Pêşnûme qanûna “Xurtkirina Yekbûna Civakî û Piştevaniya Mîllî” ku di çarçoveya “Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk” de hate amadekirin, piştî ku radestî Serokatiya Meclîsê hate kirin destpêkê li Komîsyonan Edaletê, piştre jî li Civata Giştî ya Meclîsê hate nirxandin. Pêşnûme li Civata Giştî bi dengdanê hate qebûlkirin.
Ji civaknasên Zanîngeha Barselonayê Prof. Louis Lemkow ku pêvajoyê ji nêz ve dişopîne, li ser pêşnûmeya qanûna çarçoveyê ji ANF’ê re axivî.
Lemkow anî ziman ku sererastkirin gaveke girîng e lê belê çarçoveya wê kêm e û diyar kir ku qanûn dikare weke “gava destpêkê” bê nirxandin.
Lemkow ragihand ku qanûn zemînekê pêşkêşî muzakereyê dike û derfetê dide ku ji aliyê berdana girtiyên siyasî ve gavek bê avêtin. Lemkow got, “Ev qanûn her tiştên ji bo aştiyê li xwe nagire, lê belê li gel vê yekê jî girîng e.”
‘GARANTIYÊN HIQÛQÎ Û NAVNETEWEYÎ DIVÊ’
Prof. Lemkow destnîşan kir ku ji bo pêvajoya aştiyê karibe bi pêş ve biçe pêwîstî bi garantiyên hiqûqî û siyasî yên zêdetir hene û anî ziman ku ev garantî dikare bi piştgiriya meqamên navneteweyî yan jî bi tevkariya komeke navbeynkar dikare bêne afirandin.
Prof. Louis Lemkow diyar kir ku hebûna navneteweyî wê tevkariyê li pêvajoyê bike û axaftina xwe bi vî rengî dewam kir, “Bi qasî ku ez dibînim, tecrûbe nîşan dide ku hebûna navneteweyî her tim bi kêr tê. Li gorî min, zexta navneteweyî wê ji bo pêşveçûna pêvajoyê tevkariyê bike. Zext û hebûna navneteweyî ji bo pêşveçûnê dikare bibe alîkar ku ev garantî bêne dayin.”
Prof. Lemkow anî ziman ku mijara vegera endamên PKK’ê û siyasetmedarên li sirgûnê ya vegera li Tirkiyeyê hîn nediyar e û ragihand ku hîn nediyar e bê qanûn parastina hiqûqî dide van kesan an na.
Lemkow got, “Em nizanin bê qanûna hatiye derxistin parastineke bi vî rengî ya hiqûqî li xwe digire yan na. Divê mirov bibîne. Sererastkirineke qanûnî divê van garantiyan bide. Girîng e ku ev li parlamentê hatiye qebûlkirin.”
‘EM DIXWAZIN HÎN BÊHTIR PÊK WERE’
Lemkow çarçoveya qanûnê jî nirxand û ragihand ku nayê fêhmkirin bê çima qanûn bi sala 2005’an hatiye bisînorkirin. Lemkow diyar kir ku ev bisînorkirin dikare hin aktîvîstan û endamên PKK’ê li derveyî qanûnê bihêle û got, “Ji ber vê yekê divê çarçoveya qanûnê bê firehkirin.”
Prof. Lemkow rargihand ku qanûna heyî têrê nake, lê belê dikare qadên nû yên muzakereyê veke û got, “Bi dîtina min ev yek hem tiştên em dixwazin li xwe nagire. Ev yek destpêkek e. Ji bo muzakere bê kirin, ji bo pêşveçûnê gaveke ku qadekê vedike.”
‘PÊWÎSTE OCALAN AZAD BIBE’
Prof. Louis Lemkow got, diyarnekirina statuya Rêber Apo hîn jî kêmasiyeke mezin e û bi bîr xist ku ji bo pêşveçûna aştiyê “Rewşa Abdullah Ocalan diyarker e.”
Lemkow axaftina xwe bi vî rengî dewam kir, “Bêguman divê Ocalan bê berdan. Ev eşkere ye. Dibe ku di demeke kurt de pêk neyê, lê belê ev dikare pêk were.”
Prof. Lemkow diyar kir ku zexta navneteweyî ji aliyê azadiya Rêber Apo ve dikare roleke girîng bilîze û got, “Li qada navneteweyî ji xwe derdorek heye ku daxwaza azadiya Ocalan dike. Dem ew dem e ku di vê mijarê de israr bê kirin.”
Her wiha anî ziman ku pêvajoyên aştiyê tevlîhev û demdirêj e û işaret bi mînakên Efrîkaya Başûr û Îrlandayê kir. Lemkow diayr kir ku di van pêvajoyan de li gel zor û zehmetiyan jî pêşketin çêbû û got, “Me karîbû girtiyên siyasî bidin berdan û xwe bigihînin aştiyeke domdar; ji bo aştî û aramiyeke rasteqîn me karîbû vê qadê vekin.”
‘DIVÊ MAFÊN GELÊ KURD BI QANÛNAN BÊ MISOGERKIRIN’
Lemkow diyar kir ku ew tevlî van rexneyan dibe ku dibêje, qanûn mafên gelê Kurd bi têrkerî garantî nake û destnîşan kir ku ji bo aştiyeke mayinde ne denê rewşa girtiyên siyasî di heman demê de divê mafên bingehîn ên gelê Kurd jî bi qanûnan bêne misogerkirin.
Prof. Lemkow bi taybetî bal kişand ser mafê perwerdeya bi zimanê dayikê û got, “Eşkere ye ku ev ne ew qanûn e ku em li bendê bûn. Em li benta tiştekî hîn xurtir bûn ku ev garantî dida. Divê ew qanûn bêne derxistin ku di zimanê dayikê yê gelê KUrd de, yanî di mijara perwerdeya bi Kurdî de garantiyan dide û mafan misoger dike. Ji bo ev maf bêne garantîkirin divê li her qadê têkoşîn bê meşandin.”
‘YEK JI GAVÊN HERÎ GIRÎNG AZADIYA OCALAN E’
Prof. Louis Lemkow destnîşan kir ku li gel derxistina qanûnê ji bo pêşveçûna pêvajoyê azadiya Rêber Apo wê bibe yek ji gavên girîng û got, “Bi dîtina min yek ji gavên herî girîng ên ji bo pêşveçûna pêvajoyê berdana Ocalan e. Li qada navneteweyî gelek parlamenter di vê çarçoveyê de bangê dikin. Dema herî baş ev dem e ku di vê mijarê de zext bê kirin ku azadiya wî pêk were. Her wiha divê paşeroja girtiyên siyasî û vegera siyasetmedarên li sirgûnê jî bê garantîkirin.”
