Piştî çend hefteyan ji hilweşîna rejîma Baasê li Sûriyeyê, Heyet Tehrîr El Şam (HTŞ) ji bo rûniştandina hebûna xwe di qada siyasî û leşkerî de, bêyî ku li piraniya tevgerên siyasî û pêkhateyên civakî yên Sûriyeyê vegere, gav avêtin.
HEGEMONYAYA LEŞKERÎ DI ‘KONFERANSA SERKEFTINÊ’ DE
HTŞ’ê di 29’ê Çileya 2024’an de qaşo “Konferansa Serkeftinê” li dar xist. Di konferansê de tenê komên çekdar ên girêdayî HTŞ’ê û çeteyên dewleta Tirk a dagirker beşdar bûn û tu hêzên siyasî û civakî yên Sûriyeyê tê de cih negirt.
Di konferansê de biryarên ku desthilata hikumeta nû didin rûniştandin, hatin dayîn.
Biryarên wekî qebûlkirina Ehmed El Şeri wek serokê qonaxa veguhêz û erkdarkirina wî di erkên berfireh de wekî nûnertiya Sûriyeyê li ser asta navneteweyî û avakirina meclisa zagonsaz, her wiha biryarên fesixkirina hêzên ewlekariyê û artêşê û avakirina saziyên nû li şûna wan û betalkirina destûra 2012’an, hatin dayîn.
Çavdêr diyar dikin ku van biryaran derfetên berfireh ên rêveberî, zagonsazî û dadgerî dan destê Ehmed El Şeri bêyî ku tu qanûnên destûrê yên zelal hebin û ev jî ne li gorî bingehên avakirina desthilatên nû di qonaxên veguhêz de ye.
ERKDARKIRINÊN LEŞKERÎ
Piştî konferansê hikumetê gelek serçeteyên komên çekdar di wezaretên parastin û hundirîn û serfermandariyê û fermandariya lîwayan de erkdar kirin, tevî ku hinek ji wan serçeteyan binpêkirin û sûcên şer di salên borî de pêk anîne, wekî Mihemed El Casim (Ebû Emşe) û Sêf Bolad (Ebû Bekir).
Hikumetê gelek çekdarên biyanî yên girêdayî El Qaîdeyê di cihên girîng de erkdar kirin û ev jî bû sedema bêbaweriya gel a li hemberî avakirina “artêşeke nîştimanî” ya nû.
GAVÊN SIYASÎ PIRRENGÎ TÊK BIR
Di aliyê siyasî de, El Şeri komîteyeke amadekar ji bo hilbijartina endamên parlamentoyê, bê ku hilbijartin çêbin, ava kir. Ev gav wekî rûniştandina sîstema navendî ya serokatiyê ku li dijî daxwazên gelê Sûriyeyê û sîstemên demokratîk e, hat dîtin.
Di hikumeta nû de rêjeya fermandarên HTŞ’ê ji sedî 98 bû û vê jî bandor li rêveberiya bajaran û saziyên hikumetê kir. Çavkaniyan da zanîn ku di her saziyekê de “şêxek” heye ku kar û barên rêveberî û ewlekariyê yên wê saziyê bi rê ve dibe.
El Şeri avakirina “Sekreteriya Giştî ya Kar û Barên Siyasî” jî ragihand. Ev sekreterî girêdayî Wezareta Karên Derve ye û nivîsgehên wê li parêzgehên Sûriyeyê hene da ku jiyana siyasî û civakî bi rê ve bibe, ev jî wekî vejandina tecrubeya Baas a “Eniya Nîştimanî ya Pêşverû” ya berê hat dîtin.
DANEZANA DESTÛRÎ BÊYÎ LIHEVKIRIN BÛ
Bêyî ku sedem werin zelalkirin, parlamento hat fesixkirin û destûra 2012’an hat betalkirin, ev jî bû sedema ku valahiyeke destûrî heta Adara 2025’an. Di Adarê de bêyî ku hikumet şêwirê bi hêzên Sûriyeyê bike, danezaneke destûrî ragihand.
Kesayetên muxalif ên sûriyeyî diyar kir ku danezan heman rêbaza Baasê ya yek partî, yek ol û yek netewe dubare dike, desthilat xistiye destê serokkomar û pirrengî û demokrasî têk biriye.
TUNDÎ ZÊDE BÛYE
Ji 8’ê Kanûna 2024’an heta dawiya Mijdara 2025’an, 10 hezar û 923 kes ji ber binpêkirin û tundiya ku hêzên hikumeta veguhêz a Sûriyeyê û aliyên xwecihî pêk anîne, hatin kuştin. Ji wan 8 hezar û 180 sivîl in ku 438 zarok û 620 jê jin in.
Ji wan hezar 1700 Elewî ne ku di komkujiyên hêzên hikumeta veguhêz de hatin kuştin.
638 kes di êrişên hêzên hikumeta veguhêz ên li dijî Siwêdayê de di Tîrmeha 2025’an de hatin kuştin.
Li Humsê, hin kesên ji qebîleya Benî Xalid êriş li dijî taxên Elewî pêk anîn, di encamê de 2 kes hatin kuştin û 10 birîndar bûn.
Li gorî agahiyan, hikumeta veguhêz ji dema hilweşîna rejîma Baasê ve siyasetên ewlekarî, siyasî û leşkerî dide meşandin ku dewletê kontrol bike û tu pêkhateyên din bi xwe re beşdar neke.
Ji ber meşandina vê siyasetê, valahiya destûrî çêbû û jiyana siyasî têk çû û tundî û binpêkirin jî zêde bû.
Beşa sêyemîn – sibe:
Siyasetên hikumeta veguhêz a Sûriyeyê bandoreke neyînî li hevgirtina civakî kir û egera rûdana şerekî navxweyî zêde kir. Van siyasetan pêşî li provokasyona olî û neteweyî vekir. Li hemberî wê, hêzên siyasî û civakî yên demokratîk ji bo parastina aştiya civakî û demokratîkkirina Sûriyeyê gelek gavên mezin avêtin.
ÇAVKANÎ: ANHA
