artêşa Sûdanê êriş kir: 4 jê zarok 15 kes mirin

    Ji aliyê Stêrk TV

    Mihrîcana Filman a Rojava ya Navneteweyî di roja 3’yemîn de didome

    Ji aliyê Stêrk TV

    10’emîn Festîvala Navneteweyî ya Şanoya Kolanê li Kerkûkê dest pê kir

    Ji aliyê Stêrk TV

    Omer Bîçer: Divê sînemaya Kurd di pêvajoya aştiyê de hişê dîrokê biafirîne

    Ji aliyê Stêrk TV

    Uysal: Hêza çêker û hevgirtinê ya hunerê dikare tevkariyê li pêvajoya aştiyê bike

    Ji aliyê Stêrk TV
  • CÎHAN
  • YÊN DIN
    • Gotar
    • Civak
    • Rojava
    • Gotar
  • 🔥
  • HEMÛ BAJAR
  • AMED
  • STENBOL
  • BEHDÎNAN
  • ENQERE
  • ROJEV
  • QAMIŞLO
  • KOBANÊ
  • WAN
  • ŞENGAL
  • HESEKÊ
  • ŞIRNEX
  • MÊRDÎN
  • RIHA
  • LEZGÎN
  • ÊLIH
  • COLEMÊRG
Nûçeyên Lezgîn
Girtiyê 30 salan Tekin hate berdan: Em ê têkoşînê mezin bikin
Li Hewlêrê mirina bi guman a jinekê
Petrola di ser Îranê re ji bo Efganistanê hate birin wê bê lêkolîn
Agahî ji 2 jinên Kurd ên li Îranê hatin binçavkirin nayê wergirtin
Dadgeriya Îranê cezayê darvekirinê yê li 4 çalakgeran hatibû birîn erê kir
Dîtina TîpanAa
Stêrk TVStêrk TV
  • Kurdistan
  • Jin
  • Çand û Hûner
  • Cîhan
  • Rojava
  • Rojane
  • Cîhan
  • Civak & Ekolojî
  • Zanist
  • Ji Bo Min
  • Dîtinên Min
  • Tomarên Min
  • Favoriyên Min
Bigere
  • Kategorî
    • Kurdistan
    • Jin
    • Ciwan
    • Çand û Hûner
    • Cîhan
  • BAJAR
    • HEMÛ BAJAR
    • AMED
    • STENBOL
    • QAMIŞLO
    • ŞEHBA
    • REQA
    • WAN
  • JI BO TE
    • Ji Bo Min
    • Tomarên Min
    • Favoriyên Min
    • Dîtinên Min
  • RÛPEL
    • Podcast
    • Video
    • Wêne
    • Gotar
Hesabê we heye? Têketin
Me bişopîne
© Mafên belavkirinê li ba Stêrk TV parastî ne 2024. Hemû maf parastî ne.
Stêrk TV > Blog > Jin > Tundiya li dijî jinê zêde dibe: Divê em nasnameya zilamtiyê biguherînin
Jin

Tundiya li dijî jinê zêde dibe: Divê em nasnameya zilamtiyê biguherînin

Psîkolog Ruken Esen destnîşan kir ku tundiya li dijî jinê ne pirsgirêkeke takekesî lê belê pirsgirêkeke civakî ye û got, “Rawestandina tundiyê ne tenê bi xurtkirina jinan, lê belê bi guhertina mekanîzmayên civakî û nasnameya zilamtiyê pêkan e.”

Stêrk TV
Stêrk TV Dîroka nûkirinê: 21. Mijdar 2025 Dema xwendinê: 7 dq.
Parvekirin

Di salên dawî de, li Tirkiyeyê tundiya li dijî jinê hem ji aliyê hejmarî û hem jî ji aliyê çawanî ve zêdebûneke cidî nîşan dide. Li gorî daneyên “Lêkolîna Tundiya li Dijî Jinan a Tirkiyeyê-2024” ku bi hevkariya Wezareta Malbat û Xizmetên Civakî û TÜÎK’ê hatiye kirin, ji sedî 28,2’ê jinan di her serdemeke jiyana xwe de rastî tundiya psîkolojîk, ji sedî 18,3’ê rastî tundiya aborî û ji sedî 12,8’ê jî rastî tundiya fîzîkî tên.

