Partiya Gel a Komarê (CHP) di çarçoveya pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk de rapora xwe pêşkêşî Komîsyona Meclîsê kir. CHP’ê di rapora xwe ya ji 53 rûpelî de giranî da ser mijarên dewleta hiqûqê, serxwebûna dadgeriyê, azadiya ramanê û binpêkirina mafên mirovan. Lê belê di raporê de li ser aliyên bingehîn ên pirsgirêka Kurd ku hinceta avabûna komîsyonê ye, avakirina aştiyeke nû û entegrasyona demokratîk qet cih neda pêşniyarên şênber.
Têkildarî dema piştî bêçekbûnê jî sernavên krîtîk ên weke tevlîbûna siyasî, hiqûqa derbasbûnê û entegrasyona demokratîk di raporê de cih negirtin. Balkêş e ku nûnerê CHP’ê yê li komîsyonê Mûrat Emîr pesnê raporê da. CHP’ê bi vî rengî cewhera qanûnên entegrasyona demokratîk ên ku beriya her tiştî ji komîsyonê têne hêvîkirin, red kir.
DI RAPORA CHP’Ê DE PIRSGIRÊKA KURD HEYE LÊ BELÊ…
Daxwazên bidawîkirina kiryarên qeyûm, azadiya fikrî, xurtkirina rêveberiyên xwecihî û rakirina hin hukmên li TMK’ê hene, lê belê xemsariya ku di mijara pirsgirêka Kurd de hate nîşandan, rewşa esasî ya xitimandî ya raporê ye. Aliyên avanî, dîrokî yên pirsgirêkê; mijarên demokrasiya xwecihî, zimanê dayikê û mafên kolektîf di raporê de di çarçoveyeke siyasî de nehatine bicihkirin. Rapor bi vî rengî li ser xeteke welê hatiye rûniştandin ku cewhera meseleya Kurd ji nedîtî ve tê.
Di raporê de gelek caran ‘dewleta hiqûqê’ û ‘welatîbûna wekhev’ tê destnîşankirin, lê belê paradîgmaya ewlekariyê ya ku di nêzîkatiya dewletê ya li pirsgirêka Kurd de diyarker e, nayê rexnekirin. Têgeha ‘têkoşîna li dijî terorê’ bêyî bê nirxandin tê parastin, ji bo dema şerê çekdarî bi encamên xwe yên hiqûqî û siyasî bê nirxandin, rûbirûbûn pê re çêbibe, îradeyek nayê nîşandan.
RAPORA CHP’Ê DÛRÎ PERSPEKTÎFA AŞTÎ Û MUZAKEREYÊ YE
Rapora CHP’ê ji bicihanîna biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê û Dadgeha Destûra Bingehîn heta bi azadiya çapemeniyê, ji rejîma girtinê heta bi qeyûman lîsteyeke reforman a berfireh pêşkêş dike. Lê belê ev reform ji perspektîfa aştî û muzakereyê ya pêvajoya nû wêdetir, di çarçoveya rexnekirina rejîma otorîter a heyî de tê nirxandin. Di raporê de ji bo civakîbûna aştiyê mekanîzma nayê pêşniyarkirin.
CHP ku bi neçûyîna Îmraliyê seknek li hemberî pêvajoya aştiyê nîşan da, di raporê de qala ‘Mafê Hêviyê’ nekir. Rapora ku CHP’ê pêşkêşî meclîsê kir ji aliyê demokratîkbûnê ve metneke rexnekirin û hin reforman jî be dûrî çareseriya pirsgirêka Kurd û bersivdayina li pêvajoya nû ye. Halbûkî yek ji sernavên herî girîng ên ku di rapora komîsyonê de bê destnîşankirin qanûnên entegrasyona demokratîk in. CHP bi redkirina vî sernavî re berê xwe dide pozîsyoneke dijberî pêvajoyê.
