Daxuyaniya çapemeniyê ji aliyê nûnertiya OHD’ê ya Antalyayê ve hat lidarxistin û rapor ji aliyê endamê OHD’ê Mehmet Baran Sarı ve hat xwendin. Sarı diyar kir ku li girtîgehan qedexeya îşkenceyê, mafê tenduristiyê, azadiya ragihandin û îfadeyê ligel kiryarên li dijî rûmeta mirovahiyê belav bûne.
Di rapora ku piştî serdanên OHD’ê yên bo girtîgehên Ewlehiya Bilind û Tîpa S ên li Antalya, Manavgat, Burdur û Alanyayê hat amadekirin de hat tomarkirin ku gihîştina girtiyên nexweş a bo nexweşxaneyê bi zanebûn tê astengkirin. Sari ragihand ku muayeneya bi kelepçe, lêgerîna di hundurê dev de û sepanên tecrîtê belav in; bi taybetî li Girtîgeha Ewlehiya Bilind a Antalyayê sewqên nexweşxaneyan bi mehan nayên kirin. Sarı anî ziman ku tedawiyên acil ên endoskopî, diran û dil jî tên derengxistin; diyar kir ku hinek girtî zêdetirî salekê ye dernexistine nexweşxaneyê, xizmetên revîrê kêm dimînin û derman bi hefteyan nayên dayîn.
TECRÎD Û ÎZOLASYONA CIVAKÎ KÛR DIBE
Sarı diyar kir ku girtî bi kelepçekirî dibin nexweşxaneyê û di dema muayeneyê de kelepçe nayên derxistin û destnîşan kir ku kesên vê sepanê qebûl nakin, bêyî muayene bibin vedigerînin girtîgehê. Sarı anî ziman ku cendirme li ser doktoran zextê dike û Protokola Stenbolê nayê sepandin; her wiha got ku li girtîgehên ewlehiya bilind girtî di şaneyên yekkesî de tên girtin û heta girtiyên di heman blokê de ne jî nayên cem hev.
Sarı destnîşan kir ku çalakiyên spor û atolyeyan an qet nayên kirin an jî bi awayekî nîşandanê ne; ragihand ku girtiyên ku cezayê muebeta giran girtine ji mafên sohbet, kurs û hewşa hevpar bi tevahî bêpar hatine hiştin. Hae teqezkirin ku atolye bêfonksîyon in, mafê sporê bi saetekê di hefteyê de hatiye sînorkirin û li dijî rêziknameyan çalakiyên hevpar tên astengkirin.
SANSÛR LI SER NAMEYÊN KURDÎ, Û QEDEXE LI SER WEŞANAN HEYE
Di raporê de hate diyarkirin ku nameyên bi Kurdî hatine nivîsandin bi zanebûn tên derengxistin, tên sansûrkirin an jî tên windakirin. Sarı diyar kir ku rojnameya Yeni Yaşam di serî de, hinek weşan nadin girtiyan, kotaya pirtûkan bi awayekî kêfî tê sepandin û pirtûkên Kurdî bi hinceta “wergerê” bi mehan tên sekinandin.
LI BURDURÊ ÎDIAYÊN ÎŞKENCEYA GIRAN
Di beşa derbarê Girtîgeha Ewlehiya Bilind a Burdurê de cih dan îdiayên îşkenceya giran. Sarı ragihand ku girtî İ.D. di dema lêgerîna odeyê de bi kelepçeya piştê ve hatiye avêtin ser erdê, qirika wî hatiye givaştim, li parsûyên wî dane û bi mirinê hatiye gefxwarin. Hate diyarkirin ku di dema îşkenceyê de kamera hatine girtin û ev rewş bi fermana rêveberiyê pêk hatiye. Hate teqezkirin ku sepanên bi vî rengî bi taybetî li ser girtiyên Kurd sîstematîk in.
Sarı diyar kir ku av bi kotayê tê dayîn, malzemeyên hîjyenê kêm dimînin û ji ber ava qirêj nexweşiyên mîmîk û çerm belav bûne. Di raporê de cih girt ku xwarin bêkalîte ne, ji aliyê proteîn û sebze-fêkiyan ve kêm in, her wiha ji bo girtiyên nexweş û yên di dietê de ne xwarinên guncav nayên peydakirin.
TAHLÎYE BI KÊFÎ TÊN TALOKIRIN
Sarı diyar kir ku li Girtîgeha Tîpa S a Manavgatê bi rêya Lijneyên Çavdêrî û Îdarî tahlîye bi heyyamên sê mehan tên talokirin; anî ziman ku sepana şewitandina înfazê belav bûye. Hate tomarkirin ku gelek girtî bi hinceta ku “ne di halê baş de ne” nayên berdan.
Di beşa encamê ya raporê de OHD; bang li Wezareta Dadê, Wezareta Tenduristiyê, Komîsyona Lêkolîna Mafên Mirovan a TBMM’ê, TİHEK û Komîteya Pêşîlêgirtina Îşkenceyê ya Ewropayê (CPT) kir ku bikevin nava liv û tevgerê. Hat daxwazkirin ku girtiyên nexweş ên giran demildest werin berdan, dawî li sepanên îşkence û tecrîtê were anîn û li girtîgehan mekanîzmayên kontrolê yên serbixwe werin avakirin.
Sarı bi lêvkirina ku binpêkirinên diqewimin ne takekesî ne lê sîstematîk in, banga meşandina lêpirsîneke bi bandor li ser berpirsyaran kir.