 

Di nava 12 mehên dawî de jî ji sedî 11,6’ê jinan rastî tundiya psîkolojîk, ji sedî 3,7’ê rastî tundiya dîjîtal, ji sedî 3,2’ê rastî tundiya aborî û ji sedî 2,6’ê jî rastî tundiya fîzîkî hatine; rêjeya tundiya cinsî jî ji sedî 0,9 hate tespîtkirin.

Her wiha li gorî raporên xeta îxbarê ya tundiya li dijî jinê, di sala 2024’an de 3 hezar û 908 bang hatine wergirtin û ji sedî 92,5’ê bûyerên îxbarbûyî ji aliyê jinan ve hatine kirin.

‘CUREYÊN TUNDİYÊ TAKEKESÎ NÎN IN, CIVAKÎ NE’

Psîkolog Ruken Esen destnîşan kir ku tundî ne mijareke takekesî, lê mijareke civakî ye û çareseriya wê di serî de bi perwerdekirina kiryar û guhertina polîtîkaya darazê ya li hemberî kiryar derbas dibe û got, “Tundî, bi hişyarkirina zilam kêm dibe. Cureyên tundiyê yên ku em şahidiyê wan dikin ne takekesî, civakî ne.”

Ruken Esen ku di Navenda Şêwirmendiya Jinan a Şaredariya Kayapinarê de dixebite, bal kişand ser vê yekê ku di vê serdema ku ew bi awayekî çalak dixebitin de, ji 120 serlêdanên ku li wan hatine kirin, 100 serlêdanên tundiyê ne û bi taybetî tundiya psîkolojîk û aborî roj bi roj zêde dibin. 

Ruken Esen ku sedemên zêdebûna tundiyê û tiştên ku ji bo pêşîlêgirtina vê zêdebûnê divê bên kirin vegot, behsa kampanyaya bi navê ‘Gotinên Em Xilas Nebûn, Em ê Bi Hevre Tundiyê Bisekinînin’ ku sala borî dest pê kiribû jî kir.

Ruken Esen got, “Ev kampanya ji bo me destpêkek bû. Dû re em daketin qadan, me atolye saz kirin, serdanên malan kir û bi dehan serlêdan wergirtin. Zêdetirî nîvê serlêdanan tundiya psîkolojîk pêk tîne; tundiya aborî jî di asta herî bilind de ye. Ev her du cureyên tundiyê, tundiyên ne-xuyayî lê yên ku herî zêde tên domandin in.” 

Ruken Esen anî ziman ku bi hevkariya ku bi Baroyê re kirine, hem piştevaniya hiqûqî hem jî ya psîkolojîk pêşkêş dikin û wiha axivî: “Tabloya ku em li qadan dibînin, vê yekê nîşanî me dide: Jin êdî dikarin bi awayekî zelaltir tiştên ku dijîn weke tundî pênase bikin. Lê pênasekirin bi serê xwe ne bes e; dema ku mekanîzma nexebite, tundî wekî pêvajoyeke çerxî didome.” 

‘DIVÊ EM NASNAMEYA ZILAMTIYÊ BIGUHERÎNIN’ 

Ruken Esen destnîşan kir ku bi taybetî di nav jinên ciwan de tundiya dîjîtal bi awayekî berbiçav zêde bûye û got, “Tundiya dîjîtal ne qanaleke nû ye; ew rûyeke din a tundiya ku em pê dizanin e. Me hem ji jinan hem jî ji mêran re li ser vê mijarê perwerde da. Jin herî zêde bi vê pirsê tên cem me: ‘Eger ev tundî be, divê ez çi bikim?’ Zilam jî dibêjin ‘Min ferq nekiribû ku ez tundiyê dikim.’ Ev jî nîşan dide ku pirsgirêk civakî ye.” 

