Tevî ku di pirsgirêka Kurd de yek ji daxwaza sereketirîn ya têkildarî çareseriya demokratîk tehliyekirina girtiyên nexweş e jî, girêdayî vê mijarê pêngavek jî nayê avêtin û tehde bi israr tê domandin.
Tehdeya ku ji aliyê girtîgeh, Saziya Tiba Edlî (ATK) û nexweşxaneyan li girtiyê nexweş Latîf Akay ê 65 salî tê kirin, nêzîkatiya dijminane ya li dijî girtiyên nexweş a li Tirkiyeyê nîşan dide.
Akay ê tevî ku gelek nexweşiyên wî hatine tespîtkirin jî ji ber rapora ATK’ê ya dibêje ku ‘’dikare li girtîgehê bimîne’’ hîn jî girtî ye. Rewşa wî ya tenduristiyê giran dibe û ew rakirine nexweşxaneyê, di lênêrîna awarte de bi êşkenceya kelepçeyê re rû bi rû ma û di emeliyata gurçikstandinê de zirar dan rûviyên wî jî.
Serdar Akay ê ku zêdetirî mehekê ye li serwîsa girtiyan li cem bavê xwe dimîne û li wî dinêre, ji ANF’ê re axivî. Akay, anî ziman ku divê tavilê înfaza bavê wî ya meh û nîvan were sekinandin û li derve tedawiya wî were kirin.
‘BI ÎFADEYÊN ÎTIRAFKARAN ÊN NE RAST HATE GIRTIN, LI GIRTIGEHÊ NEXWEŞ KET’
Serdar Akay di destpêka axaftina xwe de anî ziman ku bavê wî Latîf Akay ê li Gundê Gelîkûr ê navçeya Kerboran a Mêrdînê dijî û lê çandinî û sewalkarî dikir, di sala 2019’an de bi îfadeyên nerast ên du îtirafkaran hatiye binçavkirin û girtin. Serdar Akay diyar kir ku tevî di dosyaya bavê wî de ji bilî îfadeyên derewîn tu îdîayên şênber tune ne jî li bavê wî bi hinceta ‘’endamtiya rêxistinê’’ 8 sal 9 meh ceza hatiye birîn.
Serdar Akay destnîşan kir ku dema bavê wî hate girtin bes ji ber qezaya trafîkê di navtenga wî ya li aliyê çepê de platîn hebûye û li ser gurçikên wî kevir hebûne û ji bilî van yekan tu nexweşiyên wî nebûne û ev yek anîn ziman: ‘’Tenduristiya bavê min li girtîgehê xirab bû. Piştî ku 3 salan li Girtîgeha Tîpa E ya Mêrdînê hate girtin ji bo Girtîgeha Tîpa T a Beşîriyê ya Êlihê hate sirgûnkirin. Di nava 7 salên li girtîgehê de gelek nexweşiyên wî çêbûn. Nexweşiya wî ya gurçikan giran bû, bi nexweşiyên katarakt, prostat û diyabetê ket, li ser cergê wî birîn derketin û girêdayî vê yekê bi nexweşiya astimê jî ket. Li Nexweşxaneya Beşîrî ya Êlihê çoka wî ya çepê şikest lê belê ji aliyê rêveberiya girtîgehê ve tedawiya wî nehate kirin.’’
‘ATK’Ê CIH NEDA GELEK NEXWEŞIYÊN BAVÊ MIN Û BIRYAR DA KU DIKARE LI GIRTÎGEHÊ BIMÎNE’
Serdar Akay diyar kir ku bavê wî ji 11’emîn Desteya Pisporiyê ya ATK’ê re hatiye sewqkirin lê belê saziya berbehs cih nedaye gelek nexweşiyên bavê wî û anî ziman ku di encama muayeneyê de hatiye tespîtkirin ku li ser gurçika wî ya li aliyê çepê kevir hebûne, li gel nexweşiya kataraktê hestiyê stûyê wî jî şikestiye û destnîşan kir ku tevî van nexweşiyan hemûyan jî biryar hatiye dayîn ku ‘li gel kontrolên polînîkan ên birêkûpêk ew dikare li girtîgehê bimîne.’ Akay anî ziman ku piştî vê raporê dubare bavê wî birine girtîgehê û rewşa wî ya tenduristiyê xirabtir bûye û ragihand ku ji ber ku li girtîgehê tedawiya wî 4 mehan nehatiye kirin enfeksiyona li ser gurçikên wî belav bûye.
‘EM BI ZIMANÊ BIJÎŞKÊN LI NEXWEŞXANEYA ÊLIHÊ YÊ TINAZOKÎ RE RÛ BI RÛ DIMÎNIN’
Serdar Akay di dewama axaftina xwe de diyar kir ku bavê wî di 12’ê Tebaxa 2025’an de li beşa girtiyan a Nexweşxaneya Perwerde û Lêkolînê ya Êlihê hatiye razandin û anî ziman ku ew li vir bi helwesta bijîşkan a necidî û tinazokî re rû bi rû mane û got: ‘’Ez û mamê xwe bi dorê li cem bavê min dimînin û li wî dinêrin. Dema ku em dixwazin têkildarî rewşa bavê min ji bijîjkan agahiyan werbigirin, em bi zimanê wan ê tinazokî re rû bi rû dimînin. Bi rêk û pêk pêre eleqedar nabin û lê nanêrin. Heya serûmê jî ez diguherînim. Jixwe nikare bi tena serê xwe bijî. Di vê pêvajoyê de 25 kîlo dan.’’
