Federasyona Demokratîk a Elewiyan (FEDA) û Yekîtiya Jinên Elewî yên Demokratîk (DAKB) bi boneya salvegera Peymana Lozanê daxuyaniyek da.
Naveroka daxuyaniyê bi vî rengî ye:
‘’Di 24’ê Tîrmeha 1923’yan de li bajarê Lozan ê Swîsreyê peymanek hate îmzekirin. Bi vê peymanê çarenûsa sed salî ya gelê Kurd û civaka Elewî hate diyarkirin.
Peymana ku di sala 1923’yan de li bajarê Lozanê hatî îmzekirin, bes ne sînor di heman demê de çarenûşa gelan, baweriyan û civakên baweriyê jî diyar kir. Li gel Peymana Lêzanê dewleta Tirk avakirina xwe ya li ser bingeha yekdewlet, yeknetew, yekziman û yekbawerî da îlankirin. Dewleta Tirk bi vê peymanê weke ji bo gelê Kurd di heman demê de ji bo me Elewiyan jî bû mîladeke ku înkar, bişaftin û tunehesibandin veguherîne awayê fermî.
Li gel Peymana Lozanê dewleta Tirk a li ser netewa Tirk û baweriya Sunî hatiye avakirin, qedexeyên li ser cem, ocax, pîr û giregirên Elewiyan domandin. Ji ber ku dewleta Tirk ji destpêkê ve dixwest ev baweriya dêrîn weke gefeke ku divê were tunekirin, dît û ew tune hesiband.
Li gel Peymana Lozanê dewleta nû hatî avakirin û zîhniyeta yekperest ya bi destê dewletê hatî avakirin, zemîna domandina zextên li ser Elewiyan ava kirin. Baweriya Elewiyan weke jirêderketinê hate îlankirin û gelê mexdûr gelek caran bi êşên mezin re rû bi rû man.
Dewletê ji vê yekê cesaret girt û cem hatin qedexekirin, pîr hatin girtin û murşîd hatin biçûkxistin. Li Dêrsimê komkujî kirin, li Mereş, Sêwaz û Çorûmê Elewî hatin qetilkirin û xaniyên wan hatin hilweşandin. Ev hemû encamên fetwaya bixwîn a Lozanê ne ku qetilkirinê wacib dibîne.
Îro li Sûriyeyê çeteyên bermayiyên DAÎŞ’ê bi vê fetwayê êrîşî gelên Durzî û Elewî dikin ku ev yek jînîşan dide ku mîrateya înkarker ya paşerojê berdewam dike. Heqaret li zilamên Durziya tê kirin, baweriya wan tê biçûkxistin û jinên Elewî weke xenîmetên şerî dîl tên girtin. Dewleta Tirk ji bo parastina vê peymanê piştgiriyê dide vê zulmê û li gel operasyonan çeteyan dişîne. Em weke Elewiyên Rêya Heq van komkujiyan baş nas dikin; ji ber ku heman senaryo bi salan e li me tê fezkirin.
Di 102’yemîn sala Peymana Lozanê de jî weke Kurdan em Elewî jî tune tên hesibandin. Pergala baweriya xwe dispêre yekperestiyê hê jî berdewam dike.
Lê belê Elewîtî baweriyek e û heqîqeta civaka Elewiyan e. Tu kes nikare vê heqîqetê bê deng bike. Em ê bi cemên xwe tim heqîqeta xwe biparêzin û bînin ziman.
Em weke Federasyona Demokratîk a Elewiyan (FEDA) û Yekîtiya Jinên Elewî yên Demokratîk (DAKB) polîtîkayên dewleta Tirk ên vê sedsalê yên înkar, tunekirin û bişaftinê nas nakin. Em zîhniyeta yekperest a Lozanê red dikin. Em daxwaza wekheviya gelan û mafên qanûnî yên wekhev dikin.’’