Ruken Esen anî ziman ku perwerdeyên zayenda civakî ku hatine dayîn, di zilaman de jî guhertinê çêdikin û bi gotinên xwe yên “Tişta ku em jê re dibêjin zilamtî, nasnameyeke ku li ser hêz, serdestî û kontrolê hatiye damezrandin e. Heta ku em vê nasnameyê neguherînin, em nikarin li benda guhertina tundiyê bin,” bal kişand ser avakirina zilamtiyê. 

‘YA KU TUNDİYÊ DIAFIRÎNE TAKEKES NÎN E, MEKANÎZMAYÊN CIVAKÎ NE’ 

Ruken Esen qetilkirinên jinan ên zêde yên li Amedê nirxand û anî ziman ku ev ne tenê taybetmendiya bajêr e û got, “Li seranserê Tirkiyeyê em bi jin-kujiyekê re rû bi rû ne. Medya bi danîna etîketên patolojîk li ser kiryaran, meseleyê takekesî dike, lê em vê yekê dizanin: Tişta ku tundiyê diafirîne takekesî nîn e, lê ew mekanîzmaya civakî ye ku wî takekesî çêdike. 

Her zilam bi potansiyela tundiyê nayê dinê; em vê potansiyelê bi rolên civakî, bi wateyên ku me barê zilamtiyê kirine û bi nasnameyeke ku bi hêzê re hatiye yekkirin, diafirînin. Pir girîng e ku em di dema zayîna zilam de çi nişan didin.” 

‘DI VÊ PÊVAJOYÊ DE EM GEHÎŞTIN SÊ HEZAR JINAN’ 

Ruken Esen anî ziman ku Navenda Piştevaniya Jinan bêyî ku cûdahiya gund û bajaran bike, xebatên xwe didomîne û got, “Em gihîştin nêzî sê hezar jinan. Me li parkan civîn, atolyeyan saz kir û çûn malan.

Xala ku jin herî zêde zoriyê dikşînin ev e: ‘Eger ez gilî bikim dê çi bibe? Pêvajo dê min bi çi re rû bi rû bihêle?’ Ev nezelalî wan paşde dikişîne. Bi taybetî cezayê li hemberî tundiya aborî û psîkolojîk pir lawaz e. Jin bi mafdarî dibêjin, ‘Jixwe tiştek çênabe.’ 

Xebata me tam di vê xalê de dest pê dike. Em tînin bîra wan ku mafên wan hene û ne bi tenê ne.” 

‘HEYA KU SÎSTEMEKE NÛ NEYÊ DAMEZIRANDIN, EV ÇERX NAYÊ ŞIKANDIN’ 

Ruken Esen anî ziman ku tundî ji yek çavkaniyê nayê û got, “Tundî ji valahiyên hiqûqê, ji zimanê medyayê, ji kêmasiyên perwerdehiyê û ji gotinên psîkolojiyê yên patolojik jêderka xwe digire. Ji ber vê yekê têkoşîneke yekgirtî pêwîst e. 

Astengiyên di pêvajoyên hiqûqî de bêbaweriyê di jinan de çêdikin. Dema ku jin tê rojevê, zagon nayên şixulandin. Zimanê ‘ji carekê tiştek nabe’ rastiyê dinixumîne. Lê heta ku pergaleke ku gotina jinê esas bigire û tu cureyê tundiyê tolere nake, neyê damezrandin, ev çerx nayê şikandin.” 

‘DIVÊ EM CIVAKÊ BIGUHERÎNIN’ 

Ruken Esen wisa dawî li axaftina xwe anî: “Rêya bidawîkirina vê jin-kujiyê ne tenê ji xurtkirina jinan re derbas dibe; ew ji nû ve fikirîna li ser tiştê ku zilamtî ye, çawa tê damezrandin û çi xwedî dike, derbas dibe. Divê em civakê biguherînin. Em bi vê bawer dikin û têkoşîna xwe di vê çarçoveyê de didomînin.”

YÊN HATINE ÊTÎKETKIRIN AMED

Ji me agahî bistîne!