‘DERKET HOLÊ KU DI EMELIYATÊ DE RÛVIYÊN WÎ BIRÎNE!’
Serdar Akay diyar kir tevî ku bavê wî du caran hatiye emeliyetkirin û nikare bimeşe jî, di lênêrîna awarte de tê kelepçekirin û ev yek anîn ziman: ‘’Bavê min du caran emeliyat kirin. Di emeliyata yekem de gurçikek wî standin. Emeliyatê 6 saetan berdewam kir. Diviyabû emeliyatê bi awayekî vekirî bikin lê belê ji ber ku bi awayekî girtî kirin, xwînîbûn çêbû. Li ser vê yekê zirar jî dan rûviyên wî. Heya 10 rojan jî têkildarî van yekan tu agahî nedan me. Dema ku hemû laşê werimî rontgen hate kişandin û li ser rontgenê hate dîtin ku di emeliyatê de rûviyên wî hatine birîn û ew dubare emeliyat kirin. Piştî her du emeliyatan jî ew birin serwîsa lênêrîna awarte. Tevî nedikarî bimeşe jî ew kelepçe kirin. Dema ku ez çûm li cem wî, min dît ku destê wî bi cihê wî ve hatiye kelepçekirin. Kiryareke bi vî rengî nayê qebûlkirin.’’
‘JI BO KU JI SERBESTIYA DI BIN KONTROLÊ DE SÛD WERNEGIRE TIFINGA NÊÇÎRÊ WEKE DEMANÇEYÊ NÎŞAN DAN’
Akay, da zanîn ku bavê wî roj bi roj li ber çavên wan dihele û got ku rewşa tenduristiya wî li zindanê hîn xirabtir dibe. Akay, da zanîn ku ji ber krîstalên guhê wî yên ji cihê xwe derketine, sergêjbûna wî zêdetir bûye.
Akay, diyar kir ku ji ber îtîrafên derewîn heft salên jiyana bavê wî hatine dizîn û got, ji bo ku ji cezayê berdana bi şert sûd wernegire tifinga nêçîrê di dosyaya wî de wekî çek hatiye nîşandan û salek cezayê wî hatiye dirêjkirin. Akay, da zanîn ku bavê wî dê piştî du mehan careke din ji cezayê berdana bi şert sûd werbigire û got, “Ji bo me her rojek ji roja din bi qîmetir e. Ger dermankirina wî li derve bihata kirin, ew ê îro di vê rewşê de nebûya. Rewşa wî her roj girantir dibe û nikare ser piyan bisekine. Serê wî gêj dibe û mîdeyê wî li hev dikeve. Ji ber gelek kîlo winda kiriye, platîna di kemxên wî de zirarê dide canê wî. Bi berdewamî girtina kesekî di van şert û mercan de dijminatî ye.”
‘EW HER DEM BÛN HEDEF Û MEXDÛRÊ DEWLETÊ!’
Akay, da xuyakirin ku bavê wî piştî darbeya 12’ê Îlonê cara ewil di sala 1985’an de hatiye girtin û li girtîgeha Amedê 2 sal hate ragirtin û êşkencekirin. Akay, diyar kir ku di salên 1990’î de dîsa hatiye binçavkirin û li navenda Cendirmeyan a Kerboranê rastî êşkenceyên giran hatiye. Akay, da zanîn ku herî dawî di sala 2019’an de dîsa bi awayekî neqanûnî hatiye girtin û got, “Bavê min her tim bûye hedef û mexdûrê dewletê.”
‘DIVÊ EV TEHDE Û ÊŞKENCE BI DAWÎ BIBE’
Akay, diyar kir ku wan ji bo rawestandina înfazê serî li gelek saziyan dane, lê bersivên neyînî wergirtine û got ku tenê Wezareta Edaletê gotiye dê rewşê li ber çavan re derbas bikin. Akay, diyar kir ku cezayê bavê wî hindik maye û got, “Ji xwe diviyabû bavê min bihata berdan. Bijîjk dema ku girtî dibînin bi awayekî cûda tevdigerin û ji ber vê li ser dermankirina wan nasekinin. Bavê min bê sedem tê êşkencekirin. Bavê min, dizî nekiriye, çev bernedaye rizqê ti kesî, zarokan bi tiryakê jehrî nekiriye û li kesî nexistiye. Divê ev êşkence bi dawî bibe, înfaza wî ji bo du mehên mayî were rawestandin û divê ew mafê xwe yê dermankirina bijîjkî bi dest bixe.”
