Li Tirkiyeyê nîqaşa li ser bandorên aborî û siyasî yên geşedanên fînansî ku weke “krîza fon” tê pênasekirin, dewam dike. Di çarçoveya krîzê de hate rojevê ku endamên AKP’ê jî di nav de gelek kesan li ser fonên razemeniyê dizî kirine.
Li gorî hin daneyên têkildarî krîzê hatine eşkerekirin, dizî heta 2,7 trilyonê hatiye kirin.
Rojnamevan Hakki Ozdal sedemên derketina krîza fonê, têkiliyên navbera desthilatdariya siyasî û derdorên fînansê, rola sermayeya navneteweyî û bandorên krîzê yên li ser civakê ji ANF’ê re nirxand.
Hakki Ozdal diyar kir ku têkildarî krîza fonê berê gelek hişyarî hatine kirin û got, ev bûyer ji nişka ve ne derketine holê, piştî mudaxileya navneteweyî ya fînansî ya ku bi salan dom kiriye, veguheriye krîzê.
Ozdal ragihand ku saziyên fînansê yên navneteweyî hişyariyên xwe yên ji bo rayedarên li Tirkiyeyê zêde kiriye û îfade kir ku piştî sererastkirinên Desteya Piyasaya Sermayeyê (SPK) yên têkildarî fonên piyasaya pere û fonên serbest, krîz qewimî.
Odal îdîa kir ku piranî derdorên desthilatdariyê yên siyasî û aboriyê ji qezencên bilind ên di fonên piyasaya pere de hatine bidestxistin, sûd wergirtine û got, li beramberî vê yekê xwediyên teserûfa biçûk, xebatkar, karkerên sanayiyê û esnaf jî ji bo parastina danehevên xwe berê xwe dane van fonan.
Ozdal diyar kir ku enflasyona bilind a salên dirêj, berê beşekî mezin ê civakê daye amûrên razemeniya alternatîf û anî ziman ku tevlîbûna girseyî ya ji bo van fonan, ji spekulasyonên mezin re zemîn amade dike. Ozdal destnîşan kir ku yên herî zêde ji van spekulasyonan sûd wergirtî, elîtên desthilatdariyê ne.
Ozdal bilêv kir ku piştî krîz derket holê, desthilatdariya siyasî neçar ma ku mudaxile bike û got, tê nîqaşkirin ku maliyeta derketiye holê zêdeyî 100 milyar dolar e.
Ozdal ragihand ku daxuyaniyên dema dawî yên Serokkomar Erdogan ji bo kêmkirina maliyeta krîza siyasî ye û anî ziman ku di lêpirsînan de kesên nêzî rêveberiya AKP’ê jî hatine rojevê, vê yekê desthilatdarî xistiye rewşeke zehmet.
Ozdal got, derdorên fînansê yên navneteweyî jî geşedanên li Tirkiyeyê ji nêz ve dişopînin.
Ozdal destnîşan kir ku krîza fonê tenê bi siyaseta navxweyî ya Tirkiyeyê re nayê şîrovekirin, divê bi têkiliyên siyasî û aborî yên navneteweyî re bê nirxandin. Ozdal bilêv kir ku helwesta muxalefetê ya li dijî krîzê girîng e, lê belê ev yek gihiştiyeke asteke navneteweyî ku ji mudaxileya muxalefetê derbas dike.
Ozdal diyar kir ku bandorên krîzê di dema pêş de wê zêdetir bê dîtin û got, pirsgirêkên di piyasayên fînansê de wê di aliyê nerênî de bandorê li hilberîn, ticaret û jiyana rojane bike.
Ozdal îfade kir ku krîz dibe bandorê li polîtîkayên hilbijartinê jî bike û îdîa kir ku desthilatdarî dibe li çavkaniyên malî yên nû bigere.