Eger tu bibî abone em ê nûçeyên lezgîn yekser ji maîla te re bişînin.
Eger tu bibî abone te we wateyê ku tu Polîtikaya Malpera Me dipejînî û dîsa tê wê wateyê ku tu Şert û Mercên me qebûl dikî. Tu kendî bixwazî dikarî ji abonetiyê derkevî
Çi Difikirî?
.0
.0
.0
.0
.0
.0
Nûçeya Berê Azadî û mafê jiyanê yê jinê di asteke metirsîdar de ye
Nûçeya Pişt re HPG NRÇ’ê şehîdên sala 2020’an bi rêzdarî bi bîr anî
Nirxandinek Bike Nirxandinek Bike

Nirxandinek Bike Cancel reply

You must be logged in to post a comment.

Me Bişopîne!

Tu dikarî li ser gelek platforman rûpelên me bişopînî.
FacebookBiecibîne
TwitterBişopîne
PinterestPîn bike
InstagramBişopîne
YoutubeSubscribe
TiktokBişopîne
TelegramBişopîne
Google NewsBişopîne
LinkedInBişopîne
- Frekans -
Ad image
- Frekans -
Ad image

Navarokên Li Pêş

Konferansa Yekîtiya Neteweyî: Em di bin sîwana Yekîtiya Neteweyî de bibin yek

Encamnameya dawî ya Konferansa Yekîtiya Neteweyî hat eşkerekirin. Di encamnameyê de hat gotin, “Konferansa me,…

Ji aliyê Stêrk TV

Enstîtuya Kurdî roja Zimanê Kurdî pîroz kir

Rêveberiya Enstîtuya Kurdî ya ji bo Lêkolîn û Zanistî ya li Elmanyayê bi daxuyaniyeke nivîskî…

Ji aliyê Stêrk TV

NY: Meha Tîrmehê ji bo sivîlên Ûkraynayê gelekî dijwar bûye

Neteweyên Yekbûyî (NY) diyar kir ku ji ber zêdebûna êrîşên Rûsyayê Tîrmeha 2026’an ji bo…

Ji aliyê Stêrk TV

Ev jî di be ku bala te bikşînin

Jin

Nêrgîz Mihemedî banga parastina jinan li dijî gefên sîber kir

Ji aliyê Stêrk TV
Jin

Jinên Kurd: Em ê di civakîbûna aştiyê de bibin xwedî gotin

Ji aliyê Stêrk TV
Jin

Banga jinan a ji bo 25’ê Mijdarê: Piştevanî dide jiyîn, têkoşîn azad dike

Ji aliyê Stêrk TV
Jin

Li Hesekê, Til Temir û Dirbêsiyê çalakiyên 25’ê Mijdarê

Ji aliyê Stêrk TV
Ya Berê Ya Pişt re
Stêrk TV
Stêrk TV
Stêrk TV

Li Ser Şopa Heqîqetê

Stêrk TV ji sala 2009an ve di warên siyasî, civakî, çandî û hunerî de weşanê dike. Bi nêrîna azadiya jinê û avakirina civakeke demokratîk, Stêrk TV xebatên civakî, çandî, hunerî, dîrokî, aborî û yên jîngehê dimeşîne. Di çarçoveya parastin û pêşxistina çand û zimanê Kurdî de, bi zaravayên Kurmancî, Soranî, Kirmanckî û Hewramî nûçe û bernameyên cûrbicûr amade dike û diweşîne. Stêrk TV xizmetê li çand û hunera Kurdî dike.

Facebook Twitter Youtube Rss Medium
Kategorî
  • Kurdistan
  • Rojane
  • Çand û Hûner
  • Cîhan
  • Jin
  • Civak & Ekolojî
  • Zanist
Rûpel
  • Têkîlî
  • Frekans
  • Derbarê me de
  • Şert û Merc
  • Rêgezên Malperê
  • Kar Xwestin
  • Kunye

© Stêrk TV. Hemû mafê wê parastîne

adbanner
AdBlock Asteng Dike
Malpera me de reklam hene, ji ber vê sedemê malpera me bixin listeya spî ya AdBlock'ê
Temam, ez ê li listeya spî zêde bikim
Hûn bi xêr hatin

Têkevin hesabê xwe

Te paroleya xwe jibîr kir?